Türk sinemasının altın çağında pek çok efsane jönün sesi olan ünlü dublaj sanatçısı ve oyuncu Hayri Esen, 5 Mayıs 1919 günü Balıkesir'de doğmuştur. Sanatçı, eşsiz diksiyonu ve karakteristik ses tonu sayesinde, 1933 yılında Balıkesir Halkevi'nde sahneye adım atarak kariyerine yön vermiştir. Kendine has tarzı ve sahne tutkusuyla yola çıkan Esen, tiyatro sahnelerinden radyo stüdyolarına ve oradan da film setlerine uzanan geniş bir yelpazede Türk kültür ve sanat dünyasına paha biçilemez katkılar sunmuştur.
Tiyatrodan Radyoya Uzanan Sanat Yolculuğu
Eğitim hayatını Edirne Sanat Enstitüsü Torna Tesviye Bölümü çatısı altında tamamlayan sanatçı, asıl tutkusu olan oyunculuğun peşinden gitmiştir. İlk sahne deneyimini 1933 senesinde henüz genç bir delikanlıyken Balıkesir Halkevi bünyesinde elde etmiştir. Ardından 1940 ile 1942 yılları arasında Ankara Radyosu temsil koluna girerek yeteneğini mikrofona taşımıştır. Profesyonel anlamdaki sahne kariyerine ise 1945 yılında İzmir Şehir Tiyatrosu kadrosuna katılarak adım atmıştır. İzmir'deki verimli yılların ardından İstanbul'a yerleşmiştir. İstanbul'da Avni Dilligil ve Mümtaz Ener gibi tiyatronun öncü isimleriyle omuz omuza çalışma fırsatı yakalamıştır. Bu süreçte Çığır Sahne bünyesinde çeşitli oyunlarda roller üstlenerek seyirci karşısına çıkmıştır. Zamanla tiyatro çevrelerinde adından söz ettiren Esen, 1956 yılında Küçük Sahne bünyesine geçiş yapmıştır. Sanatçı ayrıca meslektaşı Avni Dilligil ile birlikte yeni bir tiyatro topluluğu kurarak sahne faaliyetlerini büyütmüştür. Muammer Karaca ve Avni Dilligil tiyatrolarında oyunculuk yapmayı aralıksız sürdürerek sahne tozunu yutmaya devam etmiştir.
Yeşilçam'ın Görünmeyen Güçlü Sesi ve Beyaz Perde Kariyeri
Tiyatro sahnelerindeki başarısını beyaz perdeye taşımak isteyen Hayri Esen, 1950 senesinde Yüzbaşı Tahsin filmindeki doktor rolüyle sinema oyunculuğuna adım atmıştır. Bu ilk sinema tecrübesinde Orhon M. Arıburnu, Nedret Güvenç, Salih Tozan, Belkıs Dilligil, Cevat Şakir Kabaağaçlı ve Ferdi Merter gibi değerli isimlerle birlikte kamera karşısına geçmiştir. Sahip olduğu ses tonu ve kusursuz Türkçesi, kısa sürede film yapımcılarının dikkatini çekmeyi başarmıştır. Bu ilgi doğrultusunda 1951 yılından itibaren dublaj sanatçılığı alanında da yoğun çalışmaya başlamıştır. Dönemin en popüler erkek oyuncularını seslendirerek Türk sinemasında derin izler bırakmıştır. Sanatçının sesini emanet ettiği aktörler arasında Ayhan Işık, Orhan Günşiray, Ediz Hun, İzzet Günay, Kartal Tibet, Tamer Yiğit, Ekrem Bora, Göksel Arsoy, Tanju Gürsu, Ahmet Mekin, Efkan Efekan ve Serdar Gökhan bulunmaktadır. Özellikle meşhur Tarkan film serilerinde Kartal Tibet'e verdiği sesle sinemaseverlerin hafızasına kazınmıştır. Hayri Esen, kariyeri boyunca 800’e yakın filmde seslendirme yapmış, bunun yanı sıra 100’e yakın yapımda da bizzat rol almıştır.
Yönetmenlik, Aile Hayatı ve Son Yılları
Sinemadaki yeteneğini sadece oyunculuk ve seslendirmeyle sınırlamayan Esen, yönetmenlik ve senaristlik alanlarında da üretim yapmıştır. Tarihler 1954 yılını gösterdiğinde, senaryosunu bizzat kendi kaleme aldığı ve yönetmen koltuğuna oturduğu Ruhların mucizesi - İstiklal Harbi adlı sinema filminde Kaptan Süha karakteriyle izleyicilerin karşısına çıkmıştır. Başrolleri ise Ferda Ferdağ ve Çölgeçen ile paylaşmıştır. 1963 yılında ise Nejat Saydam'ın yönettiği Bahçevan filminde Zeki Müren ve Belgin Doruk gibi dev isimlerin yanında yer almıştır. İki yıl sonra, 1965 yılında çevrilen klasikleşmiş Ekmekçi Kadın filminde Türkan Şoray ile birlikte rol alarak oyunculuk yelpazesini genişletmiştir. Sanatçı, ilk evliliğini oyuncu Nedret Güvenç ile gerçekleştirmiştir. Bu birlikteliğin sonlanmasının ardından Ayten Esen ile ikinci evliliğini kurmuştur. Bu mutlu yuvasından Deniz Seval, Itır Esen ve Burak Esen adlarında üç çocuğu dünyaya gelmiştir. Oğlu Burak Esen’in kızı olan ve dedesinin izinden giden 1999 doğumlu torunu Itır Esen de ailenin sanat geleneğini devam ettiren isimlerdendir. Boğa burcu olan değerli sanatçı, 6 Şubat 1977 tarihinde İstanbul'da geçirdiği ani bir kalp krizi sonucunda 58 yaşında hayata gözlerini yumuştur.
Hayri Esen'in Rol Aldığı Seçkin Filmler
Hayri Esen, oyunculuk kariyeri boyunca yüze yakın sinema filminde farklı karakterlere hayat vermiştir. Sanatçının rol aldığı filmlerden bazıları kronolojik olarak şekildedir:
- Oğlum İçin (1950)
- Kocatepe'nin Beş Atlısı (1952)
- Çeto Salak Milyoner (1953)
- Dağları Bekleyen Kız (1955)
- Lejyon Dönüşü (1957)
- Dokuz Dağın Efesi (1958)
- Karacaoğlan'ın Kara Sevdası (1959)
- Civanmert (1960)
- Sessiz Harp (1961)
- Zorlu Damat (1962)
- Cımbız Ali (1964)
- Sevdalı Kabadayı (1965)
- Yakut Gözlü Kedi (1966)
- Kardeş Kurşunu (1969)