Türkiye'nin kültür ve turizm serüvenine yön veren en önemli şahsiyetlerden biri olan Çelik Gülersoy, 23 Eylül 1930 tarihinde Hakkâri'de dünyaya gözlerini açtı. Yaşamını İstanbul'un köhneleşmiş tarihi zenginliklerini restore edip toplumla buluşturmaya adayan bu kıymetli entelektüel, kentin geçmişini estetik bir bakış açısı, zengin anılar ve eşsiz fotoğraflarla harmanlayarak kaleme aldığı eserlerle ölümsüzleştirdi. Henüz turizmin bilinmediği yıllarda attığı adımlarla öne çıkan Gülersoy, yarım asrı aşkın süre Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu bünyesinde çalışarak kurumun sembol ismi oldu. Hayata geçirdiği büyük restorasyon projeleriyle modern Türk turizminin temel taşlarını döşedi.
Hakkâri'den İstanbul'a Uzanan Gençlik Yılları
Gülersoy'un babası Akif Bey, oğlunun doğumu esnasında Hakkâri'de görev yapan bir jandarma subayıydı. Erzurumlu Münevver Hanım ile evli olan Akif Bey, aslen Ünye'nin tanınmış Müftizadeler ailesine mensup bir askerdi. Dört çocuklu bu ailenin en küçük üyesi olarak dünyaya gelen Çelik Gülersoy'un çocukluk yılları seyahatlerle başladı. Doğumunun ardından iki buçuk sene kadar Elazığ ve Malatya dolaylarında yaşadılar. Aile, takvimler 1933 yılını gösterdiğinde İstanbul'a göç ederek Kariye Camii civarına yerleşti. Sadece bir yıl sonra Yıldız semtine taşınsalar da, 1935 yılında babasının ani vefatıyla sarsıldılar. Küçük yaşta yetim kalan Gülersoy, ilk ve orta öğrenimini İstanbul'da tamamladı.
Onun hayatındaki en büyük dönüm noktalarından biri lisedeyken gerçekleşti. TTOK Kurumu'nun kurucusu Reşit Safvet Atabinen'in davetini kabul eden genç Gülersoy, 1947 yılında kurumun kapısından içeri adım attı. Lise sıralarında başladığı bu çatı altında seçkin aydınlarla bir arada olma fırsatı buldu. Gülersoy'un genç yaşta feyz aldığı ve aynı ortamı paylaştığı bu isimler arasında şu şahsiyetler öne çıkıyordu:
- Abdülhak Şinası Hisar
- Şehremini Cemil Paşa
- Said Naum Duhani
- Ali Fuad Cebesoy
- Henri Prost
Bu zengin kültürel iklim, onun gelecekteki İstanbul sevdasına ve estetik vizyonuna yön verdi. Beyoğlu Erkek Lisesi'ni birincilikle bitiren başarılı genç, yükseköğrenim için İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ni tercih etti.
Turing ile Özdeşleşen Bir Kariyer ve Sosyal Turizm Adımları
Hukuk eğitimini tamamlayan Gülersoy, 1959 ve 1960 yılları arasında vatani görevini ifa etti. Hemen ardından avukatlık stajını tamamladı. Adliye koridorlarından ziyade gönül verdiği kuruma yönelerek 1961 senesinde kurum bünyesinde hukuk müşavirliği görevini üstlendi. Aynı dönemde, 1961'den 1970'e kadar süren geniş kapsamlı Avrupa seyahatlerine çıktı. Bu gezilerde batı ülkelerinin kitlelere yönelik turizm politikalarını yakından inceleme şansı elde etti. Dar gelirli vatandaşların da seyahat hakkına sahip olduğunu savunan sosyal turizm felsefesini Türkiye'ye taşıyarak öncülük etti. Reşit Saffet Atabinen'in 1965'teki vefatı üzerine kurumun genel müdürlük makamına getirildi.
Bu genel müdürlük görevini 2002 yılına kadar başarıyla sürdürdü. Gülersoy yönetimindeki kurum, enerjisini tamamen tarih, kültür ve turizm projelerine kanalize etti. Kurumun en büyük işlerinden biri Kapıkule Sınır Kapısı'nın modernizasyonuydu. Sınır kapısının yenilenmesi projesi, 1977 yılında onun liderliğinde başlatıldı. Gülersoy'un bizzat tasarladığı Akan Şeritler Sistemi Projesi 1982 yılında tamamlandı. Gülersoy, 2002'de yönetim kurulu üyeliğine seçildi. 6 Temmuz 2003 tarihindeki vefatına kadar bu görevini sürdürdü.
İstanbul Kitaplığı ve Yazın Hayatındaki Mirası
Çelik Gülersoy yalnızca restorasyon projeleriyle değil, aynı zamanda üretken bir yazar olarak da iz bıraktı. Yazı hayatına ilk adımı, 1951 yılında Belleten'de yayımlanan kitap tanıtım yazısıyla attı. Takvimler 1955 yılını gösterdiğinde ise ilk kitabı gün yüzüne çıktı. Almanca olarak kaleme aldığı bu ilk eser, trafik düzeninin hukuki temellerini ele alıyordu. Yazınsal üretimine ara vermeden devam eden yazar, hemen akabinde doğa bilincini aşılamayı hedefleyen Tabiatı Koruma adlı broşürü çıkardı. Askerlik döneminde dahi entelektüel üretimden kopmadı. 27 Mayıs hakkında resmi bir kitabın hazırlanması amacıyla teşkil edilen üç kişilik özel komisyonda görev üstlendi. Onun en büyük kültürel miraslarından biri, Soğukçeşme Sokağı üzerinde vücuda getirdiği İstanbul Kitaplığı'dır. Kurduğu bu ihtisas kütüphanesinde İstanbul kentine dair on bini aşkın nadide eseri bir araya getirmeyi başardı. Ömrünü adadığı bu kentin sokaklarını, konaklarını ve saraylarını ihya eden Gülersoy, geride devasa bir restorasyon ekolü bıraktı.