İstemihan Taviloğlu, Türk sanat dünyasına kazandırdığı ilkler ve yetiştirdiği sayısız değerli müzisyenle tanınan, modern çok sesli Türk müziğinin en üretken besteci ve eğitimcilerinden biridir. 15 Nisan 1945 yılında Tekirdağ'da doğan Taviloğlu, ilk klarnet konçertosunu besteleyen Türk sanatçı unvanıyla adını müzik tarihine altın harflerle yazdırmıştır. Ankara ve İzmir'de sürdürdüğü uzun akademik kariyeri boyunca, konservatuvar sıralarından geçen yüzlerce gencin müzikal ufkunu şekillendirmiş, onlara solfej ve armoni sanatının inceliklerini aşılamıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin müzik devrimini bir sonraki kuşaklara aktaran en sağlam köprülerden biri olan usta sanatçı, 17 Mart 2006'da İzmir'de geçirdiği bir kalp krizi neticesinde yaşamını yitirmiştir.
Tekirdağ'dan Ankara'ya Uzanan Müzikal Yolculuk
Sanatçı, öğretmen bir ailedendi. Ahmet ve Nuriye Taviloğlu çiftinin üçüncü çocuğu olarak Tekirdağ'da dünyaya geldi. Müzikle olan ilk profesyonel tanışması, 1956 yılında İstanbul Belediye Konservatuvarı'na adım atmasıyla gerçekleşmiştir. Konservatuvardaki ilk senesinde keman eğitimi alan Taviloğlu, daha sonra klarnet enstrümanına yönelerek Tevfik Çelen'in öğrencisi olmuştur. Keman eğitimiyle başlayan bu macera oldukça kısa sürdü. Altıncı sınıftayken okuldan ayrılan genç yetenek, 1963 senesinde Ankara Devlet Konservatuvarı Nefesli Çalgılar Bölümü'ne kabul edildi. Böylece müzik serüvenine başkentte devam etme fırsatı buldu. Burada Hayrullah Duygulu'dan klarnet eğitimi alırken, içindeki yaratıcı gücün yönlendirmesiyle 1966 yılında Kompozisyon Bölümü'nden dersler almaya başladı. Nefesli Sazlar Bölümü'nü 1968 yılında tamamlayan sanatçı, asıl dehasını göstereceği kompozisyon çalışmalarına ağırlık vermiştir.
Konservatuvar yıllarında Türkiye'nin en seçkin müzik insanlarıyla çalışma fırsatı bulan sanatçı, adeta cumhuriyetin müzik birikimini özümsemiştir. Kompozisyon eğitiminde Adnan Saygun, Erçivan Saydam ve İlhan Usmanbaş gibi dev isimlerle çalışma fırsatı bulmuştur. Burada bestecilik tekniklerini günden güne geliştirmiştir. Aynı zamanda Ulvi Cemal Erkin'den partisyon okuma dersleri alırken, Muammer Sun'dan solfej ve teori, İlhan Baran ile Ruşen Ferit Kam'dan ise Kemal İlerici'nin geliştirdiği Türk müziği armonisi sistemini öğrenmiştir. Mükemmeliyetçi yapısıyla kompozisyon bölümünün lisans seviyesini 1972'de, ileri devre programını ise 1974 yılında tamamlayarak tam donanımlı bir besteci olarak mezun olmuştur. Mezuniyetinin hemen ardından, ömrünü adayacağı Ankara Devlet Konservatuvarı bünyesinde sözleşmeli öğretmen olarak dersler vermeye başlamış ve 1974'te kadroya geçmiştir.
Eğitimci Kişiliği ve Türk Müziğine Katkıları
Taviloğlu, bestecilik kimliğinin yanı sıra olağanüstü pedagojik yetenekleriyle Türkiye'deki müzik eğitimine yön vermiştir. Ankara Devlet Konservatuvarı'nda çeyrek asra yakın bir süre boyunca armoni dersleri vererek, okulun en sevilen ve saygı duyulan hocalarından biri olmuştur. Ankara'daki yirmi yıllık bu solfej ve armoni öğretmenliği döneminde, okuldan yetişen neredeyse her müzisyenin üzerinde emeği bulunmasıyla efsaneleşmiştir. 1986 yılında kuruculuğunu üstlendiği müzikoloji bölümü ile kurumsal anlamda da büyük bir başarıya imza atmıştır. Akademik basamakları hızla tırmanarak 1986'da doçent, 1999'da ise profesör unvanını elde etmiştir.
Sanatçının yetiştirdiği öğrenciler arasında bugün dünya sahnelerinde ülkemizi gururla temsil eden pek çok ünlü isim yer almaktadır:
- Piyano ikilisi Ferhan ve Ferzan Önder kardeşler
- Ünlü piyanist ve besteci Fazıl Say
- Orkestra şefleri İbrahim Yazıcı ve Naci Özgüç
- Piyanist Hande Dalkılıç, kemancı Tuncay Yılmaz, besteciler Işın Metin, Anjelika Akbar ve Sabri Tuluğ Tırpan
1999 yılında İzmir'e yerleşen usta eğitmen, Dokuz Eylül Üniversitesi İzmir Devlet Konservatuvarı'nda Kompozisyon Bölümü ve Müzik Bölümü Başkanlığı görevlerini vefatına kadar sürdürmüştür.
Öncü Eserleri ve Ödüllü Mirası
Sanatçının müzik tarihindeki en büyük dönüm noktası, 1979 yılında tamamladığı ve Türkiye'nin ilk örneği olan Klarnet Konçertosu (Op. 12) olmuştur. Bu eser müzik tarihimize geçti. Eser, Gürer Aykal yönetimindeki Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası eşliğinde ve klarnet sanatçısı Aykut Doğansoy solistliğinde ilk kez seslendirilmiştir. Eserlerinde Anadolu'nun geleneksel ezgileriyle çağdaş batı müziği formlarını harmanlayan Taviloğlu, "Sunu" uvertürü ve "Beşi Bir Yerde" gibi orkestra eserleriyle dinleyicilerin beğenisini kazanmıştır. Üretken besteci, oda müziğinden solo gitara, korodan film müziklerine kadar geniş bir yelpazede eserler vermıştir. Ahmet Kanneci tarafından seslendirilen gitar yapıtları "Sonat" ve "Daldalan" gitar repertuvarının kıymetli parçaları arasındadır. 1985 yılında ENKA Vakfı Bilim ve Sanat Ödülleri'nde "Biz Genciz" adlı eseriyle müzik dalında birincilik ödülüne layık görülen usta besteci, geride unutulmaz bir sanatsal miras bırakmıştır.