Ailesi ve ilk yılları
Damar Arıkoğlu, 17 Kasım 1887'de Adana'da doğdu. Adana'nın ileri gelenlerinden Arıkoğlu Süleyman Hacı'nın oğludur ve ailesi Oğuzların Bayat boyuna mensuptur. Özel eğitim aldı. İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra İttihat ve Terakki'ye, 1910'da da Donanma Cemiyeti'ne üye oldu. Fukara Perver Cemiyetleri üyeliği, maarif ilk tedrisat idare heyeti üyeliği ve ziraat odası üyeliği gibi görevlerde bulundu. 1913'te İttihat ve Terakki il kongresinde yönetim heyeti üyeliğine, daha sonra Adana Vilayet-i Umumi Meclisi üyeliğine seçildi. Balkan Savaşları sırasında Adana'dan cepheye gönderilecek tam teçhizatlı bir taburun hazırlanmasında görev aldı; I. Dünya Savaşı'nda askerlik hizmetini bedelli olarak yaptı.
Millî Mücadele ve meclis yılları
İşgale karşı ulusal örgütlenmeler kurdu ve Kilikya Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti idare heyeti üyeliği yaptı. Bu faaliyetleri nedeniyle Fransızlar tarafından tutuklanıp Konya'ya gönderildi. Konya'da kuruluş çalışmalarına katıldı ve Adana'dan milletvekili seçildi. Cepheden gelen görevi nedeniyle Meclis'e ancak 1 Temmuz 1920'de katılabildi. TBMM'nin I, II, III ve IV. dönemlerinde Adana, V, VI ve VII. dönemlerinde Seyhan milletvekili olarak görev yaptı. I. dönemde İktisat Encümeni başkanlığı, III. dönemde Ziraat Encümeni başkanlığı yaptı; Müdafaa-i Hukuk Grubu üyesi ve Şehit Ailelerine Yardım Cemiyeti kurucu üyesiydi.
Adının değişmesi
Asıl adı Zamir olan Arıkoğlu, Atatürk'ün güvendiği arkadaşlardan biriydi. Atatürk, 1934 yazında Yalova'da bulunduğu sırada sofrasında Zamir Bey'den adını soyadı Arıkoğlu'na uygun biçimde "Damar" olarak değiştirmesini istedi. Ad değişikliği 27 Şubat 1934 tarihli mahkeme kararıyla yasal hâle getirildi.
Görüşleri ve toprak tartışmaları
Topraksız köylüye toprak verilmesini içeren toprak reformuna karşı görüş bildirdi. Küçük ölçekli toprakların işlenmesinin zor olduğunu savundu ve toprağın parçalı yapısı yerine birleştirilmesini önerdi. Köyden kente göçü engellemek için köylerin cazibesini koruyacak önerilerde bulundu. Sosyolog Mübeccel B. Kıray, Çukurova'da 1918-1950 arasındaki mülkiyet yoğunlaşmasına örnek olarak onu andı. Kıray'ın aktardığına göre Arıkoğlu, I. Dünya Savaşı öncesinde Sakızlı yöresinde yaklaşık 3.000 dönüm arazi satın almıştı. Evli ve sekiz çocuk babası olan Arıkoğlu, 8 Nisan 1969'da İstanbul'da öldü.
Siyasi hayatı boyunca hem Millî Mücadele'nin örgütlenme sürecinde hem de Cumhuriyet'in ilk meclislerinde Çukurova'yı temsil eden isimlerden biri oldu. Mezarı Adana'dadır.
Benzer kişiler
- Doğan Güreş (Siyasetçi · Adana)
- Yücel Arzen (Milletvekili · Adana)
- Ziya Hurşit (Siyasetçi)
- Melek Görgün (Adana Doğumlu)
- Atıl Üzelgün (Adana Doğumlu)
- Jülide Gülizar (Adana Doğumlu)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Damar Arıkoğlu maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.