Yaşamı
Giovan Battista, yani Giambattista Vico, 23 Haziran 1668'de Napoli'de doğdu. İtalyan siyaset felsefecisi, retorikçi, tarihçi ve hukuk danışmanıdır. Yaşamı boyunca bu kentten ayrılmadı. Yoksul bir kitapçının oğlu olan Vico'nun bünyesi sağlık sorunları nedeniyle zayıftı. Düzenli bir eğitimi tamamlayamamasına rağmen kendini yetiştirdi, hayatı boyunca hem maddi sıkıntılarla hem de bedensel rahatsızlıklarla mücadele etti. 23 Ocak 1744'te yoksulluk içinde öldü.
Yeni Bilim
Vico'nun düşüncesi büyük ölçüde Yeni Bilim (Scienza Nuova) adlı eserinde toplanır. Eser yayımlandığı dönemde ilgi görmedi, ancak 20. yüzyılda yeniden keşfedildi. Bugün Vico, tarih felsefesinin yanı sıra sosyoloji, antropoloji, filoloji ve dinler tarihi gibi alanların gelişimine katkı veren öncü bir düşünür olarak kabul edilir. Yeni Bilim, Herder, Hegel ve Dilthey gibi düşünürlerin tarih anlayışlarının yanı sıra Marx'ın sınıf çatışması yaklaşımına uzanan bir düşünce çizgisinin erken örneklerini içerir.
Tarih ve bilgi anlayışı
Vico özgün bir tarih anlayışı geliştirdi. Başlangıçta René Descartes'ın etkisinde kalsa da sonradan Descartes'ın tarihe açık ve seçik düşüncelerle yaklaşma tutumuna karşı çıktı. Doğruluğu ve kesinliği açık seçik düşüncelerde değil, insan varlıkları tarafından yaratılmış ve gerçekleştirilmiş olanda aradı. Ona göre tarih insanların eseridir; tarihsel süreç, insanların dil, hukuk, gelenek ve hükûmet sistemlerini kurup geliştirdiği bir süreçtir. Bu yönüyle tarihin konusuna ilişkin modern görüşün öncüsü sayılabilir. Çevrenin insan üzerinde belirleyici olduğu yaklaşımından uzak durdu ve insanın yalnızca kendisinin yarattığı şeyleri bilebileceğini savundu.
Descartes'ın "Cogito ergo sum" düşüncesini reddetti; çünkü bu düşünce matematiğe dayanıyordu, matematik ise insanın yaptığı bir şeydi. Vico yeni bir ilke ortaya koydu: verum factum, yani gerçek olan yapılandır. Ona göre insan ancak yaptığı ya da yarattığı şeyleri kesin olarak bilebilir. Bu ilkeyi "verum et factum convertuntur" (olgu ile hakikat birbirine dönüştürülebilir) formülünde ifade etti; yani bir şeyi doğru bilmenin koşulu onu bilenin kendisinin yapmış olmasıdır.
Toplum anlayışı ve mirası
Vico toplumun insanlar tarafından oluşturulduğunu, bu yüzden ancak insanlar ve davranışları açısından anlaşılabileceğini düşündü. Değişmez bir insan doğası fikrini reddetmesi ve toplumdaki değişimi ve gelişimi bir bütün olarak görmesiyle radikal bir tutum benimsedi. Toplumları anlamak için dile, mitlere, hukuka ve alışkanlıklara bakmanın önemini vurguladı. Ona göre toplum ve insan doğası dinamik kategorilerdi; insan doğası, aile gibi kurumların tarihsel gelişimi içinde ortaya konması gereken belirli ilkelere dayanıyordu. Kıta rasyonalizminin hâkim olduğu sonraki yüzyıl boyunca değeri anlaşılamadı ve birçok kesim tarafından deli olarak görüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Giambattista Vico maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.