Ailesi ve eğitimi
Ziya Hurşit Bey, 1892'de Rize'nin Hemşin ilçesinde doğdu. Babası Kadı Hurşit Efendi'dir; ailesi Ardahan taraflarından Rize'ye gelen Kürdoğlu ailesine mensuptu. İlk ve orta öğrenimini Trabzon'da aldı. Daha sonra Almanya'nın Danzig kentinde gemi inşaatı ve telsiz öğrenimi gördü. Öğreniminin ardından Eskişehir Sultanisi'nde Almanca öğretmenliği yapmaya başladı. 21 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında düzenlenen Erzurum Kongresi'ne Trabzon delegesi olarak katıldı.
Siyasi kariyeri
Mustafa Kemal Paşa, Erzurum Kongresi'nde tanıdığı Ziya Hurşit'i Lazistan milletvekili adayı olarak gösterirken, ağabeyi Faik Bey'i de Sivas'a vali olarak atadı. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin I. döneminde Lazistan milletvekili olarak görev yaptı, Meclis'te divan kâtipliği yaptı ve Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin muhalefeti konumundaki İkinci Grup'ta yer aldı. 8 Eylül 1921'de kurulan Yozgat İstiklal Mahkemesi'ne atandı, ancak göreve gitmedi. II. dönemde milletvekilliğine aday gösterilmedi.
Siyaset sonrası yaşamı
Milletvekili olamamasının ardından siyasi hayatını sonlandırdı. Ağabeyi Faik Bey ve kardeşi Fazıl Bey'in yardımlarıyla Esad Bey ile ticarete başladı; ticarette zarar etti. Bir süre 17 Kasım 1924'te kurulan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nın Karadeniz bölgesinde örgütlenmesi için uğraştı, ancak parti 5 Haziran 1925'te kapatıldı.
İzmir suikast girişimi ve idamı
Haziran 1926'da İzmir'de Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Paşa'ya yönelik hazırlandığı öne sürülen suikast planı nedeniyle tutuklandı. İddianameye göre birlikte hareket ettiği kişiler, Kemeraltı karakolu önünde Mustafa Kemal Paşa'ya ateş edecek, kargaşadan yararlanıp bir arabayla rıhtımdaki motora binerek Sakız Adası'na kaçacaklardı. Planın son anda ihbar edilmesi üzerine yakalandılar. İzmir'de görülen İstiklal Mahkemesi duruşmaları sonucunda Ziya Hurşit, idam cezası alan on beş kişi arasında yer aldı. Ceza, 14 Temmuz 1926'da İzmir'de, suikastın yapılması planlanan Gaffarzade Oteli'nin köşesinde asılarak infaz edildi. Rıza Nur'un yazdığı bir şiirde adı Şükrü Bey ile birlikte geçer.
Ağabeyi Faik Bey, anılarında Ziya Hurşit'i devlete yerleştirmek için okul arkadaşı Hariciye Müsteşarı Tevfik Kamil Bey'den ricada bulunduğunu, ancak Başbakan İsmet Paşa'nın bunu reddettiğini yazar. Rıza Nur'un yazdığı bir şiirde de Ziya Hurşit ile Şükrü Bey, aynı dönemde milletvekilliği yapan isimler olarak anılır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Ziya Hurşit maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.