Türk sinemasının en karakteristik seslerinden biri olan Hayri Esen, 5 Mayıs 1919'da Balıkesir'de dünyaya gelmiş ve tiyatroculuktan seslendirmeye uzanan geniş bir yelpazede sanat dünyasına damga vurmuştur. Sanat dünyasında bıraktığı izlerle hatırlanan usta isim, 1977 yılında İstanbul'da yaşama gözlerini yummuştur. Özellikle Ayhan Işık, Ediz Hun ve Kartal Tibet gibi usta aktörleri seslendirerek hafızalara kazınmayı başarmıştır.
Halkevinden Profesyonel Sahnelere Tiyatro Kariyeri
Eğitim hayatını Edirne Sanat Enstitüsü bünyesindeki Torna Tesviye Bölümü'nde tamamlayan Hayri Esen'in sanata olan ilgisi oldukça erken yaşlarda başlamıştır. Sanatçı, henüz on dört yaşındayken Balıkesir Halkevi sahnesinde ilk rolünü alarak oyunculuk dünyasına adım atmıştır. Bu amatör deneyimin ardından, 1945 senesinde İzmir'e geçerek İzmir Şehir Tiyatrosu kadrosuna katılmış ve böylece profesyonel kariyerini başlatmıştır. Burada tiyatro oyuncusu Nedret Güvenç ile dünya evine girmiştir. İlerleyen dönemde rotasını İstanbul'a çeviren Esen, burada tiyatro dünyasının önemli şahsiyetlerinden Avni Dilligil ve Mümtaz Ener gibi isimlerle birlikte çalışma imkanı elde etmiştir. Çığır Sahne bünyesinde sergilenen oyunlarda önemli roller üstlenerek oyunculuk kabiliyetini geniş kitlelere sergilemiştir. Buradaki başarılı performanslarının ardından 1956 yılında Küçük Sahne kadrosuna dahil olarak sahne çalışmalarını sürdürmüştür. Sanat hayatı boyunca Muammer Karaca Tiyatrosu ile Avni Dilligil Tiyatrosu gibi topluluklarda da aktif roller alarak tiyatrodan kopmamıştır.
Yeşilçam'ın Unutulmaz Sesi ve Beyaz Perde Yılları
Tiyatro sahnelerindeki başarısını sinemaya da taşımak isteyen Esen, 1950 yılından itibaren kamera karşısına geçerek çeşitli filmlerde boy göstermiştir. Fakat onu asıl üne kavuşturan unsur, Türk sinema tarihine damga vuran o etkileyici ve tok ses tonu olmuştur. Yeşilçam izleyicilerinin kulaklarında yer eden bu ses, dönemin en popüler erkek oyuncularının canlandırdığı karakterlere hayat vermiştir. Usta sanatçının sesini emanet ettiği aktörlerden bazıları şunlardır:
- Ayhan Işık
- Ediz Hun
- İzzet Günay
- Kartal Tibet (özellikle efsanevi Tarkan serisi)
- Orhan Günşiray
Sadece seslendirme ve oyunculukla sınırlı kalmayan usta sanatçı, sinema sektöründeki faaliyetlerini genişleterek hem yönetmenlik koltuğuna oturmuş hem de senaryo yazarlığı alanında çeşitli tecrübeler elde etmiştir. Ünlü oyuncu Itır Esen de onun kızıdır. Sanatçı, geçirdiği kalp krizi nedeniyle 1977 yılında vefat etmiştir. Sanatçının naaşı Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir.