Samandöken Köyü'nün Tarihi ve Kökenleri
Ardahan ilinin Göle ilçesine bağlı bir yerleşim yeri olan Samandöken Köyü, tarihi kaynaklarda eski adı olan Sinoti veya Sinot olarak da anılmaktadır. Köyün yer aldığı Kola bölgesi, Orta Çağ'da Gürcistan'ı oluşturan tarihsel alanlardan biridir ve Gürcü Ortodoks inancında dokuz azizle ilişkisi bakımından önemli bir yere sahiptir. Köyde varlığı bilinen tarihi kilise, Osmanlı İmparatorluğu'nun bölgeyi 16. yüzyılın ikinci yarısında Gürcülerden ele geçirmesinden çok daha önce de burada köklü bir yerleşim bulunduğunu kanıtlamaktadır.
Osmanlı ve Rus İdaresi Dönemleri
Osmanlı Devleti'nin 1694-1732 yıllarını kapsayan cebe defteri kayıtlarına göre Sinoti köyü, Ardahan-i Küçük livasının Hoçevan nahiyesine bağlı olup hasılası Mirza adlı bir kişiye tahsis edilmişti. Uzun yıllar Osmanlı egemenliğinde kalan köy, 93 Harbi'nin ardından 1878 Berlin Antlaşması ile savaş tazminatı olarak Rusya'ya bırakılmıştır. Rus yönetimi altındayken Signot adıyla kaydedilen köy, Karavenk nahiyesinin idari merkezi konumundaydı. 1886 yılındaki Rus nüfus sayımına göre 36 hanede 245 kişinin yaşadığı köyün nüfusu, zamanla artarak 1906 yılında 370 kişiye kadar ulaşmıştır.
Tarihi Kilise ve Kültürel Miras
Köyün kültürel ve mimari geçmişine dair en önemli bilgilerden biri Gürcü tarihçi ve arkeolog Ekvtime Takaişvili'nin 1907 yılındaki araştırma gezisi notlarında yer almaktadır. Takaişvili, köyde bulunan eski bir Gürcü kilisesinin yıkıldığını ve köylülerin bu kiliseden kalan taşları kullanarak bir cami inşa ettiklerini belirtmiştir. Benzer şekilde, 1917 yılında bölgeyi ziyaret eden Gürcü araştırmacı ve gazeteci Konstantine Martvileli de köyde harabe halinde bir Gürcü kilisesinin varlığını kayıt altına almıştır.
Cumhuriyet Dönemi ve Coğrafi Konum
Birinci Dünya Savaşı sonrasında bir süre fiilen Ermenistan sınırlarında kalan köy, 16 Mart 1921 tarihli Moskova Antlaşması uyarınca yeniden Türkiye topraklarına katılmıştır. Cumhuriyet döneminde adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle 1959 yılında yürürlüğe giren 7267 sayılı kanunla Samandöken olarak değiştirilen köy, günümüzde coğrafi olarak Ardahan il merkezine 59 km, Göle ilçe merkezine ise 14 km mesafede konumlanmaktadır.