Çocukluğu ve eğitimi
Johann Carl Friedrich Gauss, 30 Nisan 1777'de Braunschweig'de doğdu ve 23 Şubat 1855'te Göttingen'de öldü. Alman matematikçi, jeodezici, astronom ve istatistikçidir; "Matematikçilerin prensi" olarak anılır. Babası az eğitimli bir taş ustası, annesi okuma yazma bilmeyen Dorothea'ydı. Üç yaşında babasının hesaplarını kafasından kontrol edip düzelttiği anlatılır. İlkokul öğretmeni 1'den 100'e kadar sayıların toplanmasını isteyince, uç sayıları eşleştirerek sonucu 5050 buldu. Braunschweig Dükü'nün bursuyla 1792-1795'te Collegium Carolinum'da, 1795-1798'de Göttingen Üniversitesi'nde okudu. 1796'da kenar sayısı Fermat asalı olan düzgün çokgenlerin cetvel ve pergelle çizilebileceğini kanıtladı.
Önemli çalışmaları
1799'da tamamladığı doktora tezinde cebirin temel teoreminin bir kanıtını sundu; sonraki yıllarda üç kanıt daha verdi. 1801'de Disquisitiones Arithmeticae'yi yayımladı ve modüler aritmetik gibi yenilikler getirdi. Aynı yıl Piazzi'nin bulup kaybettiği Ceres'in konumunu hesapladı; gökbilimciler asteroidi öngördüğü yerde yeniden gözlemledi. 1809'daki Theoria motus adlı eseri en küçük kareler yöntemini ayrıntılı biçimde ele alır. Öklit dışı geometrileri keşfettiğini, ama yayımlamadığını belirtmiştir. 1818'deki yüzey ölçümleri için helyotropu icat etti, normal dağılım fikrini geliştirdi ve 1828'de theorema egregium'u kanıtladı.
Göttingen yılları
1807'de Göttingen Üniversitesi'nde astronomi profesörü ve gözlemevi müdürü oldu, ömrünün sonuna kadar orada çalıştı. 1831'den itibaren Wilhelm Weber ile manyetizma ve elektrik üzerine çalıştı; 1833'te ilk elektromanyetik telgrafı birlikte icat ettiler. Dünya'nın manyetik alanını ölçmek için "manyetik kulüp" kurdu. Ölümünden sonra 1898'de günlüğünün bulunmasıyla, birçok keşfi yayımlamadığı anlaşıldı. Hannover Kralı 1856'da madalyalara portresini bastırdı.
Ailesi ve kişiliği
Gauss çalışmalarının yalnızca bir kısmını yayımladığı için düşüncelerinin derinliği ancak günlüğü bulunduğunda anlaşıldı. Bugün birçok matematiksel ve fiziksel olgu, gözlemevi, okul ve ödül onun adını taşır. 18 yaşında en küçük kareler yöntemini bulduğu ve normal dağılımla istatistiğin temellerine katkı yaptığı aktarılır; Gauss dağılımı bugün de onun adıyla anılır.
1805'te Johanna Osthoff ile evlendi; Joseph ve Wilhelmine adlı iki çocukları oldu. Johanna 1809'da üçüncü çocuğun doğumunda öldü. 1810'da Minna Waldeck ile evlendi; üç çocukları oldu. Mükemmeliyetçi biriydi ve ilkesi "pauca sed matura" idi. Öğrencileri arasında Richard Dedekind, Bernhard Riemann ve Friedrich Bessel vardır. Albanifriedhof'a gömüldü; beyni hâlâ Göttingen'de korunmaktadır.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Carl Friedrich Gauss maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.