Âşık Veysel, gerçek adıyla Veysel Şatıroğlu, 25 Ekim 1894'te Sivas Vilayeti'nin Şarkışla ilçesinde doğan ve 21 Mart 1973'te Sivas'ta ölen Türk halk ozanı ve şairdir. Afşar boyunun Şatırlı obasına mensuptur. Çocukken görme yetisini kaybetmesine rağmen şiirlerinde hoşgörü, sevgi, birlik ve beraberlik, vatanseverlik ve doğa konularını işledi.
Çocukluğu
Gülizar ve Ahmet Şatıroğlu çiftinin çocuğu olarak Sivrialan köyünde dünyaya geldi. Babası "Karaca" lakaplı bir çiftçiydi. Veysel'in iki kız kardeşi yörede yaygınlaşan çiçek hastalığından öldü; Veysel de yedi yaşında aynı hastalık nedeniyle iki gözünü de kaybetti. Babasının oyalanması için aldığı bağlamayla önce başka ozanların türkülerini çalmaya başladı.
Ozanlığı
1930'da Sivas Maarif Müdürü olan Ahmet Kutsi Tecer'in düzenlediği bir şairler gecesinde onunla tanıştı; Tecer'in desteğiyle birçok ili dolaşmaya başladı. Âşık geleneğinin son büyük temsilcilerinden olan Veysel, bir dönem yurdu dolaşarak Köy Enstitüleri'nde saz hocalığı yaptı. 1965'te özel kanunla kendisine maaş bağlandı. "Uzun İnce Bir Yoldayım", "Dostlar Beni Hatırlasın", "Kara Toprak" ve "Güzelliğin On Para Etmez" gibi birçok eser bıraktı. Türkçeyi yalın ve güçlü kullanan isimlerden biri sayılır; şiirlerinde yaşama sevinci ile hüzün, iyimserlik ile umutsuzluk iç içedir, doğaya, toplumsal olaylara, dine ve siyasete ince eleştiriler de yöneltir. Şiirleri Deyişler (1944), Sazımdan Sesler (1950) ve Dostlar Beni Hatırlasın (1970) kitaplarında toplandı; ölümünden sonra Bütün Şiirleri adıyla 1984'te yeniden yayımlandı.
Etkisi ve anılması
1970'lerde Selda Bağcan, Gülden Karaböcek, Hümeyra, Fikret Kızılok ve Esin Afşar gibi müzisyenler deyişlerini düzenleyerek yaygınlaşmasını sağladı. Eserleri Tarkan, Barış Manço, Haluk Levent ve diğer birçok sanatçı tarafından yeniden yorumlandı; Amerikalı gitar virtüözü Joe Satriani 2008 albümünde "Aşık Veysel" adlı enstrümantal bir esere yer verdi. 1952'de Metin Erksan'ın yönettiği Karanlık Dünya filminde oynadı. 2014'te Devlet Opera ve Balesi onun türkülerinden yola çıkılarak hazırlanan Dostlar Beni Hatırlasın dans tiyatrosunu sahneledi; 2016'da hayatını anlatan Aşık filmi çıktı. 2022'de Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'nün vefa kategorisine layık görüldü ve ölümünün 50. yılı nedeniyle 2023 Türkiye'de "Aşık Veysel Yılı" ilan edildi. 1973'te akciğer kanserinden öldü; mezarı Sivrialan köyündedir. Oğlu Bahri Şatıroğlu babasının hayatını kayda geçirdi.
Benzer kişiler
- Halis Erenoğlu (Halk Ozanı)
- Emel Sayın (Şarkışla Doğumlu)
- Nefi (Şair)
- Nesimi (Şair)
- Rainer Maria Rilke (Şair)
- Abbas Kiyarüstemi (Şair)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Âşık Veysel maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.