1876 yılında İstanbul'da doğan ve "Dişçıbaşı Sami Bey" olarak hafızalara kazınan Sami (Samuel) M. Günzberg, hem Osmanlı padişahlarının hem de Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucu kadrolarının diş sağlığını emanet ettiği çok önemli bir Türk diş hekimidir. Uzun yıllar boyunca tarihi Mısır Apartmanı'ndaki muayenehanesinde hizmet veren Aşkenaz Yahudi asıllı hekim, döneminin en etkili şahsiyetlerinin güvenini kazanmıştır. Hayatı boyunca pek çok tarihi olaya yakından tanıklık eden Günzberg, 1956 yılındaki vefatına kadar ülkenin siyasi ve sosyal yaşamında iz bırakmıştır. Başarılı kariyerinin yanı sıra, savaş dönemlerinde üstlendiği kritik insani rollerle de öne çıkmıştır.
Mısır Apartmanı'ndaki Muayenehane ve Kökenleri
Sami Günzberg'in kökenleri hakkında farklı anlatılar bulunmaktadır. Bir rivayete göre ailesinin Rusya'dan, diğer bir rivayete göre ise Macaristan'dan göç ettiği yönünde görüşler mevcuttur. Aşkenaz Yahudi kökenli hekimin soyadı da tarihi vesikalarda çeşitlilik göstermektedir. Çeşitli kaynaklarda soyadı Ginzburg, Gunzberg, Ginsberg ya da Günsberg olarak geçer. Ancak o, döneminin İstanbulluları tarafından daha çok Dişçıbaşı Sami Bey adıyla sevilip sayılmıştır. Mesleki faaliyetlerini kentin en ikonik yapılarından biri olan Beyoğlu'ndaki Mısır Apartmanı bünyesinde yürütmüştür. Tarihi binadaki bu muayenehane, onun sadece diş hekimliği yaptığı bir klinik değil, aynı zamanda İstanbul'un entelektüel ve siyasi elitlerinin sıklıkla bir araya geldiği prestijli bir merkez olmuştur.
Saraydan Cumhuriyete Uzanan Seçkin Hasta Portföyü
Sami Günzberg, mesleki yaşamı boyunca iki farklı yönetim rejimine de en üst düzeyde hizmet vermeyi başaran ender isimlerdendir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde sarayın kapıları kendisine açılmıştır. Padişah II. Abdülhamid ile son Osmanlı padişahı Vahidettin diş tedavilerini ona yaptırmıştır. Ayrıca döneminin güçlü devlet adamlarından Sadrazam Mahmud Şevket Paşa da onun hastaları arasında yer almıştır. İmparatorluğun sona erip cumhuriyetin ilan edilmesinin ardından da Sami Bey'in saygınlığı azalmamıştır. Cumhuriyet döneminde Dişçıbaşı Sami Bey'in tedavi ettiği liderler ve önemli şahsiyetler şunlardır:
- Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk
- İkinci Cumhurbaşkanı İsmet İnönü
- Üçüncü Cumhurbaşkanı Celal Bayar
- Dönemin Başbakanı Adnan Menderes
- TBMM Başkanı Refik Koraltan
- Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Atadan
Casusluk Davası ve Holokost Arabuluculuğu
Sami Günzberg'in nüfuzlu hastaları ve toplumsal statüsü, onu bazı çevrelerin hedefi haline de getirmiştir. Tasvir-i Efkâr gazetesinin sahibi olan Ebüzziya Tevfik, kendi gazetesinde Yahudilere yönelik aşağılayıcı yazılar yayımlamıştır. Bu yazılarda doğrudan Sami Bey'i de hedef alan gazeteci, ünlü hekimi Almanlar adına casusluk yapmakla suçlamıştır. Yargılama süreci epey uzun sürdü. Günzberg, sonunda tüm iddialardan beraat etti. 1928 yılında mahkeme tarafından suçsuz bulunan Sami Bey'in itibarı böylece iade edilmiştir.
İkinci Dünya Savaşı yılları ise hekim için mesleki kariyerinin ötesinde insani bir sınav alanı olmuştur. Avrupa'da yükselen Nazi tehdidi ve Holokost zulmünden kaçmaya çalışan Yahudi mülteciler için adeta bir umut ışığı olmuştur. Türkiye'deki nüfuzunu ve devlet adamlarıyla olan yakın ilişkilerini mültecilerin hayatını kurtarmak amacıyla seferber etmiştir. Kaçış yolları arayan mülteciler ile resmi makamlar arasında kritik bir arabuluculuk görevi üstlenmiştir. Bu çabaları sayesinde pek çok insanın hayatta kalmasına katkıda bulunmuştur. Onun bu insani gayretleri, tarihteki yerini sadece sarayın dişçisi olarak değil, aynı zamanda zor dönemlerin vicdanlı bir arabulucusu olarak sağlamlaştırmıştır.