Mehmet Faik Kaltakkıran, Türk siyaset tarihinin en dirayetli isimlerinden biri olarak 1870 yılında Edirne topraklarında dünyaya gözlerini açtı. Milli Mücadele kahramanı, ömrünü vatanının bağımsızlığına ve kalkınmasına adayarak 2 Ocak 1948 tarihinde vefat etti. İlk meclisin başkanvekilliğini üstlenen devlet adamı, Trakya'dan Malta sürgününe uzanan zorlu yolda bağımsızlık meşalesini her zaman elinde taşıdı. Peki, bu önemli tarihi figürün hayat hikayesinde neler gizli?
Memuriyetten Milli Mücadele'ye Uzanan Yol
Kastamonu ve Trabzon rüştiyelerinde eğitim gördü. Toprakla olan bağını hiçbir zaman koparmayan genç aydın; ziraatçılık, bağcılık ve bahçıvanlık gibi tarımsal faaliyetlerle yakından ilgilendi. Daha sonra devlet hizmetine girerek bürokrasinin çeşitli kademelerinde önemli sorumluluklar üstlendi:
- Edirne İli Nüfus İdaresi Pasaport Kâtipliği
- Konya İli Mektupçuluk Kalemi 2. Mümeyyizliği
- İstanbul Reji İdaresi Çevirmenliği
Kaltakkıran, bu görevleri sayesinde yabancı dillere ve devlet idaresine olan hakimiyetini pekiştirme fırsatı buldu. Vatan topraklarının işgal tehdidi altında olduğu bu kritik dönemde, Müdâfaayı Milliye Cemiyeti çatısı altında aktif görevler aldı. Trakya bölgesinin müdafaası için arkadaşlarıyla birlikte harekete geçti. Şeref Aykut, Şevket Dağdeviren ve Kasım Yolageldili ile birlikte Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin kurucu kadrosunda yer alan Kaltakkıran, aynı zamanda bu stratejik oluşumun Merkez Heyeti Temsilciliği görevini de üstlenerek bölgenin kurtuluş mücadelesini bizzat yönetti.
Mebusluk Yılları, Malta Sürgünü ve Meclis Kürsüsü
Faik Bey'in mebusluk hayatı Osmanlı parlamentosunda başladı. Osmanlı döneminde Edirne mebusu olarak meclisin birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü yasama dönemlerinde bölge halkını başarıyla temsil etti. Ancak vatanseverliği, işgalci güçlerin hedefine girmesine neden oldu. Milli dava yolundaki kararlı duruşu nedeniyle İngiliz işgal kuvvetlerinin şimşeklerini üzerine çeken Edirne Mebusu Mehmet Faik Bey, 18 Mart 1920 tarihinde gerçekleştirilen baskınla tutuklanarak Malta adasına sürgün edildi ve vatanından uzaklaştırıldı. Bu esaret, onun milli mücadele azmini kıramadı. Milli Mücadele'nin zaferle taçlanmasının ardından kurulan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde de yerini alan Kaltakkıran, birinci dönemden altıncı döneme kadar aralıksız olarak Edirne halkının sesi olmayı sürdürdü ve parlamentoda derin izler bıraktı. Yeni mecliste I. Dönem TBMM Başkanvekilliği gibi çok saygın bir makama seçilerek kurucu meclisin idaresinde başrol oynadı. Nizamnâme-i Dâhilî Komisyonu Başkanlığı görevini yürüterek meclisin iç tüzük çalışmalarını şekillendirdi. Tarım alanındaki bilgisi sayesinde meclisin ikinci ve beşinci yasama dönemlerinde Ziraat Encümeni Başkanlığı koltuğunda oturdu. Tarihe geçen en önemli hamlelerinden biri de Seydibeşir Olayı'nı meclis gündemine ilk taşıyan isimlerden biri olmasıdır. Gösterdiği bu üstün hizmetlerin bir nişanesi olarak kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası ile taltif edildi.
Sanayi Hamlesi, Bilimsel Çalışmaları ve Yarım Kalan Anılar
Mehmet Faik Kaltakkıran, sadece siyasi arenada değil, iktisadi alanda da öncü bir rol üstlenmiştir. Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün doğrudan verdiği talimatla hayata geçirilen İstanbul ve Trakya Şeker Fabrikaları Anonim Şirketi'nin kurucu on üyesinden biri olan Kaltakkıran, genç Türkiye Cumhuriyeti'nin sanayi hamlesine de çok değerli katkılar sunmuştur. Entelektüel birikimiyle de bilinen Kaltakkıran, 'Fenn-i Tekvin' adını taşıyan ve yaratılış bilimini ele alan önemli bir çeviri ve derleme esere imza attı. Evli ve tek çocuk babasıydı. Siyasetçinin özel yaşantısı, büyük bir ailevi trajediyle sarsıldı. Oğlu Ferit'i çok genç yaşta yitirmesi, acılı babanın ruhunda derin yaralar açarak en büyük hayalini yarım bıraktı. Bu büyük kaybın ardından Faik Bey'in kaleme aldığı tarihi anıları ve notları tamamlanamadı. Eşi Neyyire Kaltakkıran'ın koruduğu bu kıymetli notlar, Kırklareli Milletvekili Şevket Ödül vasıtasıyla Tevfik Bıyıklıoğlu'na teslim edildi. Böylece milli mücadele yıllarına ışık tutacak bu önemli belgelerin kaybolmasının önüne geçildi.