III. Napolyon Kimdir?

Kimdir?

III. Napoléon, 1852'ye kadar adıyla Louis-Napoléon, tam adıyla Charles Louis Napoléon Bonaparte, 20 Nisan 1808'de Paris'te doğmuş, 9 Ocak 1873'te İngiltere'nin Chislehurst kentinde ölmüş Fransız devlet adamıdır. 1848-1852 arasında Fransa Cumhurbaşkanlığı yaptı, ardından düzenlediği darbeyle cumhuriyeti yıkıp imparatorluğunu ilan etti. Son Fransa imparatoru olarak 1870'e kadar hüküm sürdü. Fransa'nın doğrudan halkoyuyla seçilen ilk devlet başkanı, aynı zamanda son hükümdarıdır.

Sürgün yılları

I. Napoléon'un erkek kardeşi ve 1806-1810 arasında Hollanda kralı olan Louis Bonaparte ile I. Napoléon'un üvey kızı Hortense'ın üçüncü oğluydu. Amcasının Waterloo'da yenilip tahttan indirilmesinin ardından tüm Bonaparte'lar gibi annesiyle 1815'te ülkeden sürüldü; önce Almanya'ya, sonra İsviçre'ye sığındılar. 1830'da Papalık yönetimine karşı başarısız bir darbe girişimine, 1831'de Orta İtalya'da kardeşinin öldüğü bir ayaklanmaya katıldı.

I. Napoléon'un tek oğlu Reichstadt dükünün 1832'deki ölümünden sonra kendisini ailesi adına Fransız tahtının varisi saymaya başladı. Aynı yıl yayımladığı Rêveries politiques (Siyasal Düşler) adlı kitapçıkta Fransa'ya zafer ve özgürlüğü ancak bir imparatorun verebileceğini savundu. 30 Ekim 1836'da Strazburg garnizonunu ayaklandırma girişimi başarısız oldu; Kral Louis-Philippe onu ABD'ye sürgüne gönderdi, ancak 1837'de ölüm döşeğindeki annesinin yanına çağrıldı. 1838'de Fransa'nın baskısıyla İsviçre'den çıkarılınca İngiltere'ye yerleşti.

Bonapartizm ve hapis

1839'da Des idées napoléoniennes'i (Napoléoncu Düşünceler) yayımlayarak o sırada romantik bir efsane olan Bonapartizm'i siyasi bir ideolojiye dönüştürmeye çalıştı. Ona göre tarihi, Tanrı'nın gönderdiği ve ilerlemeyi temsil eden büyük insanlar yürütüyordu; I. Napoléon bunlardan biriydi ama görevini tamamlamasına izin verilmemişti. 6 Ağustos 1840'ta 56 yandaşıyla Boulogne-sur-Mer yakınlarında yeni bir darbe girişiminde bulundu, bu da başarısız oldu. Tutuklanıp yargılandı ve Ham Şatosu'nda sürekli ikamete mahkûm edildi.

Bu dönemde yazdığı kitapçıklardan Extinction du paupérisme (1844; Yoksulluğun Kökünü Kazımak) ona solda da bazı yandaşlar kazandırdı. 25 Mayıs 1846'da Duvarcı Badinguet'nin giysileriyle şatodan kaçarak İngiltere'ye geçti; "Badinguet" lakabı buradan gelir.

Cumhurbaşkanlığı ve imparatorluk

Şubat 1848 Devrimi üzerine Paris'e giden Louis-Napoléon geçici hükûmet tarafından geri gönderildi. Bonaparte yanlısı bir parti onu Kurucu Meclis'e aday gösterdi; 4 Temmuz'da dört ilde seçimi kazandı ama uygun koşulları beklemek için üyeliği kabul etmedi, eylülde beş ilde kazandı. Kendisini düzenin koruyucusu olarak sunarak orta sınıfa ve çiftçilere "düzen" ve "refah", yoksullara yardım sözü verdi. Katoliklerin ve Bourbon yanlılarının kurduğu Düzen Partisi de onu destekledi. Aralık 1848'de yedi buçuk milyon oyun beş buçuk milyonunu alarak cumhurbaşkanı oldu.

Kısa sürede orduda ve yönetimde kilit noktalara kendi adamlarını getirdi. Anayasa dört yılını tamamlayan cumhurbaşkanının yeniden seçilmesini engelliyordu. Anayasayı değiştirmek için gereken dörtte üç çoğunluğu sağlayamayacağını anlayınca 2 Aralık'ta darbe yaptı; yalnızca cumhuriyetçiler karşı çıktı ve 4 Aralık'ta Paris'te sokak çatışmalarında yenildi. Yasama Meclisi'ni dağıttı, genel oy hakkı tanıyan yeni bir anayasa ilan etti ve imparatorluğu kurdu.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki III. Napolyon maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.