İvan Aleksandroviç Gonçarov, 18 Haziran 1812’da Rusya’nın Simbirsk kentinde — bugünkü adıyla Ulyanovsk’ta — zengin bir tahıl tUccarının oğlu olarak dünyaya geldi. Rus edebiyatının en tanınmış romacılarından biri sayılan Gonçarov, kaleme aldığı üç romanla 19. yüzyıl Rusya’sının toplumsal çelişkilerini ve bireysel bunaltılarını büyük bir ustalıkla sayfaya taşıdı. 27 Eylül 1891’de Sankt Peterburg’da 79 yaşında hayatını kaybeden yazar, geride Üstün nitelikte bir edebi miras bıraktı.
Gençlik ve Eğitim Yılları
Gonçarov’un babası Aleksandr İvanoviç, Simbirsk’te birkaç dönem belediye başkanlığı yapmış saygın bir tUccardı. Dedesi ise 18. yüzyılın ortasında ordudaki hizmetleri sayesinde toprak sahibi soylular arasına girmişti. Bu köklü aile yapısına karşın Gonçarov daha 7 yaşındayken babasını yitirdi; hayatının bu erken dönüm noktası onu aile mesleği olan ticaretten uzaklaştırıp edebiyata yöneltti. 1820–1822 yılları arasında Simbirsk’teki Ekaterina Khovanskaya’nın özel yatılı okulu ona Almanca, Fransızca ve din bilgisinin kapılarını açtı. Daha sonra bu yılları Kırılma romanında yansıtacak olan yazar, okulun başpiskoposu Fyodor Troitsky’yi de aynı eserdeki bir karakterin öncüsü olarak kullandı.
Moskova Üniversitesi dilbilim fakültesinde sürdürdüğü eğitim yıllarında önemli bir tanışma gerçekleşti: yazar Mihail Lermontov ile yakın arkadaş oldu. 1834’te mezun olan Gonçarov, kısa süre sonra St. Petersburg’a taşındı ve ardı ardına 30 yıl boyunca devlet memurluğuna sürdürdü. Maliye Bakanlığı’nda dış yazışma tercümanı olarak başladığı göreve sansUr komitesinde devam etti; 1867’de emekliye ayrıldı.
Edebi Kariyerinin Dönüm Noktaları
St. Petersburg’da Maykov ailesi ve özellikle Nikolay Maykov ile kurulan samimi dostluk, Gonçarov’u edebi çevrelere açtı. İlk öyküsü “Şans Eseri Yanılgı” ailenin özel derleme kitabında gün yüzUne çıktı. Eleştirmen Vissarion Belinski ile yakınlaşmasının ardından planlandığı üçlemenin ilk halkası olan Alelade Bir Hikâye (1847), Sovremennik dergisinde yayımlanarak ona erken gelen büyük bir ün kazandırdı. Ekim 1852’den Mayıs 1854’e kadar Rus fırkateynı Pallada’ya özel kalemlik eden yazar, bu seyahatte İngiltere, Portekiz, Singapur, Çin ve Japonya’yı gezdi; izlenimlerini 1858’de Pallada Fırkateynı: Seyahat Notları adıyla kitaplattırdı.
1859’da Rus edebiyat dergisi Otechestvennye Zapiski’de yayımlanan Oblomov, Gonçarov’un yazar kimliğinin doruk noktası oldu. Romanda betimlenen hareketsiz, hayalperest baş karakter Rus siyasi ve kültürel yazınına “Oblomovluk” kavramını hediye etti; bu deyim aşırı tembellik ile iradesizliğin simgesi olarak Rus diline kalıcı biçimde yerleşti. Üçlemenin son romanı Yamaç ise 1869’da liberal dergi Vestnik Evropy’de okuyucuyla buluştu.
Kişisel Yaşamı ve Son Yılları
Gonçarov hiç evlenmedi; yaşamı boyunca en yakın sırdaşı Mimimishka adlı köpeğiydi. Ömrünün sonraki döneminde yetişkinlik boyunca süren depresyon ve tanımlanmamış ruhsal sorunları, geçirdiği paranoya belirtileriyle birleşince çağdaşı İvan Turgenev’i intihal suçlamasına götürdü. Ömrünün son yirmi yılını bUyük ölçüde münzevi bir biçimde geçirdi; çeşitli yayınlara deneme ve anı yazdı. 1890’da felç geçiren yazar, ertesi yıl zatUrreye yakalandı ve 27 Eylül 1891’de Sankt Peterburg’da hayatını kaybetti. Cenazesi önce Aleksandr Nevsky Manastırı’na gömüldü; 1956’da külleri Volkovo Mezarlığı’na taşındı. Varlığının büyük bölümünü, uşağının ölümünden sonra hamiliğini üslenlendiği Aleksandra Treygut ve üç çocuğuna bıraktı.
Eserleri kronolojik sırayla:
- Alelade Bir Hikâye — 1847
- Pallada Fırkateynı: Seyahat Notları — 1858
- Oblomov — 1859
- Yamaç — 1869