Antik Yunan mitolojisinin en zeki ve kurnaz figürlerinden biri olan İthaka Kralı Odisseus, Truva Savaşı'ndaki büyük dehası ve sonrasındaki efsanevi eve dönüş mücadelesiyle tanınan tarihi ve mitolojik bir kahramandır. Taktikleriyle düşmanlarını alt etti. Yunanistan'ın kuzeybatı kıyılarında yer alan İthaka adasında doğan bu sıra dışı hükümdar, babası Learthes ve annesi Antikleia'nın oğlu olarak dünyaya gözlerini açmıştır. Hem savaş meydanlarındaki taktiksel dehası hem de eve dönüş yolunda karşılaştığı doğaüstü engelleri aşma yeteneğiyle destanlara konu olan kral, insan zekasının sınırlarını zorlayan maceralarıyla bilinir. Homeros'un ünlü eserlerinde geniş yer bulan kahramanın yaşamı, adeta sadakat, sabır ve kurnazlığın bir simgesidir.
Kahramanın gençlik dönemi, tıpkı Akhilleus gibi bilge hekim Kheiron'un yanında eğitim alarak geçmiştir. Kheiron onun hocası oldu. Kendisini gelecekteki zorlu mücadelelere hazırlayan bu sürecin ardından, dedesi Autolykos'un yanına konuk gittiği bir gün katıldığı yaban domuzu avında bacağından ciddi şekilde yaralanmıştır. Bu av kazası sonucunda bacağında kalan belirgin iz, yıllar sonra Truva dönüşünde dadısı Eurykleia tarafından tanınmasını sağlayacak en önemli fiziksel kanıt olacaktır. Genç yaşta İthaka tahtına çıkan kralın babası Learthes tarafından nasıl tahta geçirildiği mitlerde pek detaylandırılmasa da hükümdarlığı başladığında adada yeni bir dönem açılmıştır.
Penelope ile Evlilik ve Truva Savaşı'nın Tohumları
Kral olduktan sonra evlilik kararı alan hükümdar, dönemin en güzel kadını olan Truvalı Helen'e talip olmuştur. Ancak Helen'in taliplerinin çokluğu ve yaratabileceği tehlikeler karşısında geri adım atarak onun yerine Helen'in amcası İkarios'un kızı Penelope ile evlenmek istemiştir. Helen'in babası Tyndareos başlangıçta bu durumu onaylamasa da kurnaz kral, babayı büyük bir sıkıntıdan kurtaracak fikri öne sürmüştür. Öneriye göre Helen eşini özgürce seçecek, diğer tüm talipliler ise seçilecek kocayı korumak ve ona destek olmak üzere yemin edecekti. Bu parlak plan kabul edildi. Helen kocası olarak Menelaos'u seçti. Odisseus da dahil olmak üzere tüm kralların ettiği bu yemin, ileride on yıl sürecek kanlı Truva Savaşı'nın başlamasına zemin hazırlamıştır. Odisseus ile Penelope'nin bu evlilikten Telemakhos adında bir oğulları olmuştur.
Savaş Kaçaklığından Cephe Komutanlığına
Helena'nın kaçırılmasıyla Menelaos yardım isteyince, savaşa gitmek istemeyen İthaka kralı delilik taklidi yapmaya karar vermiştir. Tarlasına tuz ekip sabana kendisini koşan hükümdarı askere almak üzere gelen Palamedes, bebek Telemakhos'u sabanın önüne koyarak bu hileyi ortaya çıkarmıştır. Oğluna zarar vermemek için sabanın üzerinden aşırtan kahraman, mecburen orduya katılmak zorunda kalmış ve Palamedes'e karşı derin bir kin beslemeye başlamıştır. Nitekim savaş sırasında rakibine acımasız bir tuzak hazırlamıştır. Truvalı bir esire zorla Palamedes adına sahte mektup yazdırıp çadırına gizlice altın gömdükten sonra onun vatan haini ilan edilerek taşlanarak öldürülmesini sağlamıştır.
Ordudaki en önemli görevlerinden biri, savaşa katılması kehanet gereği zorunlu olan ancak kız kılığında saklanan Akhilleus'u bulmak olmuştur. İskiri adasındaki Lykomedes'in sarayına satıcı kılığında sızan kral, elbiselerin altına sakladığı gösterişli kılıç ve aniden çaldırdığı savaş borusu sayesinde Akhilleus'un reflekslerini tetikleyerek kimliğini açığa çıkarmıştır. Akhilleus'u ordunun komutanı olacağı vaadiyle ikna eden zeki lider, Kıbrıs kralı Kinyras'a da elçilik yapmış ve savaş boyunca danışmanlıktan arabuluculuğa kadar pek çok kritik rol oynamıştır. Homeros'un İlyada destanında sıkça bahsedilen kahramanın en büyük askeri başarısı ise on yıllık kuşatmayı bitiren dahiyane Truva Atı fikrini ortaya atmasıdır.
On yıl süren bu efsanevi savaş boyunca İthaka kralının üstlendiği başlıca roller şunlardır:
- Orduda diplomatik ilişkileri düzenleyen güvenilir bir elçi ve arabulucu olması
- Askerlerin stratejilerini belirleyen akıllı bir danışman rolünü üstlenmesi
- Truva kuşatmasının seyrini değiştiren en büyük askeri hamle olan Truva Atı fikrini üretmesi
Eve Dönüş Yolu: Odysseia Destanı
Truva'nın düşmesiyle yola çıkan kralın eve dönüş mücadelesi, tam on yıl süren amansız bir serüvene dönüşmüştür. Toplamda evinden yirmi yıl ayrı kaldı. Yolculuk sırasında deniz tanrısı Poseidon'a meydan okuyarak onun öfkesini üzerine çeken hükümdar, Ege ve Akdeniz'in fırtınalı sularında yıllarca savrulmuştur. Bu uzun yolculuk boyunca tek gözlü yamyam devlerle mücadele etmiş ve denizcileri büyüleyen sirenlerin tehlikeli şarkılarından kurtulmayı başarmıştır. Ülkesine vardığında ise Penelope'yi tahtı ele geçirmeye çalışan onlarca talip arasında bir okçuluk yarışması düzenlerken bulmuştur. Dilenci kılığında saraya girerek yarışmaya katılan Odisseus, tüm rakiplerini tek tek mağlup ederek eşine, oğluna ve İthaka krallığına yeniden kavuşmuştur.