Cumhuriyet döneminin önemli devlet adamlarından biri olan ve 1914 yılında Sivas'ın Zara ilçesinde dünyaya gelen Yusuf Ziya Önder, aldığı köklü eğitimle ülkenin en yüksek idari kademelerinde görev yapmış seçkin bir Türk siyasetçisidir. Yaşamı boyunca sırasıyla kaymakamlık, valilik, senatörlük ve milletvekilliği gibi çok kritik sorumluluklar üstlenmiştir. Özellikle yönetim alanındaki birikimiyle otuz birinci ve otuz ikinci hükümetlerde Adalet Bakanı olarak kabinede yer almıştır. Siyasal Bilgiler Fakültesi mezuniyetiyle başlayan bu köklü hizmet serüveni, 22 Nisan 1984 yılındaki vefatıyla son bulmuştur.
Bürokrasiden Valiliğe Ulaşan İdari Kariyer
Devlet kadrolarındaki ilk adımlarını mülkiye çatısı altında çok sağlam temeller üzerine kuran Yusuf Ziya Önder, Siyasal Bilgiler Fakültesi eğitimini başarıyla tamamladıktan hemen sonra kamu görevine adım atmıştır. Fakülte mezuniyetinin ardından Sağlık Bakanlığı bünyesinde memuriyete adım atmıştır. İdari yönetim basamaklarını hızla tırmanan genç bürokrat, mesleki tecrübesini artırmak adına Denizli ili maiyet memurluğu görevini üstlenmiştir. Bu hazırlık döneminin ardından Anadolu'nun farklı köşelerinde mülki idare amiri olarak yetkinliğini kanıtlamıştır. Yurdun dört bir yanında başarıyla gerçekleştirdiği kaymakamlık görevleri, onun devlet yönetimindeki uzmanlığını pekiştirmiştir. Sırasıyla şu ilçelerde kaymakamlık görevini başarıyla yürütmüştür:
- Soma
- Beytüşşebap
- Sürmene
- Eşme
- Turgutlu
- Eminönü
- Şişli
İlçelerdeki üstün idari performansı, Önder'i valilik makamına taşımıştır. Burdur Valisi olarak görev yapan tecrübeli devlet adamı, şehir yönetiminde büyük takdir toplamıştır. İdari kariyerinin olgunluk döneminde ise Merkez Bankası bünyesinde yer alan Yönetim Kurulu Üyeliği vazifesinde bulunmuştur.
Senatörlükten Adalet Bakanlığına Siyasi Hayatı
Bürokraside kazandığı derin tecrübeleri siyaset sahnesine taşımaya karar veren Yusuf Ziya Önder, parlamento çatısı altında aktif görevler üstlenmiştir. Cumhuriyet Senatosu bünyesinde Sivas'ı başarıyla temsil etmiştir. Bu görevini 15 Ekim 1961 ile 2 Haziran 1968 tarihleri arasında büyük bir özveriyle sürdürmüştür. Temsil süresi yaklaşık yedi yıl sürmüştür. Yerel ihtiyaçları ulusal düzeye taşıyan Önder, daha sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halkı temsil etmeye devam etmiştir.
Seçimlerin ardından TBMM 3. (XIV) Dönem Sivas Milletvekilliği görevine seçilerek parlamentodaki aktif varlığını kararlılıkla sürdürmüştür. Yasama faaliyetlerinde gösterdiği üstün etkinlik, onun en nihayetinde yürütme organında yer almasının önünü açmıştır. Kendisine kabinede son derece kritik bir görev verilmiştir. Cumhuriyet döneminin otuz birinci ve otuz ikinci hükümetlerinde Adalet Bakanı olarak görev alan Önder, Türkiye'nin o yıllardaki hukuk ve adalet politikalarının şekillenmesinde son derece aktif ve belirleyici bir rol oynamıştır. Hukukun üstünlüğünü her zaman ön planda tutan siyasetçi, bu zorlu görevi başarıyla ifa etmiştir.
Özel Yaşamı ve Mirası
Devletine ve milletine adanmış uzun bir ömrün ardından, tecrübeli siyasetçi 22 Nisan 1984 tarihinde hayata gözlerini yummuştur. Gerek idari gerekse siyasi yaşamında sergilediği dürüst duruşla arkasında saygın bir isim bırakmıştır. Yoğun çalışma temposuna rağmen ailesine her zaman değer vermiştir. Evli olan Önder, üç çocuk babasıydı. Bu önemli katkılar, bugün de saygıyla anılmaktadır. Sivas'ın yetiştirdiği bu değerli devlet adamı, dürüstlüğü ve çalışkanlığıyla sonraki nesil siyasetçilere örnek olmaya devam etmektedir.