Çullu Köyü'ne Genel Bakış
Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir köy olan Çullu, deniz seviyesinden 2300 metre yükseklikte yer almaktadır. Doğu Anadolu Bölgesi'nde konumlanan yerleşim yeri, Ardahan il merkezine 77 kilometre, Göle ilçe merkezine ise 33 kilometre uzaklıkta bulunmaktadır. Coğrafi konumu ve yüksek rakımıyla bölgenin karakteristik doğal ve kırsal yapısını yansıtmaktadır.
Köyün Tarihçesi ve İsim Kökeni
Yerleşimin bilinen en eski adı Çullu'dur ancak bu yerleşim eski Osmanlı kayıtlarında bir köy olarak yer almamıştır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında Ardahan bölgesini gezen Gürcü araştırmacı Konstantine Martvileli, köyün adını Gürcüceye Türkçeden geçtiğini belirttiği Çuli (ჩული) olarak kaydetmiştir. Köy, 1928 tarihli Osmanlıca köy listesinde ise Çulli (چوللی) adıyla, o dönem Kars vilayetinin Göle kazasının merkez nahiyesine bağlı bir köy olarak geçmektedir.
Demografik Yapı ve Tarihsel Göçler
Tarihsel süreçte önemli nüfus değişimleri yaşayan Çullu köyünde, araştırmacı Konstantine Martvileli'nin verdiği bilgilere göre önceleri Müslüman Gürcüler yaşamaktaydı. Ancak bu nüfusun Osmanlı ülkesine göç etmesi nedeniyle köy bir dönem tamamen boşalmıştır. 1935 genel nüfus sayımında 132 kişinin yaşadığı köyün nüfusu, 1965 yılına gelindiğinde 298 kişiye ulaşmış fakat bu nüfus içinden sadece 32 kişinin okuma yazma bildiği tespit edilmiştir. Zaman içerisinde nüfusu azalan köyde 2022 yılı verilerine göre 98 kişi yaşamaktadır.
Kaybolan Tarihi Miras: Çullu Kilisesi
Köyün geçmişteki kültürel yapısına dair en önemli izlerden biri, eski dönemlerde köy sınırları içerisinde bulunan tarihi kilisedir. Birinci Dünya Savaşı yıllarında bölgeyi inceleyen Konstantine Martvileli'nin harap olmuş (yıkılmış) bir halde tespit ettiği bu kiliseden günümüze hiçbir kalıntı ulaşmamıştır. Söz konusu kilisenin ne zaman ve nasıl tamamen ortadan kalktığı ise günümüzde halen tespit edilememiştir.