John Stith Pemberton, 8 Temmuz 1831'de Georgia'da doğan, 16 Ağustos 1888'de ölen Amerikalı eczacıdır. Coca-Cola'nın ilk üreticisi olarak bilinir. 1886'da ilaç olarak ürettiği şurup, küçük değişikliklerle alkolsüz bir içeceğe dönüşerek Coca-Cola markasıyla küresel bir tüketici kitlesine ulaştı.
Yaşamı ve eğitimi
Çocukluğunun çoğunu Georgia'da geçirdi. Orada 1887'de bir konak inşa etti. Macon'daki Reform Tıp Fakültesi'ne girdi ve 1850'de 19 yaşındayken tıp diplomasını aldı. Asıl yeteneği kimyaydı. Bir süre sonra Columbus'ta bir eczane açtı.
İç Savaş ve morfin bağımlılığı
Amerikan İç Savaşı sırasında, o sırada Konfederasyon Ordusu'nun parçası olan Georgia Eyalet Muhafızları'nın Üçüncü Süvari Taburu'nda görev yaptı ve yarbay rütbesine ulaştı. Nisan 1865'te Columbus Muharebesi sırasında göğsünden bir kılıç yarası aldı. Ağrısını dindirmek için kullanılan morfine kısa sürede bağımlı hâle geldi. Bağımlılığına çare bulmak için 1866'da morfine alternatif olacak, morfin içermeyen ağrı kesiciler denemeye başladı. Ardından koka ve koka şaraplarını denedi; sonunda kola fıstığı ile damiana özlerini içeren ve Fransız Şarap Kokası adını verdiği bir tarif oluşturdu.
Coca-Cola'nın doğuşu
1886'da Atlanta ve Fulton County'de ılımlılık (alkol yasağı) yasası çıkınca Pemberton, Fransız Şarap Kokası'na alkolsüz bir alternatif üretmek zorunda kaldı. Deneme yanılma yoluyla geliştirdiği içeceğin tarifini test etmesi ve mükemmelleştirmesi için Atlanta'daki eczane sahibi Willis E. Venable'a güvendi; Venable'ın yardımıyla içeceğin hazırlanması için bir dizi yöntem belirledi. Daha sonra bunu ilaç yerine içecek olarak satmaya karar verdi. Frank Mason Robinson, dönemin şarap ilaçları arasında popüler olan aliterasyonlu ses için Coca-Cola adını buldu. Ad, kokain içeriği konusundaki tartışmalar yüzünden iki ana bileşene gönderme yapsa da The Coca-Cola Company daha sonra adın anlamsız ama hayal ürünü olduğunu söyledi.
Şirketin satılması ve ölümü
Coca-Cola piyasaya çıktıktan kısa süre sonra Pemberton hastalandı ve neredeyse iflas etti. Çaresiz kalarak formülünün haklarını Atlanta'daki iş ortaklarına satmaya başladı. Formülün bir gün ulusal bir içecek olacağına dair bir önseziye sahipti; bu yüzden oğluna bırakmak için mülkiyetin bir kısmını elinde tutmaya çalıştı. Ancak oğlu parayı istedi ve 1888'de Pemberton ile oğlu patentin kalan kısmını Atlantalı eczacı Asa Griggs Candler'e 2.300 dolar karşılığında sattı; bu tutar 2020'de 47.230 dolara denk gelir. Pemberton, Ağustos 1888'de 57 yaşında mide kanserinden öldü.
Benzer kişiler
- Michael Stipe (Georgia Doğumlu)
- Attila Atasoy (Eczacı)
- Louis Pasteur (Eczacı)
- Nadir Yavuzkan (Eczacı)
- Nostradamus (Eczacı)
- Özgür Özel (Eczacı)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki John Stith Pemberton maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.