Muhammed Yunus Kimdir?

Genel Bakış

Muhammad Yunus, 28 Haziran 1940'ta doğan Bangladeşli ekonomist, girişimci, sivil toplum lideri ve devlet adamıdır. Ekim 2026 itibarıyla 86 yaşındadır. 2024-2026 yıllarında Bangladeş'in beşinci başdanışmanı olarak görev yaptı. Mikro kredi ve mikrofinans kavramlarının öncüsüdür ve Grameen Bank'ın kurucusudur. Bu çalışmaları nedeniyle 2006'da Nobel Barış Ödülü'nü kazanan ilk Bangladeşli oldu.

Ailesi ve Eğitimi

Dokuz çocuğun üçüncüsü olarak Bengal Presidency'nin Çitagong ilçesindeki Hathazari'de, Kaptai yolu üzerindeki Bathua köyünde, Saudagar adlı Bengal Müslüman bir ailede doğdu. Babası Sufi bir kuyumcu olan Hacı Muhammed Dula Mia Saudagar, annesi Sufia Khatun'du. Erken çocukluğunu köyde geçirdi; 1944'te ailesi Çitagong şehrine taşındı. Chittagong Collegiate School ve Chittagong College'da lise ve ortaöğretim sınavlarını geçti. Dakka Üniversitesi'nde lisans eğitimini tamamladıktan sonra Chittagong College'da öğretim görevlisi olarak çalışmaya başladı. ABD'deki Vanderbilt Üniversitesi'nde ekonomi alanında doktora derecesi aldı. Daha önce Chittagong Üniversitesi'nde ekonomi profesörlüğü yaptı.

Grameen Bank

1974'teki yıkıcı kıtlığın ardından Bangladeş'te yoksulluğun azaltılması için çalışmaya başladı ve 1970'lerin sonunda mikrofinans denemeleri yaptı. Kurum, projeleri için diğer bankalardan kredi alarak sürdü ve 1982'ye kadar 28.000 üyeye ulaştı. 1 Ekim 1983'te pilot proje yoksul Bangladeşliler için tam teşekküllü bir banka olarak faaliyete geçti ve Grameen Bank ("Köy Bankası") adını aldı. Temmuz 2007 itibarıyla Grameen 7,4 milyon borçluya 6,38 milyar dolar kredi vermişti. Geri ödemenin sağlanması için banka "dayanışma grupları" sistemini kullanır. 1980'lerin sonunda balık havuzları ve sulama pompaları gibi alanlara yönelerek çeşitlendi; Grameen Motsho ve Grameen Krishi ayrı kuruluşlar oldu. Grameenphone'un Köy Telefonu projesi 50.000'den fazla köyde 260.000 yoksul köylünün cep telefonu sahibi olmasını sağladı. Grameen modeli yaklaşık 100 gelişmekte olan ülkede ve ABD dahil gelişmiş ülkelerde benzer girişimlere ilham verdi.

Ödülleri ve Görevleri

2009'da ABD Başkanlık Özgürlük Madalyası'nı ve 2010'da Kongre Altın Madalyası'nı aldı. 2012-2018 arasında İskoçya'daki Glasgow Caledonian Üniversitesi'nin şansölyeliğini yaptı. Finans alanında birçok kitap yayımladı; Grameen America ve Grameen Foundation'ın kurucu yönetim kurulu üyesidir. 1998-2021 arasında Birleşmiş Milletler Vakfı'nın yönetim kurulunda yer aldı. 2022'de e-sporun gelişimini desteklemek amacıyla Global Esports Federation ile ortaklık kurdu. Şeyh Hasina'nın devrilmesinin ardından Cumhurbaşkanı Muhammed Şehabeddin, öğrenci liderlerinin çağrısı üzerine ona geçici hükûmeti kurma görevini verdi. Hükûmet, bir Anayasa Reform Komisyonu kurdu ve 2026 Haziran'ına kadar genel seçim yapma sözü verdi. 2024'te "En Etkili 500 Müslüman" listesinde yer aldı; 2025'te Time dergisi onu Time 100 arasında gösterdi.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Muhammed Yunus maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.