Çocukluğu ve eğitimi
Süleyman Sami Demirel, 1 Kasım 1924'te Isparta'nın Atabey ilçesine bağlı İslamköy'de Hacı Yahya Demirel ile Hacı Ümmühan Demirel'in oğlu olarak doğdu. Çocukluğunda çobanlık yaptı. İlköğrenimini doğduğu köyde, ortaokul ve liseyi Isparta, Muğla ve Afyonkarahisar'da tamamladı. Aile ilk başta Gündoğdu soyadını almış, sonra Demirel soyadını kullanmaya başlamıştı. 1949'da İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'nden inşaat yüksek mühendisi olarak mezun oldu. 1948'de Nazmiye Şener ile evlendi.
Mühendislik kariyeri
1950'de Elektrik İşleri Etüt İdaresi'nde çalışmaya başladı ve sulama ile elektrik konularında araştırma yapmak üzere ABD'ye gönderildi. 1953'te Seyhan Barajı inşaatı başladığında proje mühendisiydi; Başbakan Adnan Menderes'in dikkatini çekerek 1954'te Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nde Barajlar Dairesi Başkanlığı'na atandı, 1955'te DSİ genel müdürü oldu. Eisenhower Vakfı'nın bursiyeri olarak yeniden ABD'ye gitti. Askerlik için 1960'ta genel müdürlükten ayrıldı. 1962-1964 arasında serbest müşavir mühendis olarak çalıştı ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde inşaat mühendisliği dersleri verdi. Morrison Knudsen Inc.'in Türkiye temsilciliğini üstlendi.
Siyasete girişi ve başbakanlık
1962'de Adalet Partisi'ne katıldı. Haziran 1964'te AP Genel Başkanı Ragıp Gümüşpala'nın ölümüyle çıkan parti içi bunalım sırasında siyasete döndü ve 28 Kasım 1964'te 1679 oydan 1072'sini alarak genel başkan seçildi. Şubat 1965'te kurulan koalisyon hükûmetinde başbakan yardımcısı ve devlet bakanı oldu. 1965 genel seçimlerinde AP yüzde 52,8 oyla tek başına iktidar oldu; Demirel Isparta milletvekili olarak ilk kez TBMM'ye girdi. 27 Ekim 1965'te 30. Türkiye Cumhuriyeti Hükûmeti'ni kurarak 12. başbakan oldu. Boğaziçi Köprüsü, Ereğli Demir Çelik İşletmeleri ve Keban Barajı gibi büyük yatırımlar bu dönemde yapıldı; enflasyon yüzde 5, kalkınma hızı yüzde 7 idi. 1965-1993 arasında yedi hükûmette toplam 10 yıl 5 ay başbakanlık yaptı. 1964-1980 arasında Adalet Partisi, 1987-1993 arasında Doğru Yol Partisi genel başkanıydı.
Rekorları ve cumhurbaşkanlığı
41 yaşında başbakan olarak en genç başbakan, 40 yaşında parti genel başkanı olarak en genç politikacı oldu. Çok partili sisteme geçilen 1946'dan sonra en çok hükûmet kuran siyasetçi unvanını taşır. 1993'te Turgut Özal'ın ölümünün ardından Doğru Yol Partisi genel başkanıyken cumhurbaşkanı seçildi ve 2000'e kadar 9. cumhurbaşkanı olarak görev yaptı. Yönetimi sırasında genellikle artan terörizm ve koalisyon krizleriyle ilgilenen politikalar izledi. 17 Haziran 2015'te 90 yaşında öldü; Türkiye'de 17-19 Haziran arasında ulusal yas ilan edildi.
Benzer kişiler
- İsmail Özay (Siyasetçi)
- Yaser Arafat (Siyasetçi)
- Salih Hacıoğlu (Siyasetçi)
- Scott Bessent (Siyasetçi)
- Sezai Türkeş (İnşaat Mühendisi)
- Zeynel Abidin Özmen (Siyasetçi)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Süleyman Demirel maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.