Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde hem siyasi hem de kültürel alanda derin izler bırakan Yusuf Ziyâ Paşa, 1849 yılında dünyaya gözlerini açtı. Diplomat, besteci ve devlet adamı kimliklerini şahsında birleştiren bu çok yönlü şahsiyet, Dışişleri Bakanlığında vezirlik derecesine kadar yükselerek imparatorluğun kaderinde rol oynamıştır. Dönemin eğitim bakanı tarafından ülkenin ilk resmi müzik okulunu kurmakla görevlendirilen Paşa, sanat dünyasına kazandırdığı Dârülelhan ile Türk müzik tarihinin en önemli köşetaşlarından birini yerleştirmiştir. Seçkin bir devlet görevlisi olmanın ötesinde, usta bir kanun ve saz icracısı olan bu değerli isim, ömrünün son yıllarına kadar sanatla bağını koparmamıştır. İstanbul'un simge yapılarından biri olan tarihi Perili Köşk'te ikamet eden sanatçı, geride çok kıymetli bir miras bırakarak 1929 senesinde hayata gözlerini yummuştur.
Diplomatik Başarıları ve Devlet Hizmeti
Yusuf Ziyâ Paşa, Osmanlı Devleti'nin en çalkantılı dönemleri olan II. Abdülhamit ve Meşrutiyet devirlerinde üst düzey yönetim kademelerinde görev almıştır. Hariciye Nezaretindeki başarısı onu vezirliğe yükseltmiştir. Devletin dış ilişkilerinde kritik sorumluluklar üstlenen tecrübeli hariciyeci, 1910 ile 1914 yılları arasında Washington Büyükelçisi olarak görev yapmıştır. Bu önemli diplomatik misyonunun ardından ülkeye dönerek Evkaf Nazırlığı görevine getirilmiş ve Ayan Meclisi üyesi olarak yasama faaliyetlerinde yer almıştır. Yusuf Ziyâ Paşa, ömrü boyunca imparatorluğa şu üst düzey vazifelerle hizmet vermiştir:
- Hariciye Nezareti Vezirliği
- Washington Büyükelçiliği
- Evkaf Nazırlığı ve Mecl-i Ayan Üyeliği
Diplomasi masasındaki kararlı duruşu, devlet işlerindeki disiplini ve idari dehası, onu dönemin en saygın bürokratlarından biri haline getirmiştir.
Musiki Tutkusu ve Dârülelhan Mirası
Siyasi kariyerinin yanı sıra sanat dünyasında da silinmez izler bırakan paşa, iyi derecede kanun ve saz çalmaktaydı. Meclis-i Ayan üyesi olduğu dönemde, dönemin Maarif Nazırı tarafından ülkenin ilk resmi müzik okulunun kurulması amacıyla hayata geçirilen Musiki Encümeni'nin başkanlığına getirildi. Ziyâ Paşa, okulun adını Dârülelhan olarak önermiştir. Önerinin kabul görmesiyle birlikte hayata geçen bu kurum, Türk müzik tarihinin seyrini değiştirmiştir. Müzik alanındaki teorik bilgisini pratiğe dökmekte gecikmeyen sanatçı, 53 yaşından itibaren kendi eserlerini bestelemeye başlamıştır. Sanatçının bilinen 11 bestesi mevcuttur.
Özel Hayatı ve Perili Köşk
Özel yaşamında da kültür ve sanatla iç içe bir ortam kuran Yusuf Ziyâ Paşa, Osmanlı'nın tanınmış devlet adamlarından Abdüllatif Suphi Paşa'nın kızı Ayşe Behiye Hanım ile hayatını birleştirmiştir. Kendisi, ünlü besteci Suphi Ziyâ Özbekkan'ın babasıdır. Ailenin İstanbul'daki ikametgahı, günümüzde 'Yusuf Ziyâ Paşa Konağı' ya da daha yaygın bilinen adıyla 'Perili Köşk'tür. Bu muhteşem yapı, hem mimari güzelliği hem de barındırdığı sanatsal hatıralarla Yusuf Ziyâ Paşa'nın çok yönlü yaşamının sessiz bir tanığı olarak varlığını sürdürmektedir.