Türk askeri ve siyasi tarihinin en hareketli dönemlerine tanıklık eden, önemli görevlerde bulunmuş Hayati Savaşçı, cumhuriyetin yetiştirdiği en seçkin kurmaylardan biri olarak tarihe geçmiştir. Trabzon'da 1915 yılında dünyaya gelen Savaşçı, 1 Ocak 1980 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybedene dek, hem orduda üstlendiği kritik görevlerle hem de parlamento sıralarında milletine hizmet ederek adını altın harflerle yazdırılmıştır. İstiklal Savaşı'nın kahraman komutanlarından Tuğbay Şevki Savaşçı'nın oğlu olarak askeri disiplinle büyüyen bu seçkin şahsiyet, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı gibi en üst düzey askeri makamların yanı sıra TBMM çatısı altında Samsun Milletvekili olarak siyasi arenada da boy göstermiştır.
Askeri Eğitimden Komuta Kademesine Uzanan Yolculuk
Hayati Savaşçı'nın orduya olan tutkusu, babası Tuğbay Şevki Savaşçı'nın kahramanlık destanlarıyla şekillenmiştir. Genç yaşta adım attığı Halıcıoğlu Askeri Lisesi ve ardından Kuleli Askeri Lisesi eğitimleri, onun disiplinli karakterinin temel taşlarını döşemiştir. Liseden sonra, 1935 yılında Harp Okulu'nu topçu subayı rütbesiyle bitirmiştir. O artık genç bir subaydır. 1940 senesinde ise komando tekniklerini pekiştirmek amacıyla gittiği Eğirdir Dağ ve Komando Okulu'ndan mezun olmuştur. Yurdun dört bir yanındaki muhtelif birlik ve karargahlarda başarıyla görev yapan seçkin kurmay, 1958 yılında Harp Akademisi'ni, 1960 yılında ise askeri stratejinin zirvesi sayılan Yüksek Kumanda Akademisi'ni başarıyla tamamlayarak rütbesini taçlandırmıştır.
Hayati Savaşçı'nın askeri kimliğinin oluşmasında ve kurmaylık basamaklarını tırmanmasında büyük payı olan nüfuzlu eğitim kurumları şunlardır:
- Halıcıoğlu Askeri Lisesi ve Kuleli Askeri Lisesi (Lise eğitimi)
- Harp Okulu (1935 yılında topçu subayı olarak mezuniyet)
- Eğirdir Dağ ve Komando Okulu (1940 yılındaki uzmanlık eğitimi)
- Harp Akademisi (1958 yılı kurmaylık mezuniyeti)
- Yüksek Kumanda Akademisi (1960 yılındaki üst düzey eğitim)
1960 yılında Kurmay Albay rütbesine terfi eden Savaşçı, askeri vazifelerinin yanı sıra İstanbul Sular İdaresi Genel Müdürlüğü görevine getirilerek sivil idare tecrübesi de kazanmıştır. Bu kritik görevin ardından, 1961'de Harp Akademileri bünyesinde geleceğin kurmay subaylarını yetiştirmek üzere üzere öğretmenlik yapmıştır. Bilgi birikimini uluslararası arenaya taşımak amacıyla 1962 yılında Paris SHAPE Karargahı'nda görevlendirilmiştir. Aynı yılın sonlarında ise yurt görevine dönerek Isparta'da konuşlu bulunan 58. Tümen Komutan Vekilliği'ne atanmıştır. Bu kritik süreçte gösterdiği üstün başarılar, ona aynı yıl Tuğgeneral rütbesine yükselme kapısını açmıştır. Bir yıl sonra, 1963'te ise Konya'da bulunan 2. Ordu Kurmay Başkanlığı gibi çok kritik bir vazifeye getirilmiştir.
Kritik Dönemlerin Kurmayı: Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı ve 12 Mart
Askeri kariyer merdivenlerini hızla tırmanan Hayati Savaşçı, 1965 yılında Tümgeneral rütbesine terfi ettirilmiştir. Tümgeneral rütbesiyle İstanbul'da bulunan 66. Tümen Komutanlığı ve ardından 1. Ordu Kurmay Başkanlığı görevlerini büyük bir başarıyla sevk ve idare etmiştir. Bu görevler askeri birikimini üst seviyeye taşımıştır. Takvimler 1968 yılını gösterdiğinde ise Korgeneral rütbesine terfi etmiş ve Malatya'da bulunan 8. Kolordu Komutanlığı makamına atanmıştır. Doğu Anadolu'daki bu kritik görevinin ardından, 1969 yılında Türk askeri teşkilatının en önemli mevkilerinden biri olan Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı vazifesine getirilmiştir.
Savaşçı, Kara Kuvvetleri Kurmay Başkanlığı görevini tam üç yıl boyunca dirayetle sürdürmüştür. Bu görevi yürüttüğü esnada Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en sarsıcı askeri-siyasi krizlerinden biri olan 12 Mart Muhtırası verilmiştir. Muhtıra sürecinde karargahtaki en kritik isimlerden biri olan Savaşçı, ordunun komuta kademesindeki dengeleri sağlama noktasında önemli bir rol oynamıştır. Üç yıllık yoğun ve yıpratıcı mesainin sonrasında, 30 Ağustos 1972 tarihinde kadrosuzluk gerekçesiyle ordudan emekli edilmiştir. Askeri üniformasını çıkarsa da vatana hizmet sevdası asla son bulmamıştır.
Parlamentoda Yeni Bir Dönem: Adalet Partisi ve Siyaset Yılları
Emekliliğinin ardından sivil hayata adapte olan Hayati Savaşçı, ülkesine bu kez siyasi kulvarda hizmet etmek istemiştir. Bu doğrultuda 11 Mart 1973 tarihinde dönemin güçlü siyasi oluşumu Adalet Partisi'ne katılarak aktif politikaya ilk adımını atmıştır. Siyaset sahnesine girişi halk nezdinde büyük bir ilgiyle karşılanmıştır. 14 Ekim 1973 tarihinde gerçekleştirilen genel seçimlerde Samsun Milletvekili adayı olmuş ve halkın teveccühüyle parlamentoya girmeye hak kazanmıştır.
TBMM çatısı altında 1973-1977 yılları arasında bir dönem milletvekilliği yaparak yasama çalışmalarında etkin görevler üstlenmiştir. Samsun halkının sorunlarını meclis kürsüsüne taşıyan ve askeri geçmişinden gelen disiplini siyasi nezaketle birleştiren Savaşçı, parlamentoda saygın bir iz bırakmıştır. Siyasi ömrünün tamamlanmasının ardından inzivaya çekilen değerli devlet adamı, 1980 yılının ilk gününde hayata gözlerini yummuştur. Cenazesi, İstanbul Feriköy'deki aile mezarlığına defnedilerek son yolculuğuna uğurlanmıştır. Evli ve iki çocuk babası olan Hayati Savaşçı, geride onurlu bir isim ve vatanseverlikle bezenmiş zengin bir miras bırakmıştır.