Fransa siyasi tarihinin en çok tartışılan ve işbirlikçi rolüyle tanınan figürlerinden biri olan Pierre Laval, 28 Haziran 1883 tarihinde Châteldon kentinde dünyaya geldi. İkinci Dünya Savaşı yıllarında işgalci güçlerle yaptığı işbirlikleri nedeniyle kendi halkı tarafından büyük bir tepkiyle karşılanan siyasetçi, vatana ihanet suçlamasıyla yargılanarak 15 Ekim 1945 tarihinde Fresnes hapishanesinde kurşuna dizildi. Henüz altmış iki yaşındayken yaşamı son bulan eski başbakan, arkasında derin tartışmalar ve büyük bir nefret bıraktı. Fransız kamuoyu, onun attığı adımları ve aldığı kararları ulusal tarihlerinin en karanlık sayfalarından biri olarak kabul etmektedir. Yengeç burcu olan politikacının bu trajik sonla biten hayat hikayesi, köy okulundan başlayıp idama kadar uzanan fırtınalı bir süreci barındırır.
Eğitim Hayatı ve Sol Siyasete Giriş
Pierre Laval, çocukluk yıllarında doğduğu yer olan Chateldon köyündeki okulda temel eğitimini tamamladı. Genç yaşta eğitimini sürdürmek için Paris'e gitmeye karar veren Laval, henüz on beş yaşındayken başkente ulaştı. Buradaki lise eğitimini başarıyla bitirdikten sonra ise hayvan bilimi alanında uzmanlaşmak adına Lyon bölgesinin güney kesimlerine doğru hareket etti. Saint-Étienne kentinde yaşamını sürdürdüğü 1903 yılında, dönemin popüler akımı olan sosyalist grupların saflarına katılarak aktif siyasete ilk adımını attı. Siyasi fikirleri şekillenirken, yirmi dört yaşına bastığı 1907 senesinde yeniden Paris yollarına düşerek avukatlık mesleğini icra etmeye başladı. Kısa bir süre sonra askere çağrılan genç avukat, cephe görevine gitmiş olsa da ayaklarında tespit edilen varis rahatsızlığı gerekçe gösterilerek askeri hizmetten tamamen muaf tutuldu. Sağlık sorunları nedeniyle askerlikten ayrıldı. Bu gelişmenin ardından 1909 yılında çok sevdiği hukuk kariyerine ve avukatlık mesleğine hızlı bir dönüş gerçekleştirdi. Siyasete olan ilgisi hiç azalmadı. Nitekim 1914 yılına gelindiğinde, emekçilerin yoğun olarak ikamet ettiği Paris banliyösü Auberviliers bölgesinden sosyalist partinin milletvekili seçilmeyi başardı. Meclisteki bu görevi 1919 yılına kadar aralıksız sürdürdü. Bununla birlikte, fikirsel uyuşmazlıklar sebebiyle 1920 senesinde yıllardır çatısı altında bulunduğu sosyalist partiden tamamen yollarını ayırma kararı aldı.
Bakanlıklar ve Başbakanlık Dönemi
Partisinden ayrıldıktan sonra siyasi mücadelesine tek başına devam eden Laval, 1927 yılına değin bağımsız sosyalist milletvekili sıfatıyla parlamento sıralarında oturdu. Daha sonra 1927 ile 1940 yılları arasında kesintisiz senatörlük yaparak siyasi nüfuzunu artırdı. Bu uzun yasama döneminde devlet kademelerinde çok önemli görevler üstlendi. İlk olarak 1925 yılında Bayındırlık Bakanı olarak kabineye girdi. Hemen ardından 1926 senesinde Adalet Bakanlığı makamına getirildi. Ayrıca 1930 yılında Çalışma Bakanı olarak iş dünyasına yönelik politikalara yön verdi. Devlet yönetimindeki tecrübesi, onu 1931-1932 yıllarında ilk kez Fransa Başbakanlığı koltuğuna taşıdı. Kariyerindeki bu yükseliş, 1934-1936 yılları arasında yürüttüğü Dışişleri Bakanlığı görevi ile perçinlendi. Laval, 1935 ile 1936 yılları arasında hem başbakanlık görevini üstlendi hem de aynı zamanda dışişleri bakanlığı yetkilerini kendi elinde birleştirdi. Bu kritik süreçte dış politikada radikal adımlar atarak İtalya ve Almanya ile ilişkileri yumuştama yolunu tercih etti. Uluslararası dengeleri gözeterek, 1935 yılında İtalyan lider Benito Mussolini ile meşhur Roma Antlaşması'nı imzaladı. Aynı dönemde Adolf Hitler'in yükselişini engellemeyi amaçlayan Stresa Antlaşması'na da imzasını attı. Tüm bunlara ek olarak, aynı sene içerisinde hem Moskova hem de Prag yönetimleriyle karşılıklı yardım paktları imzalayarak ülkesinin dış ilişkilerini farklı boyutlara taşımaya gayret etti. Buna rağmen, 1936 yılındaki seçimlerde Halk Cephesi'nin mutlak bir zafer kazanarak hükümet kurması üzerine iktidar mekanizmalarından tamamen uzaklaştırıldı ve aşırı sağ siyasi hareketlere katıldı. Uğradığı bu dışlanma sonucunda sol ideolojiden tamamen uzaklaşarak aşırı sağ saflara geçiş yaptı.
Laval'ın kariyeri boyunca üstlendiği başlıca bakanlık ve yönetim görevleri şunlardır:
- Bayındırlık Bakanlığı (1925)
- Adalet Bakanlığı (1926)
- Çalışma Bakanlığı (1930)
- Dışişleri Bakanlığı (1934-1936 ve 1940)
- Fransa Başbakanlığı (1931-1932, 1935-1936 ve 1942-1944)
İşbirlikçi Vichy Rejimi ve Hazin Son
İkinci Dünya Savaşı'nın patlak vermesi ve Fransa'nın zor duruma düşmesiyle birlikte, 1940 senesinde Başbakan Yardımcılığı ve Dışişleri Bakanlığı görevlerine getirildi. Ülkenin geleceğini belirleyecek bu hassas dönemde, 18 Nisan 1942 tarihinde yeniden başbakanlık koltuğuna oturdu. İktidara gelişiyle beraber, işgalci Alman güçleriyle olan işbirliği politikasını son derece ileri bir boyuta taşıdı. Bu tartışmalı başbakanlık görevini 1944 yılına kadar kararlılıkla devam ettirdi. Nazilere karşı kahramanca mücadele veren Özgür Fransa Birlikleri üyelerini yakalatabilmek adına Joseph Darnand vasıtasıyla özel bir milis teşkilatı kurdurdu. Bununla yetinmeyerek, Fransa topraklarında yaşayan komünistlerin ve Yahudilerin toplanıp Almanya'daki kamplara sevk edilmesinde doğrudan rol oynadı. Ayrıca sol görüşlü direnişçileri ve komünist örgütleri doğrudan sıkıyönetim mahkemelerinin insafına bıraktı. Ancak müttefik ordularının kesin zaferi adım adım yaklaşınca, Vichy Hükümeti'nin diğer bakanlarıyla birlikte önce Belfort'a, oradan da 14 Eylül 1944 tarihinde Sigmaringen'e geçti. Durumun ciddiyetini görerek 28 Nisan 1945'te Avusturya'ya, ardından da 2 Mayıs tarihinde Barcelona'ya kaçtı. Son çare olarak Innsbruck bölgesine sığınmayı denedi. Sığındığı bu bölgede bulunan Amerikan kuvvetleri tarafından 1 Ağustos 1945 tarihinde yakalanarak resmi Fransız makamlarına teslim edildi. Hakkındaki yargılama süreci çok hızlı gelişti. Tarihler 9 Ekim 1945'i gösterdiğinde, işgalcilerle ortaklık kurmak ve vatana ihanet etmek suçlarından ötürü idama mahkûm edildi. Kararın ardından hücresinde kendisini zehirlemeye çalışsa da bu intihar girişimi başarısızlıkla sonuçlandı. Nihayetinde, 15 Ekim 1945 tarihinde Fransa'nın Fresnes kentinde altmış iki yaşındayken kurşuna dizilerek idam edildi. Ölüm mangasının karşısına çıktığında son nefesini vermeden önce 'Ne yaptıysam Fransa için yaptım. Yaşasın Fransa!' diye haykırdı. Mahkemedeki son savunmasında ise savaşa izin vermemesinin yegane sebebinin Fransız halkının zarar görmesini engellemek olduğunu iddia etmişti.