Sıtkı Koçman Kimdir?

Sıtkı Davut Koçman, 13 Kasım 1912'de İstanbul'un Beşiktaş ilçesinde doğan, 15 Ekim 2005'te Zürih'te ölen Türk iş insanı, sanayici ve hayırseverdir. Madencilik, otomotiv, tavukçuluk, yem ve ilaç sanayi alanlarında çalışmış; Muğla Üniversitesi'ne verdiği destek nedeniyle "Muğla'nın Babası" olarak anılmıştır.

Ailesi ve eğitimi

Babası Atatürk'ün sınıf arkadaşı olan Jandarma generali Kuruşcuoğlu Ali Kemâl Bey, annesi saray doktorlarından Albay İsmail Hakkı Bey'in kızı Behice Hanım'dır. İlkokula Beşiktaş'ta başladı; babasının Amasya Jandarma Komutanlığına tayini üzerine 1919'da Amasya'ya taşındı. 1923'te Kastamonu Lisesi'ne yatılı öğrenci olarak girdi, ardından Zonguldak Maden Yüksek Mühendisliği Mektebi'ni 1930-1931 öğretim yılında birincilikle bitirdi.

İş hayatının başlangıcı

1932-1939 arasında Türkiye'deki krom madenlerini bulan ve işleten ilk firma olan İngiliz Stanley Paterson'ın Göcek işletmelerinde müdür ve mühendis olarak çalıştı. 22 Mayıs 1937'de Tümgeneral Nazif Kayacık'ın kızı Fatma Mefharet Hanım ile evlendi. Göcek işletmesi kapanınca İstanbul'a geldi, 1940'ta bir nakliyat ve bir ithalat-ihracat şirketi kurdu. Sonraki yıllarda Ergani Bakır İşletmeleri'ne çakmak taşı sağlama, Zonguldak Kömür İşletmeleri'ne maden direği temin etme ve 1948'de Erzurum-Horasan demir yolu inşaatında taşeronluk gibi işler üstlendi.

Fethiye'deki Karakaklık krom madenini işletmeye aldı. Alman Krupp firması ile 1949'dan itibaren yaptığı krom anlaşması sonucunda Krupp, İran'dan aldığı kromun tamamını Türkiye'den almayı ve karşılığında gemi yapmayı kabul etti. Menderes Hükûmeti'nin takas ticaretine izin vermesiyle 1952'de Koçtuğ Denizcilik ve Ticaret A.Ş. kuruldu. Aynı yıldan itibaren Köyceğiz Kromları, Bursa Toros Kromları ve Kıyra Kromları şirketlerini kurdu.

Otomotiv, tavukçuluk ve ilaç

En büyük atılımını otomotiv sektöründe yaptı. 1957'de İngilizlerle ortak olarak İzmir'de BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş.'yi kurdu; tesis Türkiye'nin ilk entegre otomotiv üretim tesisiydi, ilk dizel motor burada üretildi. Bu başarısı nedeniyle 1973'te Kraliçe II. Elizabeth tarafından Liyakat Nişanı ile ödüllendirildi. 1960'tan itibaren tavukçuluğa öncülük etti; Bandırma Banvit A.Ş. ile çeşitli yem şirketlerini kurdu. Kanatlı hayvanlar için ilaç üretimine girerek TOPKİM'i, daha sonra Topkapı Agrokim ve Med İlâç'ı kurdu. Sabancı grubu ile Akkardan-Sa'yı, Koç grubu ile Tekersan A.Ş.'yi hayata geçirdi.

Eğitime katkısı ve ölümü

1932'den başlayarak birçok il ve ilçede okul, hastane ve sağlık ocağı yaptırdı; verdiği burslarla çok sayıda gencin öğrenimine destek oldu. Muğla Üniversitesi'ni himayesine aldı ve 80.000 metrekareyi aşan kapalı alanlı yapılaşma gerçekleştirdi. 2000'de Devlet Üstün Hizmet Madalyası ile ödüllendirildi ve Muğla Üniversitesi tarafından fahri doktora unvanı aldı. 15 Ekim 2005'te Zürih'te öldü, Feriköy Mezarlığı'na gömüldü. Ali Koçman'ın babasıdır.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Sıtkı Koçman maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.