Türk sporunun kurumsallaşmasında ve modernleşmesinde hayati adımlar atan Yusuf Ziya Öniş, 1892 yılında İstanbul'da dünyaya gelerek spor dünyasındaki iz bırakacak serüvenine başladı. Genç yaşlardan itibaren futbolcu ve yönetici kimliğiyle Türk spor yapısının temel taşlarını döşeyen Öniş, gelişmiş ülkelerdeki spor düzenini ülkeye taşıma hedefiyle çalıştı. Özellikle futbolda profesyonelleşme fikrinin Türkiye'deki ilk savunucularından ve öncülerinden biri oldu. Spor camiasında 'İmparator' lakabıyla tanınan bu kararlı lider, hem kulüp yönetimlerinde hem de ülke çapındaki organizasyonlarda derin izler bıraktı.
Türk Futbolunun Kurumsallaşması ve Galatasaray Yılları
Eğitim hayatına Galatasaray Lisesi bünyesinde başlayan Öniş, buradaki tahsilinin ardından eğitimini sürdürmek amacıyla İsviçre'ye gitti. Yurt dışındaki bu dönem ona büyük katkı sundu. Hem Galatasaray formasıyla hem de İsviçre'nin köklü ekiplerinden Servette FC takımında futbol oynayarak saha içindeki deneyimini artırdı. Türkiye'ye döndükten sonra ise sadece saha içinde kalmayıp, sporun idari kısmında da aktif görevler üstlenmeye başladı. Ülkedeki spor organizasyonlarını tek çatı altında toplamak amacıyla kurulan Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı'nın kuruluş çalışmalarında son derece etkin bir rol oynadı.
Futbol dünyasındaki asıl büyük idari devrimini ise 1922 senesinde gerçekleştirdi. O yıl kurulan Türkiye Futbol Federasyonu'nun ilk başkanı unvanını elde ederek Türk futbolunun resmiyet kazanmasını sağladı. Aynı dönemde, maddi açıdan oldukça zor günler geçiren Galatasaray Spor Kulübü'nün başkanlık koltuğuna oturdu. Bu zorlu görevi iki yıl boyunca yürüttü. Kurucu başkanlığını yaptığı federasyon döneminde, 1924 yılında düzenlenen Türkiye'deki ilk milli futbol turnuvası niteliğindeki Türkiye Futbol Şampiyonası'nın final müsabakasında başhakem olarak düdük çaldı.
Güneş Spor Dönemi ve Modern Spor Vizyonu
Zaman içinde sarı-kırmızılı kulüpte yaşanan bazı iç gelişmeler, Öniş'in kariyerinde yeni bir yol çizmesine sebep oldu. Kulüp üyelerinden Eşref Şefik'in ihraç edilmesinin ardından, 1933 yılında Galatasaray Spor Kulübü'ndeki görevlerinden ve üyeliğinden istifa etti. Bu ayrılığın hemen akabinde, Türk spor tarihinde önemli bir yere sahip olacak olan Güneş Spor Kulübü'nün kuruluşuna liderlik etti. Kulübün kurulduğu andan itibaren 1938 yılında feshedilmesine kadar geçen süreçte aralıksız olarak yöneticiliğini yürüttü. Spor yöneticiliğinin yanı sıra profesyonel iş hayatında da başarılar elde eden Öniş, bu verimli yıllarda Türkiye İş Bankası ve DenizBank gibi ülkenin iki büyük finans kurumunda üst düzey yönetici pozisyonlarında çalıştı.
Öniş'in çok yönlü kariyerinde üstlendiği önemli idari ve sportif sorumluluklar şunlardır:
- Türkiye Futbol Federasyonu kurucu başkanlığı,
- İki farklı dönemde üstlendiği Galatasaray Spor Kulübü başkanlığı,
- Güneş Spor Kulübü kuruculuğu ve yöneticiliği,
- Türkiye İş Bankası ile DenizBank bünyesinde üst düzey yöneticilik.
Güneş Spor Kulübü kapandıktan sonra eski yuvası Galatasaray'a dönen tecrübeli spor adamı, 1950 ile 1952 yılları arasında ikinci kez Galatasaray Spor Kulübü başkanlığı koltuğuna oturdu. Hayatının son dönemlerinde ise ilgisini daha çok Sarıyer Spor Kulübü'ne kaydırdı ve bu semtin spor hayatıyla yakından ilgilendi. Gösterdiği bu yoğun ilgi ve katkılardan dolayı, Sarıyer'deki stada daha sonra Yusuf Ziya Öniş Stadı adı verilerek anısı ölümsüzleştirildi. Hayatını modern sporların Türkiye'de yaygınlaşmasına adayan efsanevi yönetici, 12 Ekim 1960 tarihinde hayata gözlerini yumdu. Naaşı Karacaahmet Mezarlığı'nda toprağa verildi.