Osmanlı İmparatorluğu'nden Türkiye Cumhuriyeti'ne geçiş döneminde Süleyman Sırrı İçöz, vatanına mühim hizmetler ifa etmiş değerli bir Türk siyasetçisidir. Yozgat'ta 1878 yılında hayata gözlerini açan İçöz, uzun yıllar sürdürdüğü başarılı devlet memurluğunun akabinde meclise girmiş ve vatan savunması uğrunda cephede bilfiil nefer olarak mücadele etmiş müstesna bir şahsiyettir. O, vatanının bağımsızlığı için canını feda etmeye hazırdı. Mecliste mebus olmasına rağmen cepheye koşan bu kahraman devlet adamı, başkent Ankara'da 8 Ocak 1963 günü vefat etmiştir.
Bürokrasiden Meclise Uzanacak Yolculuk
Eğitimine büyük ehemmiyet veren Sırrı Bey, dönemin en saygın eğitim yuvalarından olan Mülkiye İdadisi'ni başarıyla bitirmiştir. Eğitim hayatını tamamladıktan sonra devlet bürokrasisindeki ilk vazifesine Sanayi Mektebi çatısı altında kâtip ve veznedar unvanlarıyla başlamıştır. Bu memuriyet onun idari işleyişi kavramasını sağlamıştır. Bürokrasideki ilk yıllarında edindiği tecrübeler, sonraki idari kariyerinin basamaklarını daha emin adımlarla tırmanmasına vesile olmuştur.
Anadolu'da Yöneticilik Yılları
Sırrı İçöz'ün memuriyetteki yüksek vazife şuuru, onun çok geçmeden taşra yönetiminde nahiye müdürü ve kaymakam olarak görevlendirilmesini sağlamıştır. Genç idareci Anadolu'nun farklı bölgelerinde şu mülki görevleri başarıyla deruhte etmiştir:
- Mucur, Zir, Hacıbektaş ve Salmanlı nahiyelerinde nahiye müdürlüğü,
- Sanayi Mektebi kâtiplik ve veznedarlığı,
- Halce, Koyulhisar ve Darende ilçelerinde kaymakamlık.
Başarıyla neticelendirdiği nahiye müdürlüklerinin ardından mülki amirlikler yapan İçöz, taşradaki devlet otoritesini layıkıyla temsil ederek halkın takdirini kazanmıştır. Taşra teşkilatlarında edindiği bu kıymetli tecrübeler, onun ilerleyen yıllarda üstleneceği parlamenterlik vazifesi için son derece sağlam bir zemin hazırlamıştır.
Cephede Er Olarak Savaşan Milletvekili
Milli Mücadele meşalesinin yakıldığı zorlu günlerde, Ankara'da açılan Büyük Millet Meclisi'nin birinci döneminde Bozok milletvekili seçilerek siyasi hayata atılmıştır. Meclis kürsüsünde bölgesinin sesi olmak için gayret göstermiştir. Halkın hürriyeti adına gece gündüz demeden aralıksız biçimde çalışan İçöz, meclis çatısı altındaki ilk günlerinden itibaren büyük takdir toplamıştır. Vatan sevgisi onun en büyük rehberiydi.
Milli Mücadelenin en kritik safhalarının yaşandığı 22 Ağustos 1921 tarihinde, meclis başkanlığına sunduğu sıra dışı önergeyle adını tarihe altın harflerle yazdırmıştır. Milletvekili imtiyazlarına sığınmak yerine orduda er olarak savaşma talebini içeren bu cesur önergesi, yüce meclis tarafından hürmetle kabul edilmiştir. Bu yürekli karar mecliste coşkuyla karşılanmıştır. Zaman kaybetmeden cepheye intikal eden fedakâr siyasetçi, memleketin kurtuluşu için en ön safta amansız bir mücadeleye girişmiştir.
İstiklal Madalyası ve Kesintisiz Parlamento Yđlları
Batı Cephesi'ndeki çetin çarpışmalarda aktif vazife üstlenen İçöz, Çekirdeksiz Köyü ile Doğatepesi muharebelerinde düşmana karşı bizzat çarpışarak kahramanlaşmıştır. Batı Cephesi'nde sergilediği bu olağanüstü cesaret ve fedakârlık örneği, Kurtuluş Savaşı'nın Türk ordusunun kesin zaferiyle neticelenmesinin akabinde yeni kurulan devlet tarafından en üst düzeyde ödüllendirilmiştir. Kendisine, vatana sağladığı fevkalade hizmetlerin ölümsüz bir simgesi olarak kırmızı-yeşil şeritli İstiklal Madalyası gururla takdim edilmiştir. Bu madalya onun şerefli mazisinin kanıtıdır.
Vatanın düşman işgalinden tamamen temizlenmesi ve Cumhuriyet rejiminin resmen ilan edilmesinin peşi sıra Sırrı Bey, siyasi faaliyetlerini kararlılıkla sürdürmüştür. TBMM'nin ikinci döneminde de Bozok mebusu sıfatıyla görev alan tecrübeli siyasetçi, bölgesinin menfaatlerini savunmaya büyük bir titizlikle devam etmiştir. Bozok temsilciliğinin sona ermesinin ardından, seçmenlerinin tam itimadıyla üst üste altı dönem daha Yozgat milletvekili olarak meclise seçilmiştir. Parlamentodaki aralıksız hizmet süresiyle göz dolduran İçöz; üçüncü, dördüncü, beşinci, altıncı, yedinci ve sekizinci dönemlerde de Yozgat'ı gururla temsil etmiştir.
Yozgat İsminin Verilmesi ve Son Yılları
Doğup büyüdüğü topraklara karşı duyduğu derin sadakat ve vefa hissini her fırsatta dile getiren Süleyman Sırrı Bey, 1927 yılında meclis riyasetine sunduğu tarihi değerdeki kanun teklifiyle memleketinin kaderini değiştirmiştir. Onun meclis başkanlığına sunduğu bu özel önerge neticesinde Bozok vilayetinin adı, merkez ilçesiyle uyumlu olacak şekilde resmen Yozgat olarak değiştirilmiştir. İsim değişikliği teklifi, memleketinin coğrafi aidiyetini güçlendirmiştir. Bu tarihi adım sayesinde şehrin kadim adı Yozgat, Türkiye Cumhuriyeti'nin resmi vilayetler haritasındaki sarsılmaz yerini kalıcı olarak almıştır.
Ülkesine adadığı yoğun mesaisinin haricinde, özel hayatında da son derece düzenli ve örnek bir aile reisliği profili çizmiştir. Evli ve üç evlat sahibi olan saygın siyasetçi, evinde her daim huzurlu ve şefkat dolu bir aile ortamı tesis etmiştir. Siyasetin getirdiği yoğun stresten ailesinin sıcaklığıyla uzaklaşmıştır.
Tüm ömrünü büyük bir inançla Türk milletine ve vatan topraklarına adayan bu anıtsal çınar, 8 Ocak 1963 tarihinde Ankara'da vefat etmiştir. Dünyadan göçtüğünde seksen beş yaşındaydı. Onun ebediyete intikali tüm yurtta derin bir teessürle karşılanmış, cenaze merasimi devlet erkanı ve halkın yoğun katılımıyla icra edilmiştir. Cumhuriyet tarihinin bu yiğit evladının naaşı, başkent Ankara'nın en köklü ve tarihi kabristanlarından olan Cebeci Asri Mezarlığı'na hürmetle defnedilmiştir.