Çanakkale'nin modern şehircilik kimliğini kazandıran en önemli aktörlerden biri olan inşaat mühendisi İsmail Özay, 18 Ağustos 1953 tarihinde bu güzel ve tarihi kentte dünyaya gözlerini açtı. Uzun yıllar boyunca yürüttüğü belediye başkanlığı göreviyle yerel yönetimde derin izler bırakan Özay, aynı zamanda TBMM çatısı altında milletvekili olarak da kentine hizmet etme şansı buldu. İlk ve orta öğrenimini doğup büyüdüğü topraklarda başarıyla tamamlayan genç mühendis adayı, yükseköğrenim hayatına adım atmak amacıyla 1970 senesinde İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi'ne girerek parlak kariyerinin temelini attı.
Üniversite yıllarında siyasetle tanışan Özay, Beşiktaş CHP İlçe Başkanlığı bünyesinde aktif çalışmalara katıldı. Burada iki yıl boyunca partinin Eğitim ve Kültür Komisyonu Başkanlığı görevini üstlenerek ilk liderlik deneyimlerini elde etti. 1975 yılında mezuniyetinin ardından memleketine dönerek mesleğini icra etmeye başladı. Çanakkale'de de siyasi çalışmalarına ara vermeyen Özay, aynı yılın nisan ayında CHP İl Gençlik Kolları Sekreterliği görevine getirildi. Askerlik çağına gelene dek bu sorumluluğu layıkıyla taşıdı.
Vatani görevini 1977 yılında başarıyla tamamlayan genç siyasetçiye, o dönem tamamen dağılmış vaziyetteki Cumhuriyet Halk Partisi Merkez İlçe Kollarını en baştan kurma ve toparlama görevi emanet edildi. Başkanlığını yaptığı bu birimi iki ay içinde kongreye götürdü. Kongre sonrasında yönetim kurulunda yer alan Özay, mesleki alanda da öne çıkarak aynı sene İnşaat Mühendisleri Odası Çanakkale Temsilcisi oldu. Ticaret Odası seçimlerinde de aktif rol oynadı. Burada meclis üyeliği ve yönetim kurulu başkan vekilliği makamlarına seçilen tecrübeli isim, bu görevlerini 1984 senesinin nisan ayına kadar kesintisiz sürdürdü.
Şanssızlıktan Zirveye Uzanan Siyasi Yolculuk
Özay, 1979 yılının nisan ayındaki kongrede CHP Merkez İlçe Başkanı seçilerek yerel siyasetteki konumunu iyice pekiştirdi. Ülkedeki siyasi değişim rüzgarları eşliğinde, 1984 Haziran ayındaki SODEP İl Kongresi'nde il başkanlığı koltuğuna oturdu. İki partinin birleşmesiyle kurulan SHP'nin İl Başkanlığına atandı. 13 Mayıs 1986 tarihindeki ilk il kongresinde delegelerin güvenini kazanarak bu makama yeniden seçildi. Kariyerinin en ilginç dönemeçlerinden biri ise 1987 yılındaki milletvekilliği genel seçimlerinde yaşandı.
SHP Genel Merkezi tarafından merkez yoklamasıyla birinci sıra milletvekili adayı ilan edilen Özay, Anayasa Mahkemesi'nin bu yöntemi iptal etmesi üzerine zorlu bir sınava girdi. Tüm üyelerin katılımıyla düzenlenen ön seçimde sandıktan tekrar birinci çıkarak gücünü kanıtladı. Seçim gününde SHP, kent genelinde 62 bin 35 gibi yüksek bir oy oranına ulaştı. Ne var ki, o dönem uygulanan yüzde 25'lik il barajını aşabilmek için yalnızca 500 oya daha ihtiyaçları vardı. Bu küçük fark nedeniyle Özay, parlamentoya girmeyi kıl payı kaçırdı.
Bu kaybın ardından yönünü yerel yönetimlere çeviren tecrübeli siyasetçi, 1989 yılının mart ayındaki mahalli idareler seçiminde Çanakkale Belediye Başkanı seçilmeyi başardı. Ancak ertesi yıl düzenlenen 18 Mart törenlerindeki konuşmasında siyasi iktidarı sert bir dille eleştirmesi, onun için sancılı bir sürecin kapısını araladı. Cumhurbaşkanına hakaret gerekçesiyle görevden alınan Özay, konuyu Danıştay'a taşıdı. Danıştay, konuşmanın demokratik eleştiri sınırlarında olduğuna ve suç unsuru taşımadığına hükmederek onu makamına iade etti.
Çanakkale'yi Modern Bir Kente Dönüştüren Projeler
1992 yılında kapatılan CHP'nin kapılarını yeniden açmasıyla siyasi yuvasına dönen Özay, 1994 ve 1999 yerel seçimlerinde de Çanakkale halkının büyük desteğini alarak üst üste üç kez başkanlık koltuğuna oturdu. Belediye başkanlığı makamında toplamda 13 yıl 5 ay boyunca aralıksız hizmet sunan Özay'ın görev süresi zarfında Çanakkale nüfusu hızlı bir artış göstererek 47 bin sınırından 72 bin seviyelerine tırmandı. Şehrin yıllardır kanayan yarası olan susuzluk problemi, 1992 yılında hizmete giren ve 150 bin kişiye hizmet verebilecek kapasitedeki modern su arıtma tesisiyle kalıcı olarak çözüme kavuşturuldu.
Yapımı adeta yılan hikayesine dönen ve 20 yıldır tamamlanamayan kanalizasyon altyapısı, 1991 senesinde faaliyete geçirilerek kentin hizmetine sunuldu. Troya Caddesi gibi geniş ulaşım akslarının açılması ve mevcut caddelerin çift şeritli hale getirilmesiyle şehir içi ulaşım rahat bir nefes aldı. Sarıçay üzerine inşa edilen üç yeni köprü sayesinde yakalar birbirine bağlanırken, trafik akışı da hız kazandı. Kentin yeni yerleşim vizyonu olarak kurgulanan Esenler Mahallesi bu dönemde kurulurken, iki dev toplu konut projesiyle toplam 1100 aile güvenli yuvalara kavuştu.
Geleceğe yatırım yapmayı amaçlayan belediye yönetimi, 150 bin nüfusun ihtiyaçlarını karşılayacak imar ve altyapı projelerini başarıyla tamamladı. Planlı alanlardaki yeşil alan oranını yüzde 2,2 seviyesinden yüzde 7'ye çıkararak kenti adeta nefes alan bir vahaya dönüştürdü. Barbaros Mahallesi'nde inşa edilen ikinci kordon boyu ve yenilenen Cumhuriyet Meydanı, Çanakkale halkının en gözde buluşma noktaları haline geldi. Sarıçay yatağının ıslah edilip ağaçlandırılmasıyla nehir çevresi güzelleşirken, eski Çanakkale'nin korunması amacıyla kent yüzeyinin yüzde 26'sı koruma altına alındı.
Uluslararası İlişkiler ve Belediyecilik Birlikleri
Kültürel ve sanatsal hayatı canlandıran Özay, uluslararası diplomasiye de önem verdi. Bu kapsamda Çanakkale, dünya genelindeki pek çok önemli kentle kardeş şehir protokolleri imzalayarak bağlarını güçlendirdi:
- Almanya'dan Osnabrück
- Avustralya'dan Canberra
- Amerika Birleşik Devletleri'nden Troy
- Ukrayna'dan Kerç
Ayrıca Yunanistan, Bulgaristan ve Kuzey Makedonya'daki çeşitli belediyelerle kurulan ikili ilişkiler sayesinde Çanakkale'nin dünyayla olan bağları en üst seviyeye çıkarıldı. Bu yerel başarılar onu bölgesel yönetim birliklerinde de önemli görevlere taşıdı.
Belediye başkanlığı süresince Marmara Belediyeler Birliği Yönetim Kurulu'nda 11 yıl görev yapan Özay, iki yıl boyunca da başkan yardımcılığı koltuğunda oturdu. Ege Belediyeler Birliği bünyesinde 5 yıl boyunca yönetim kurulu üyeliği görevini sürdüren Özay, Kıyı Ege Belediyeler Birliği'nde de 2 yıl başkan yardımcılığı yaptı. Çanakkale'nin hem altyapısını hem de sosyal dokusunu baştan aşağı yenileyen tecrübeli siyasetçi, yerel yönetim alanında örnek bir model bıraktı.