Irak siyasetinin önemli figürlerinden biri olan Haydar El İbadi, 1952 yılında başkent Bağdat'ın Kerrade semtinde doğdu. Saddam Hüseyin yönetimine karşı genç yaşta mücadeleye başlayan İbadi, İngiltere'deki sürgün yıllarının ardından 2003'te ülkesine dönerek devletin yeniden inşasında kritik roller üstlendi. Mühendislik birikimini siyasi dehasıyla birleştiren tecrübeli devlet adamı, 2014 yılında Irak Başbakanı olarak en çetin kriz dönemlerinde hükümetin başına geçti.
Gençlik Yılları, Eğitim Hayatı ve Sürgün Dönemi
Haydar El İbadi'nin yaşam çizgisi, Irak'ın yakın siyasi tarihiyle son derece sıkı şekilde iç içe geçmiştir. Kendisi, oldukça prestijli bir aileye mensuptu. Babası, Bağdat Sinir Hastalıkları Hastanesi müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı bünyesinde Genel Müfettişlik görevlerini başarıyla yürütmüştü. Ancak 1979 yılında, ülkedeki en seçkin 42 uzman hekim arasında bulunmasına rağmen Baas Partisi'ne üye olmadığı için emekliye sevk edildi. Bu haksız uygulama, İbadi ailesinde ve genç Haydar'ın zihninde derin izler bıraktı. İlk ve orta öğrenimini Bağdat kentinde başarıyla tamamlayan İbadi, yükseköğrenim için Bağdat Teknoloji Üniversitesi Fen Fakültesi Elektrik Mühendisliği Bölümü'nü tercih etti. Oradan 1975 yılında mezun oldu.
Eğitim hedeflerini daha da büyüterek yurt dışına yönelen İbadi, 1980 yılında İngiltere'de yer alan saygın Manchester Üniversitesi'nde Elektrik ve Elektronik Mühendisliği alanında hem yüksek lisansını hem de doktora çalışmasını başarıyla tamamladı. Siyasi mücadeleye henüz 15 yaşındayken katıldı. Şii kimliği nedeniyle Saddam Hüseyin yönetiminin baskılarına maruz kalarak uzun yıllar Londra'da sürgün hayatı yaşamak zorunda kaldı. Sürgün yıllarında da siyasi çalışmalarından geri durmayarak 1977 yılında Dava Partisi'nin Londra temsilciliği görevini üstlendi. 1979 yılında Dava Partisi liderlik kuruluna seçildi. Ertesi yıl partinin Beyrut merkezli Ortadoğu bürosu başkanlığına atansa da Londra'da yaşadığı için bu görevi başka bir arkadaşına devretti.
Yeni Dönem ve Bakanlık Kariyeri
Amerika Birleşik Devletleri öncülüğündeki askeri koalisyon güçlerinin Irak'a girip Baas rejimine son vermesinin ardından, Haydar El İbadi uzun sürgün yıllarının bittiği topraklara geri döndü. Siyasi geçiş sürecinde aktif görevler üstlenen İbadi, 11 Mayıs 2003 ile 28 Haziran 2004 tarihleri arasında Paul Bremer başkanlığında faaliyet yürüten ve Irak Devlet Başkanlığı statüsünde bulunan Geçici Koalisyon Yönetimi bünyesindeki danışman kurulunda üye olarak çalıştı. Siyasi yapılanmanın devamında, dışarıdan atanan İyad Allavi hükümetinde 1 Eylül 2003 tarihi itibarıyla Haberleşme Bakanı sıfatıyla kabineye dahil oldu. Bakanlık yürüttüğü bu dönemde çeşitli yolsuzluk iddialarıyla karşı karşıya kaldı. Buna rağmen, Saddam dönemindeki bürokratların ve Sünni kamu çalışanlarının devlet kademelerinden uzaklaştırılmasını öngören tasfiye politikalarına güçlü destek sağladı.
Bakanlıktan sonra, 2005-2006 yıllarında ilk seçilmiş hükümetin başbakanı Celal Talabani'nin siyasi danışmanı olarak görev yaptı. Takvimler 2005 yılını gösterdiğinde yapılan meclis seçimlerinde Irak Parlamentosu'na milletvekili olarak seçildi ve Ekonomi, Yatırım ile İmar meclis komitesinin başkanlığına getirildi. Milletvekili unvanıyla yasama faaliyetlerini aralıksız sürdüren İbadi, aynı yıl parlamentonun Ekonomi ve Yatırım Komisyonu başkanlığına seçildi. Ayrıca 2006 yılında Dava Partisi'nin başbakan adayı listesinde yer aldı. Petrol sektöründeki gelişmeleri de yakından takip etti. Bu kapsamda 2009-2012 yılları arasında düzenlenen Irak Petrol Konferanslarına katılarak Irak Petrol Danışma Komitesi'nin aktif bir üyesi oldu. 7 Mart 2010 tarihindeki genel seçimlerde Bağdat bölgesini temsilen Irak Parlamentosu üyesi olarak tekrar seçilmeyi başardı. 2013 senesinde ise parlamentonun Finans Komitesi başkanlığını yürüttü. O dönemde, 2013 yılı bütçesinin meclisteki tahsisi üzerine yaşanan hararetli anlaşmazlıkların tam merkezinde yer aldı.
Siyasi kariyeri boyunca parlamento çatısı altında ve yürütme organında çok sayıda önemli görevi başarıyla ifa etmiştir. Bu kapsamda üstlendiği başlıca kritik sorumluluklar şunlardır:
- Geçici Koalisyon Yönetimi Danışman Kurulu Üyeliği
- Haberleşme Bakanlığı
- Ekonomi, Yatırım ve İmar Komisyonu Başkanlığı
- Meclis Finans Komitesi Başkanlığı
- Irak Meclis Başkan Yardımcılığı
Başbakanlık Görevi ve Hükümet Aşaması
Dava Partisi büro yöneticiliği ve sözcülüğünü yürüten İbadi, o dönem Meclis Başkan Yardımcısıydı. 2014 yılında Şii siyasi partilerince Başbakanlık görevine alternatif bir aday olarak gösterildi. Cumhurbaşkanı Fuad Masum tarafından hükümeti kurmakla görevlendirildi. Yoğun temasların ardından yeni kabineyi oluşturarak parlamentodan güvenoyu aldı. 8 Eylül 2014 tarihinde Irak Başbakanı olarak resmen atandı. Bu atama uluslararası alanda büyük yankı buldu. Dönemin ABD Başkanı Barack Obama da yeni hükümetin kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını açıkladı.