William McKinley Kimdir?

Genel bakış

William McKinley, 29 Ocak 1843'te Niles'ta doğdu ve 14 Eylül 1901'de Buffalo'da öldü. 1897'den 1901'deki suikastına kadar ABD'nin 25. başkanı olarak görev yaptı. Cumhuriyetçi Parti üyesi olarak, partisini sanayi eyaletlerinde ve ülke genelinde on yıllar boyunca büyük ölçüde egemen kılan bir yeniden yapılanmaya öncülük etti. Ülkeyi altın standardında tuttu, serbest gümüşün enflasyonist para politikasını reddetti ve korumacı vergileri yükseltti.

Savaş yılları ve Kongre

McKinley, Amerikan İç Savaşı'nda görev yapan son başkandı ve hizmetine er olarak başlayıp binbaşı olarak bitiren tek başkandı. Savaştan sonra Ohio'nun Canton kentine yerleşti, avukatlık yaptı ve Ida Saxton ile evlendi. 1876'da Kongre'ye seçildi ve refah getireceğine inandığı korumacı vergiler konusunda Cumhuriyetçilerin uzmanı oldu. Çok tartışılan 1890 McKinley Tarifesi ve Demokratların onu görevden uzaklaştırmayı amaçlayan yeniden bölgelendirmesi, 1890'daki Demokrat heyelanında yenilgiye uğramasına yol açtı. Sermaye ve işçi çıkarları arasında ılımlı bir yol izleyerek 1891 ve 1893'te Ohio valisi seçildi.

1896 seçimi ve başkanlık

Derin bir ekonomik bunalımın yaşandığı 1896'da Cumhuriyetçi başkan adayı oldu. Demokrat rakibi William Jennings Bryan'ı, "sağlam para"yı savunduğu ve yüksek gümrük tarifelerinin refahı geri getireceğini vaat ettiği bir ön sundurma kampanyasının ardından yendi. Tarihçiler bu zaferi, İç Savaş sonrası siyasi çıkmazın yerini İlerici Dönem'le başlayan, Cumhuriyetçi ağırlıklı Dördüncü Parti Sistemi'nin aldığı bir seçim olarak değerlendirir. Başkanlığı döneminde hızlı bir ekonomik büyüme yaşandı; imalatçıları ve fabrika işçilerini dış rekabetten korumak için 1897 Dingley Tarifesi'ni destekledi ve 1900'de Altın Standardı Yasası'nın kabul edilmesini sağladı.

İspanya-Amerika Savaşı

İspanya'yı isyancı Küba'ya çatışmasız bağımsızlık vermeye ikna etmeyi umuyordu. Müzakereler başarısız olunca Kongre'den savaş ilanı talep etti ve imzaladı; ABD 1898 İspanya-Amerika Savaşı'nda hızlı ve kesin bir zafer kazandı. Barış anlaşmasıyla İspanya Porto Riko, Guam ve Filipinler'i ABD'ye devretti; Küba'ya bağımsızlık sözü verildi, ancak ülke 20 Mayıs 1902'ye kadar ABD Ordusu'nun denetiminde kaldı. ABD 1898'de bağımsız Hawaii Cumhuriyeti'ni de ilhak etti. Filipinler'i ele geçirmesi genellikle bir emperyalizm eylemi olarak eleştirilir.

Suikast ve ölümü

1900 başkanlık seçiminde emperyalizm, korumacılık ve serbest gümüş üzerine kurulu bir kampanyayla Bryan'ı yeniden yendi. İkinci dönemi, 6 Eylül 1901'de anarşist Leon Czolgosz tarafından vurulmasıyla erken sona erdi. McKinley sekiz gün sonra öldü ve yerine Başkan Yardımcısı Theodore Roosevelt geçti. Amerikan müdahaleciliğinin ve iş dünyası yanlısı düşüncenin yenilikçi ismi olarak genellikle ortalamanın üzerinde bir başkan sayılır; popülerliği kısa sürede Roosevelt'in gölgesinde kaldı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki William McKinley maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.