Mustafa Kemal Atatürk'ün kız kardeşi Makbule Atadan, 1885 yılında Selanik'te dünyaya gözlerini açtı. Cumhuriyet'in kurucusunun çocukluk ve gençlik yıllarına en yakından şahitlik eden bu önemli tarihsel figür, 18 Ocak 1956'da Ankara'da hayatını kaybetti. Zübeyde Hanım ile Ali Rıza Efendi'nin kızı olan Atadan, aynı zamanda ağabeyinin liderlik yolculuğundaki aile bağlarının en değerli halkalarından biri olarak tanındı. Gençlik yıllarını Selanik, İstanbul ve Ankara gibi Türk tarihinin önemli şehirlerinde geçiren Makbule Atadan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinden Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna kadar uzanan bu hareketli tarihi sürece en ön sıradan tanıklık etmiştir.
Selanik'teki Çocukluk Yılları ve Çiftlik Hayatı
Makbule Hanım, ailenin diğer çocukları olan Fatma, Ahmet, Ömer ve Mustafa'nın ardından beşinci evlat olarak dünyaya geldi. O dünyaya geldiğinde ağabeyi Mustafa henüz dört yaşındaydı. Makbule Hanım doğmadan evvel henüz çok küçük yaşlardayken hayata gözlerini yuman diğer büyük kardeşleri Fatma, Ahmet ve Ömer ise erken yaşta vefat etmişti. Bu sebeple Makbule Hanım çocukluk yıllarını, ağabeyi Mustafa ve kendisinden dört yıl sonra doğan kız kardeşi Naciye ile birlikte Selanik'te geçirdi. Üç kardeş, babalarını çok erken yaşta kaybettiler. Zübeyde Hanım onları tek başına büyüttü. Kız kardeşi Naciye'nin henüz 12 yaşındayken verem hastalığı sebebiyle vefat etmesinin ardından ailede sadece Makbule Hanım ve ağabeyi Mustafa Kemal hayatta kaldılar. Babanın erken yaştaki ölümünün ardından derin bir üzüntü yaşayan aile, Zübeyde Hanım'ın erkek kardeşi Hüseyin Efendi'nin Langaza bölgesinde kâhyalık yaptığı çiftliğe yerleşti. Bir süre bu çiftlikte yaşadılar. Ağabeyi Mustafa'nın okul hayatının başlaması ve eğitim alması amacıyla Zübeyde Hanım, Mustafa ve Naciye ile birlikte yeniden Selanik kentine döndü. Makbule Hanım ise ailesinin Selanik'e dönmesine karşın bir müddet daha dayısı ve anneannesi ile birlikte çiftlikte kaldı. Daha sonraki süreçte çiftlikten ayrılarak Selanik'te bulunan ailesinin yanına geri döndü. Selanik'teki olumsuz şartlar yüzünden Makbule Hanım düzenli bir okul eğitimi alma imkânı bulamadı. Bu durumun önüne geçebilmek adına evde özel öğretmenlerden ders alarak kendini geliştirdi. Annesinin Selanik'te Ragıp Bey ile yaptığı ikinci evlilikten sonra, annesi ve yeni üvey babasıyla birlikte aynı çatı altında yaşamaya başladı. Selanik'te yaşadığı dönemde Lütfü Bey adıyla bilinen bir kişi ile evlilik gerçekleştirdi. Bu evliliğin hangi tarihte gerçekleştiği, boşanma detayları ya da eşinin vefat zamanı hakkında tarihi kaynaklarda kesin ve net hiçbir bilgiye ulaşılamamaktadır.
Zübeyde Hanım ve Ali Rıza Efendi çiftinin dünyaya gelen çocukları şu şekildedir:
- Fatma
- Ahmet
- Ömer
- Mustafa Kemal (Atatürk)
- Makbule (Atadan)
- Naciye
Savaş Yılları ve İstanbul'a Göç
Balkan Savaşları sonucunda Osmanlı Devleti'nin yenilgiye uğraması ve Selanik kentinin Yunanistan idaresine bırakılması, ailenin o güne kadar süregelen huzurlu hayatını tamamen değiştiren önemli bir dönüm noktası oldu. Makbule Hanım bir süre daha Selanik'te yaşamını sürdürse de, Birinci Dünya Savaşı esnasında annesi ve üvey kız kardeşiyle birlikte şehri terk etmek zorunda kaldı. İstanbul'a göç eden aile, ayrıca ilk başlarda Ragıp Bey'in daha önce buraya yerleşen kardeşi Albay Memduh Hayrettin Bey'in evinde misafir oldu. Zübeyde Hanım ve Makbule Hanım, bu evde Albay Memduh Bey'in eşi Vasfiye ile kızı Fikriye ile birlikte bir süre boyunca misafir olarak kaldılar. Daha sonra Mustafa Kemal'in Haziran 1915'te kiraladığı Akaretler'deki 76 numaralı eve yerleştiler. Birinci Dünya Savaşı esnasında Doğu Cephesi'nde görevlendirilen Mustafa Kemal, 1916 yılının Mart ayında ulaştığı Diyarbakır kentinde, kimsesiz kalmış Abdürrahim adında bir yetim çocuğu evlat edinip İstanbul'a yolladı. Abdürrahim evin bir ferdi olarak büyütüldü. Makbule Hanım'a 'abla' diyerek büyüen Abdürrahim de o günden sonra evin bir ferdi olarak bu aileyle birlikte yaşamını sürdürdü.