Kırım Türklerinin sürgün yıllarında Özbekistan'da dünyaya gelen ünlü matematikçi Haydar Bulgak, Sovyetler Birliği'nde başlayıp Türkiye'de devam eden parlak akademik kariyeriyle tanınan bir bilim insanıdır. Rusya Bilimler Akademisi'nde uzun yıllar üst düzey araştırmalar yapan Bulgak, özellikle uygulamalı matematik alanındaki çalışmaları ve Selçuk Üniversitesi bünyesinde kurduğu öncü eğitim sistemleriyle modern bilime yön vermiştir.
Novosibirsk'ten Bilimler Akademisine Uzanan Eğitim Yılları
Haydar Bulgak, henüz genç yaşta matematikteki üstün yeteneğini kanıtladı. 1972 yılında katıldığı matematik olimpiyatlarında elde ettiği dereceyle dikkatleri hızlıca üzerine çekmeyi başardı. Bu başarının ardından Novosibirsk Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Fizik-Matematik Lisesi'ne kabul edildi ve son sınıf eğitimini burada tamamladı. Lise eğitimini 1973 yılında bitiren Bulgak, Novosibirsk Üniversitesi Matematik Fakültesi'ne girdi ve buradaki yükseköğrenimini 1978 yılında başarıyla sonlandırdı.
Üniversite sıralarındayken, dünyaca ünlü bilim insanı Profesör S.K. Godunov ile yolları kesişti. Bulgak, 1976 yılından itibaren Godunov'un önce öğrencisi, daha sonra ise en yakın meslektaşlarından biri olarak uzun yıllar ortak çalışmalara imza attı. Akademik basamakları hızla tırmanan Bulgak, uygulamalı matematik alanında iki ayrı doktora derecesi aldı. İlk olarak 1982'de PhD unvanını elde etti. Ardından 1989 yılında ise üst düzey bilimsel yetkinliği temsil eden Doctor of Science derecesine ulaştı.
Rusya'daki Sanayi Çalışmaları ve Araştırma Faaliyetleri
Mezuniyetinin ardından, 1978 yılında Rusya Bilimler Akademisi bünyesinde göreve başladı. İlk iki yıl akademinin Bilgisayar Merkezi bünyesinde araştırma görevlisi olarak görev yaptı. Bulgak, 1980 yılından itibaren çalışmalarını Matematik Enstitüsü'ne taşıdı ve burada üstün başarılara imza attı. Enstitüde kademe kademe yükselerek Önder Bilim Görevlisi gibi son derece prestijli bir pozisyona kadar ulaşmayı başardı.
Rusya'daki çalışma döneminde teorik matematiği bilgisayar uygulamalarıyla birleştirerek sanayiye uyarlayan yenilikçi metotlar geliştirdi. Bu teknolojik çözümler; motor, kimya, otomotiv, uzay ve havacılık sektörlerinin yanı sıra askeri sanayinin gelişiminde de son derece kritik roller üstlenerek etkin biçimde ve başarıyla kullanıldı. Ayrıca ulaştığı sonuçlar doğrultusunda şu alanlarda önemli katkılar sundu:
- Motor ve makine sanayii
- Kimya ve otomotiv endüstrisi
- Uzay ve uçak teknolojileri
Farklı araştırma merkezlerinde koordinatörlük görevleri de üstlenen Kırımlı matematikçi, ayrıca uluslararası alanda da adından sıkça söz ettirmeye başladı. Dünya genelinde düzenlenen pek çok bilimsel kongreye hem organizatör hem de davetli konuşmacı olarak katılım sağladı. Bu uluslararası organizasyonlar arasında 1998 yılının Ağustos ayında Antalya'da gerçekleştirilen yaz okulu öne çıkmaktadır. Bulgak, 'Error Control and Adaptivity in Scientific Computing' başlıklı bu NATO Advanced Study Institute yaz okulunda müdürlük görevini yürüttü. Organizasyonun ardından elde edilen bilimsel çıktıları, Christoph Zenger ile birlikte hazırladığı bir kitapta topladı. Bu çalşma, Kluwer Academic Press tarafından bilim dünyasına sunuldu.
Türkiye Yılları ve Selçuk Üniversitesi'ndeki Yenilikçi Dönem
Haydar Bulgak, 1993 yılında ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti. Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Matematik Bölümü'nde Uygulamalı Matematik Profesörü olarak göreve başladı. Türkiye'de akademinin gelişimine büyük katkılar sunan Bulgak, 1994 yılında Selçuk Üniversitesi Uygulamalı Matematik Araştırma Merkezi'ni kurdu. Kurucu müdürü olduğu bu merkezin yönetimini 2003 yılının son günlerine kadar kesintisiz ve büyük bir özveriyle sürdürdü.
Merkez bünyesinde kurduğu güçlü bilimsel ekiple birlikte, matematik eğitiminde devrim niteliğinde adımlar attı. Bilgisayar diyalog sistemlerine dayanan ve ezberci eğitim yaklaşımlarını tamamen ortadan kaldırmayı amaçlayan bu yenilikçi modeli, oluşturduğu uzman kadroyla birlikte Türkiye'de hayata geçirerek ezberden uzak bir öğrenim anlayışı sergiledi. Aynı zamanda 2000 ile 2003 yılları arasında 'Selcuk Journal of Applied Mathematics' adlı uluslararası bilimsel derginin kurucu yönetici editörlüğü görevini yürüttü. Bu prestijli dergi aracılığıyla uygulamalı matematik alanındaki bilimsel yayıncılığa yeni bir soluk kazandırdı. Uluslararası saygın dergilerde çok sayıda makalesi yayımlanan Profesör Bulgak, evli ve iki çocuk babasıdır.