Jon Fosse Kimdir?

Kimliği

Jon Olav Fosse, 29 Eylül 1959'da Norveç'in Haugesund kentinde doğan Norveçli yazardır ve Ekim 2026 itibarıyla 67 yaşındadır. Oyun yazarı, düzyazı ve çocuk kitabı yazarı, şair, denemeci ve çevirmen olarak aktiftir. Çağdaş Norveç edebiyatının en önemli şahsiyetlerinden biri sayılır. Genellikle karamsar, melankolik ve mistik olarak nitelendirilen eserleri 40'tan fazla dile çevrilmiştir. 5 Ekim 2023'te Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü.

Hayatı

Rogaland eyaletine bağlı Haugesund'da doğdu ve iki kız kardeşiyle birlikte Hardanger yöresinde Kvam komününe bağlı Strandebarm köyünde bir çiftlikte büyüdü. Ailesi Kuveykır mezhebine mensuptu. Øystese'de gimnasiyuma devam etti ve 1979'da mezun oldu. Okul yıllarında suskun ve asi bir öğrenci olarak anıldı; gençliğinde gitar ve keman çalarak kendini ifade etme ihtiyacını giderdi. Bergen'de edebiyat, sosyoloji ve psikoloji alanlarında lisans eğitimini tamamladı. Yedi yaşındayken geçirdiği ciddi bir kaza, onu ölümle yüz yüze getirdi; bu deneyimin eserlerini güçlü biçimde etkilediğini, yazar olmasının bu kaza nedeniyle olduğuna inandığını söyler. Üniversitenin başında Gula Tidend gazetesinde serbest yazar olarak çalıştı. Mezun olduktan sonra 1987'den 1993'e kadar Hordaland'daki Yazarlık Akademisi'nde öğretmenlik yaptı. Jan Kjærstad ile birlikte 1994-1996 arasında Bøk edebiyat dergisinin editörlüğünü yaptı.

Eserleri

50'den fazla edebi yayını vardır. Franz Kafka, Georg Büchner, Thomas Bernhard, James Joyce, Samuel Beckett, Peter Handke ve Sarah Kane'in eserlerini Norveççeye çevirdi. 1990'lardan itibaren 20'den fazla tiyatro oyununun dünyanın birçok yerinde sahnelenmesiyle uluslararası şöhrete kavuştu; Henrik Ibsen'den beri en çok tanınan Norveçli oyun yazarı kabul edilir. Dile müzik aracılığıyla yaklaştı, erken yaşta pop ve rock sözleri yazmayı denedi. İlk kısa öykülerini ve şiirlerini 16 yaşında yazdı, 1981'de bir öğrenci dergisinin roman yarışmasını kazandı. Başlangıçta çoğunlukla şiir ve roman yazdı, sonra tiyatroya yoğunlaştı. Norveççenin iki yazı standardından biri olan Nynorsk ile yazar. İlk romanı Raudt, svart 1983'te, ilk tiyatro oyunu Og aldri skal vi skiljast 1994'te yayımlandı.

Ödülleri

2003'te Fransız Ordre national du Mérite nişanına layık görüldü. The Daily Telegraph yaşayan 100 dahi listesinde 83. sıraya yerleştirdi. 2011'den beri Oslo'da Kraliyet Sarayı'na bağlı Grotten binasında oturma onuruna sahiptir. Andvake, Olavs draumar ve Kveldsvævd üçlemesiyle 2015'te İskandinav Konseyi Edebiyat Ödülü'nü aldı. Nisan 2022'de Damion Searls'ın İngilizceye çevirdiği A New Name: Septology VI-VII, Uluslararası Booker Ödülü'ne aday gösterildi. 2013'te Katolikliğe geçti; The Secret of Faith başlıklı kitabı bu geçişi anlatır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Jon Fosse maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.