Türk sinema tarihinin en özgün simalarından biri olan Cevat Kurtuluş, Yeşilçam dönemine damga vurmuş, komedi oyunculuğuyla hafızalara kazınmış büyük bir sanatçıdır. 20 Haziran 1922 tarihinde dünyaya gözlerini açan usta oyuncunun doğum yeri, kaynaklarda İstanbul ve Ankara olarak iki farklı şekilde yer almaktadır. Çanakkale Savaşı gazisi Cenap Paşa'nın ismini verdiği sanatçı, çocukluk ve gençlik yıllarını bu tarihi mirasın gölgesinde geçirmiştir. Sahne sanatlarına olan büyük tutkusu, onu genç yaşta eğitim almaya ve tiyatronun tozunu yutmaya yönlendirmiştir. Hem sahnede hem de beyaz perdede sergilediği benzersiz oyunculuk stili, Türk izleyicisinin kalbinde silinmez izler bırakmasını sağlamıştır.
Konservatuvar Yılları ve Sahneyle İlk Buluşma
Lise eğitimini İzmir İnönü Lisesinde tamamladı. Sanata olan yeteneği ve ilgisi sayesinde, 1943 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Tiyatro Bölümüne girmeye hak kazandı. Burada aldığı akademik eğitim, onun oyunculuk kariyerinin en sağlam temellerini oluşturdu. Konservatuvar yıllarında sesinin güzelliğiyle de dikkat çeken genç sanatçı, Devlet Tiyatro ve Operası bünyesindeki opera korosunda görev aldı. Koroda bariton olarak şarkı söyleyen Kurtuluş, müzikal yeteneğini tiyatro disipliniyle birleştirerek sahne hakimiyetini artırdı. Genç sanatçının 1940 ile 1947 yılları arasındaki dönemde Ankara'nın en hareketli gazinolarında büyük başarıyla sergilediği taklit şovları, onun kitleler tarafından tanınmasını, sevilmesini ve sanat dünyasında hızla yükselmesini sağlayan ilk önemli dönüm noktası oldu.
Ankara'daki bu canlı sahne hayatı, sanatçıya tiyatro oyunlarında önemli rollerin kapısını araladı. Klasik ve modern tiyatro eserlerinde sahneye çıkan oyuncu, sergilediği performanslarla tiyatro camiasında adından söz ettirmeyi başardı. Bu dönemde rol aldığı tiyatro oyunları arasında "Genç Osman", "Yanlış Yanlış Üstüne", "Haydut", "Tanrıdağı Ziyafeti", "3. Selim" ve "Kibarlık Budalası" gibi önemli eserler bulunmaktadır. Her bir oyunda canlandırdığı farklı karakterlerle oyunculuk yelpazesini genişleten sanatçı, tiyatro izleyicisinin büyük takdirini topladı.
Yeşilçam'a Geçiş ve 'Aptal Uşak' Efsanesi
Tiyatro sahnelerindeki başarısını beyaz perdeye taşımak isteyen sanatçı, 1947 yılında İstanbul'a yerleşti. İstanbul, Türk sinemasının kalbinin attığı yer olarak ona yepyeni kapılar açacaktı. Nitekim aynı yıl yönetmenliğini Ferdi Tayfur'un üstlendiği "Kerim'in Çilesi" adlı filmde rol alarak sinema kariyerine resmi olarak adım attı. Bu başlangıç, onun neredeyse yarım asır sürecek olan sinema serüveninin ilk kıvılcımı oldu. Sinemaya adım atmasıyla birlikte, kendine has mimikleri ve jestleriyle Yeşilçam yönetmenlerinin aradığı karakter oyuncularından biri haline geldi.
Özellikle Türk sinemasının altın çağı olarak kabul edilen 1960'lı ve 1970'li yıllarda, Yeşilçam'ın en üretken dönemlerinde irili ufaklı yüzlerce farklı yapımda rol alarak izleyicinin karşısına çıkmayı başardı. Yüz hatlarını, gözlerini ve ağzını olağanüstü bir ustalıkla kullanan sanatçı, mimiklerle beslenen oyunculuğuyla her sahnede devleşti. Böylece sinemada yepyeni çıgır açtı. Sinema tarihimize 'aptal uşak' rolünün yaratıcısı ve en güçlü temsilcisi olarak geçti. Saf, safdil, sakar ama bir o kadar da sevimli uşak tiplemeleriyle, filmlerin en eğlenceli ve en çok aranan ismi olmayı başardı.
Tiyatroya Dönüş, Televizyon Dönemi ve Vefatı
Tiyatroya olan büyük tutkusu hiç sönmedi. 1969 yılında Üç Maymun Kabare Tiyatrosu bünyesine katılarak "Ölür Müsün Öldürür Müsün" adlı meşhur komedide sahne aldı. Bu komedi rolü onun yeteneğini kanıtladı. 1970'li yılların sonlarında ise Türkiye'de televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte yeni bir mecraya adım attı. 1977 yılında yayınlanan ve büyük ilgi gören "Gülünüz Güldürünüz" dizisinde rol alarak evlere konuk oldu. Bu televizyon programı, onun ekranlardaki popülaritesini pekiştiren en önemli çalışmalardan biri haline geldi.
Televizyon kariyerine 1980 yılında "İş İştir" adlı televizyon oyunuyla devam eden usta oyuncu, ilerleyen yıllarda çeşitli parodilerde de boy gösterdi. Yaşamının son dönemlerine kadar sanattan kopmayan sanatçı, 6 Eylül 1992 tarihinde Ankara'da geçirdiği kalp krizi sonucu 70 yaşında hayata gözlerini yumdu. Vefatının ardından cenazesi İstanbul'a nakledilerek Feriköy Mezarlığı'nda ebedi istirahatgahına tevdi edilen usta sanatçı, arkasında bıraktığı yüzlerce değerli film, efsanevi sahne performansları ve canlandırdığı unutulmaz karakterlerle Türk halkının gönlünde yaşamaya devam etmektedir.