Louis Pasteur Kimdir?

Fransız mucit ve bilim insanı Louis Pasteur, 27 Aralık 1822 tarihinde Fransa'nın Dole kentinde doğan ve tıp dünyasında devrim yaratan keşifleriyle insanlığı amansız hastalıklardan kurtaran tarihi bir şahsiyettir. Fermantasyon sırasında oluşan bakterileri keşederek tıp bilimine yepyeni ufuklar açmış, modern sağlık alanındaki gelişmelerin de öncüsü olmuştur. Havadaki mikropları bularak antibiyotik çalışmalarını başlatan bilgin, geliştirdiği aşılama yöntemleriyle milyonlarca ömrü ölümden kurtarmıştır. 28 Eylül 1895 yılında 73 yaşındayken hayata gözlerini yuman Pasteur, yaşamı boyunca üretkenliği ve sıradışı gözlem yeteneğiyle tanınmıştır.

Akademik Adımlar ve Işığın Asimetrisi

Pasteur'ün doğumunun ardından ailesi Arbois'ya taşındı. Gençlik yıllarında babasının kahramanlık hikayelerini dinleyerek büyüdü. Babası, Napolyon ordusunda başçavuşluk yapmış eski bir askerdi. İlk eğitimini Arbois'da alan genç, 1838'de Paris'e öğrenim görmek için gönderildi. Fakat sıla hasreti yüzünden burada büyük bir sağlık sorunu yaşadı. Evinin kokusunu özleyen mektuplar yazıyordu. Memleketine dönüşünün ardından Besancon Koleji'ne girdikten sonra 1840 yılında edebiyat diplomasını aldı. Okulunda matematik asistanı olarak çalışırken, iki yıl sonra fen bakaloryasını da tamamladı. Kimya alanındaki yeteneği, onu Sorbonne Üniversitesi'nde ünlü kimya profesörü Dumas ile çalışmaya götürdü. 1848 yılında Dijon kentinde fizik profesörlüğü yaparken, kimya bilimiyle daha yakından ilgilenmek amacıyla Strasbourg'a yöneldi.

Bu hızlı yön değişiminin ardından, asitlerin optik özelliklerine dair hazırladığı özgün çalışma yatıyordu. Bu keşif ona ünlü profesör Biot'nun yaşam boyu sürecek dostluşunu getirdi. Biot o sırada ışık teorileri üzerinde tıkanmıştı. Genç Pasteur, iki farklı asidin polarize ışık altında farklı yönlere sapmalarını açıklayarak bu büyük sırrı çözdü. Asitlerden birinin polarize ışığı sağa doğru yönlendirdiğini, diğerinin ise sola yönelerek bu etkiyi nötralize ettiğini gösterdi. Biot bu başarı karşısđnda büyük bir heyecan yaşamıştı. Strasbourg'da bulunduğu dönemde, akademi rektörünün kızına gönül verdi. Evlenmeme kararından vazgeçerek 29 Mayıs 1849 günü Marie ile dünya evine girdi. Eşi Marie Pasteur, bilimsel çalışmalara yoğunlaşan kocasını hayatı boyunca büyük bir sabırla destekledi.

Mayalanma Sırrı ve Pastörizasyon Keşfi

Lille kentinde yeni kurulan Bilimler Akademisi'ne 1854 yılında dekan olarak atanan bilim insanı, profesörlük ünvanıyla çalışmalara koyuldu. Şehirdeki bira üreticilerinin daveti üzerine fermantasyon süreçlerini mercek altına aldı. İyi ve kötü bira fıçılarından aldığı numuneleri mikroskopla inceledi. Kaliteli ürünlerdeki mayaların küresel şekilli olduğunu saptadı. Bozuk fıçılardakilerin ise uzun biçimli olduğunu gördü. Bu gözlem, mayalanma esnasında dış etkenlerin fıçıya sızarak birayı ekşittiği fikrini doğurdu. Araştırmalarını derinleştirerek, ekşimenin havayla temastan kaynaklandığını kanıtladı. Canlı organizmaların çevre atmosferindeki başka unsurlardan türediğini ispat etti. Alp Dağları'nın zirvelerinden elde ettiği havayı süzerek dünyaya pastörizasyon adı verilen yöntemi duyurdu. Mikropların arındırılmasını sağlayan bu yöntem sayesinde, 1864'te dönemin en büyük kimyagerleri arasına girdi. Lord Lister, bu devrimsel keşiften yola çıkarak yaraların tedavisini değiştirdi ve kan zehirlenmesinden kaynaklı ölümleri önledi.

Fransız yönetimi 1865'te kendisinden ipek böceklerini yok eden hastalığı incelemesini talep etti. İpekçilik sanayisini kurtarmak için üç yıl boyunca yorulmadan didindi. Sonunda iki ayrı hastalık basilini tecrit etmeyi başararak ipek böceklerini büyük bir felaketten korudu. Ancak bu yıpratıcı tempo nedeniyle hafif bir felç geçirdi. Yaşadığı sağlık sorunlarına rağmen araştırmalarına ara vermedi. Sorbonne'a geçerek fermantasyon üzerine meşhur bilimsel makalesini neşretti.

Kuduz Aşısı ve İnsanlık Mücadelesi

Pasteur, tıbbi çalışmalarını hep mantıksal bir zincir içinde ilerletti. Bira mayasından mikropları bulmuş, oradan kümes hayvanlarını kıran tavuk vebasını incelemeye yönelmiştir. Bu çalışma sırasında hem hayvanları hem insanlığı tehdit eden şarbon hastalığının mikrobunu da açığa çıkardı. En büyük zaferini ise kuduz virüsünün teşhis ve tedavisini bulduğunda elde etti. Kuduz köpeklerle yürüttüğü tehlikeli deneyler sonrasında bir koruyucu serum hazırladı. Hayvanlarda başarı sağlayan bu yöntemi insanlarda denemek büyük bir risk barındırıyordu. Fransız hekimler bu yıkıcı hastalığa karşı çaresiz durumdaydı.

Bir gün kuduz bir köpeğin saldırdığı Joseph Meister ismindeki küçük çocuk, son çare olarak Pasteur'e getirildi. Hayati riski yüksek olan çocuğa tıbbi ölçüleri hassasiyetle ayarlanmış serumu üç hafta süreyle uyguladı. Bu sürecin ardından çocuk tamamen sağlığına kavuşarak taburcu edildi. Başarısı tüm kıtada büyük yankı buldu ve kendisini bir halk kahramanı haline getirdi. Kazandığı ün ve saygınlığa rağmen yaşamını her daim alçakgönüllülükle sürdürdü. Kendi sıhhatini bile önemsemeyerek sağlık alanında yenilikler üretmeye devam eden Pasteur, 28 Eylül 1895 günü yataşında yaşamını yitirdi. İnsanlığa bıraktığı değerli bilimsel miras ise günümüzde hala yaşamaktadır.

Pasteur'ün insanlık tarihine bıraktığı en büyük bilimsel katkılar şunlardır:

• Pastörizasyon Yöntemi: Gıdaların ve sıvıların ısı yardımıyla mikroplardan arındırılmasını sağlamıştır.
• Kuduz Serumunun Geliştirilmesi: İnsan hayatını tehdit eden kuduz hastalığına karş ilk koruyucu serumu üretmiştir.
• Şarbon ve Tavuk Vebası Mücadelesi: Kümes ve besi hayvanlarında yıkıma yol açan hastalık etkenlerini bulup tedavi etmiştir.
• İpek Böceği Tecridi: İpekçilik endüstrisini yok olmaktan kurtaran iki önemli hastalık basilini tecrit etmiştir.