Kimdir?
Maksut Koca, tanınan adıyla Âşık Maksut Feryadi, 1961'de Kars'ın Arpaçay ilçesinde doğan Türk halk ozanı ve saz virtüözüdür. Âşıklık geleneği alanında Yaşayan İnsan Hazineleri Ulusal Envanteri'ne girmiş bir kültürel miras taşıyıcısıdır. İstanbul'da kurduğu âşıklar evinde çıraklar yetiştirir ve birçok ülkede âşıklık geleneğini anlatan konferanslar verir.
Ailesi ve ilk yılları
Arpaçay'ın Sosgert (şimdiki adıyla Taşdere) köyünde doğdu. Babası İskender Koca (Âşık İskender), annesi Zeynep Hanım'dır. Dedesi Rahim Koca, babası, akrabası Âşık Mehmet Hicranî ve Âşık Ali Rıza Ezgi âşıklık geleneğinden gelen kişilerdir. İlköğrenimini köyünde tamamladı; köyde okul olmadığı için öğrenimini sürdüremedi. İlkokul yıllarında köy düğünlerine katılmaya başladı, hikâyeciliği babasından öğrendi ve ona çırak olarak yetişti.
Sanat hayatı
1977'de İstanbul'da bulunan akrabası Âşık Mehmet Hicranî'nin yanına gitti ve âşık havalarını ondan öğrendi. Feryadî mahlasını ustası Hicranî verdi. Başlangıçta anonim türküler söyledi, zamanla kendi türkülerini seslendirmeye başladı. İlk albümünü 1977'de çıkardı. 1978'de ustasını kaybetti ve 1986'ya kadar sekiz albüm yaptı. 1986'da Kars'ta bir âşıklar kahvehanesi açtı; 1988'de ailesiyle İstanbul'a yerleşti. Cumhuriyet'in 70. yılında yazdığı "Mustafa Kemal" şiiriyle Kültür Bakanlığı'nın şiir yarışmasında 270 şiir arasından ikinci oldu; şiir ilköğretim Türkçe ders kitaplarında yer aldı. Cumhuriyet'in 75. yılında "Mustafa Kemal'in Önderliğinde" şiiriyle yine ikinci, Türk Dil Kurumu'nun yarışmasında "Cumhuriyet" şiiriyle üçüncü oldu.
Âşıklar Otağı ve yurt dışı
Âşık yetiştirme olanaklarının azalması üzerine 1996'da İstanbul Bağcılar'da Âşıklar Otağı Kültür Evi'ni kurdu; açılışı Safiye Ayla yaptı. Saim İstekoğlu ve Mustafa Kurbanoğlu burada yetişen âşıklar arasındadır. 2017'de Halkalı'da bir âşıklar evi daha kurdu. Fransa, Belçika, Hollanda, Lüksemburg ve Rusya'da Avrupa'daki Türklere âşıklık geleneğini götürdü. 2002'de Harvard Üniversitesi tarafından ABD'ye davet edildi; otuz eseri İngilizceye çevrildi.
Albümler, programlar ve ödüller
2001'de Azeri sanatçı Zülfiye İbadova ile "O Sahilden Bu Sahile" albümünü çıkardı. 2002'den itibaren özel bir televizyonda Türkiye ve Azerbaycan'dan halk ozanlarını konuk ettiği Ozan Telinden programını yaptı; 2010'da TRT için Aşkın Hikâyesi programında halk hikâyelerini anlattı. Şiirlerinden oluşan Sular Yandı kitabı 2007'de yayımlandı. 2010'da Bursa'daki Uluslararası Âşıklar ve Şairler Bayramı'nda birincilik, Tarsus Şelale Şiir Akşamları'nda Karacaoğlan Ödülü aldı. Şubat 2020'de Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Yaşayan İnsan Hazinesi" ödülünü kazandı. Akıllı Mehmet hikâyeleri, Latif Şah, Salman Bey, Sevdâkar, Kerem ile Aslı, Leyla ile Mecnun ve Şahsenem ile Âşık Garip gibi halk hikâyelerini yazıya geçirdi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Âşık Maksut Feryadi maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.