Oğuz Kağan Kimdir?

Kimdir?

Oğuz Kağan ya da Oğuz Han, Türk ve Altay mitolojisinde Oğuz Türklerinin atası kabul edilen efsanevi figürdür. Uğuz Han, Uz Han ya da Oğur Han olarak da bilinir. Dedesi Kabi Han, annesi Ay Kağan, babası Kara Han'dır. Oğuz Kağan Destanı'nın baş kahramanıdır ve 24 Oğuz boyunun ondan türediğine inanılır. Bazı kaynaklara göre destanda, Asya Hun İmparatorluğu hükümdarı Mete Han'la özdeşleştirilmiştir.

Destandaki hayatı

Mitolojide Kadim Oğuz Türk Devleti'nin kurucusu sayılır. Bütün hayatı boyunca Gökbörü (Börteçine) ona kılavuzluk eder. Hayatı doğumundan itibaren olağanüstü olaylarla doludur: yüzü maviye çalar, ağzı ateş gibidir, çok çabuk büyür ve gücü simgeleyen boynuzlu bir tacı vardır. Babası Kara Han'ı öldürür. Ormanda tek boynuzlu bir yaratıkla vuruşup onu yener. Pek çok boya adlarını o verir; Uygur, Kanglı, Kıpçak, Kalaç ve Karluk bunlar arasındadır. İki eşinden toplam altı oğlu olur ve Oğuz boyları bu oğulların çocuklarından meydana gelir.

Eşleri ve oğulları

Avlanırken bir gölün ortasındaki adada, bir ağacın kovuğunda ışıklar saçan güzel bir kız bulur; saçları akarsular gibi mavi, dişleri inci gibidir. Onunla evlenir ve üç oğlu olur. Yıllar sonra gökten güçlü mavi bir ışık düşer ve ortasında güzel bir kız bulur; onunla da evlenir ve üç çocuğu olur. Rüyasında gördüğü Gümüş Ok'u ilk üç oğluna, Altın Yay'ı ikinci eşinden olan çocuklarına paylaştırır. Birinci eşinin oğulları Gök Han, Dağ Han ve Deniz Han'dır; bunlardan türeyen boylara Üçoklar denir ve yersel kavimleri temsil ederler. İkinci eşinin oğulları Gün Han, Ay Han ve Yıldız Han'dır; bunlardan türeyen boylara Bozoklar denir, göksel kavimleri temsil ederler ve Altın Yay'ın sahibidirler.

Kıyand ve diğer anlatılar

Destanda ormanda yenilen tek boynuzlu canavara Kıyand denir. Gergedan olduğu söylense de aslında mitolojik bir hayvandan bahsedildiği düşünülür. Tarihçi Rüstem Paşa'ya göre Kur'an'da adı geçen Zülkarneyn, çift boynuzlu tacı nedeniyle Oğuz Han'dır. Lak, Rak ve Zak gibi efsanevi ülkelerin kağanlarını yenip topraklarını fethettiği anlatılır.

Adın kökeni

Adın Oğ, Og, Uğ ya da Ug köküne dayandığı; mübarek, kutlu, yetenekli, bilgili anlamlarına geldiği, ruh ve iyi huyluluk anlamı da taşıdığı belirtilir. Türkmenistan'ın 100 manat banknotunda Oğuz Kağan resmedilmiştir.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Oğuz Kağan maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.