Erzurum'un Hasankale ilçesinde dünyaya gelen ve halk arasında Alvarlı Efe olarak anılan Hace Muhammed Lütfi Efendi, ömrünü İslam'a, tasavvufa ve halka hizmete adamış 19. ve 20. yüzyılın en müstesna Türk sufi, şair ve imamlarından biridir. Yaşamı boyunca Nakşibendi ve Kadiri tarikatlarının rehberliğini üstlenen bu büyük şahsiyet, gerek manevi öğretileriyle gerekse Birinci Dünya Savaşı sırasındaki vatan savunmasıyla Doğu Anadolu'da derin izler bırakmıştır.
Tasavvuf Yolculuğu ve İcazetleri
Resmi kayıtlarda doğum yılı 1853 ya da 1854 olarak geçse de, oğlu Hacı Seyfeddin Efendi'nin aktardığı bilgilere göre Muhammed Lütfi, 1868 senesinde Hasankale'nin Kındığı köyünde doğmuştur. Babasının ismi Hace Hüseyin Efendi iken annesinin adı ise kaynaklarda Hatice Hanım olarak geçmektedir. Soyu Hazreti Muhammed'e dayanır. İlk eğitimini ailesinden aldı. Dini eğitiminin ardından 1889 yılında Hasankale Sivaslı Camii'nde imamlık görevine adım atmıştır. Aynı sene babasıyla birlikte Bitlis'e giderek Nakşibendi Şeyhi Muhammed Küfrevi'yi ziyaret etmiştir. Bu ziyaret onun için başlangıçtı. Bu tanışıklıktan beş yıl sonra, henüz yirmi yedi yaşındayken Küfrevi'den icazet almıştır. Şeyhinden aldığı bu hilafetle birlikte Nakşibendi yolunda insanları irşad etmeye başlamıştır. Onun tasavvuf zinciri Muhammed Küfrevi vasıtasıyla Mevlana Halid-i Bağdadi ekolüne kadar uzanmaktadır. Bu silsile sırasıyla Muhammed Küfrevi, Seyyid Taha Hakkari ve Mevlana Halid-i Bağdadi şeklinde devam eder. Nakşibendiliğin yanı sıra Siirt Tillo'da Şeyh Nur Hamza'dan Kadiri icazeti de elde etmiştir. Böylelikle iki büyük tarikatın öğretilerini de şahsında birleştiren müstesna bir manevi lider olmuştur. Çok yönlü bir sufiydi.
İşgal Yıllarında Milis Mücadelesi
Birinci Dünya Savaşı'nın çetin muharebeleri devam ederken, Rus ordularının Erzurum'u işgal etmeye başladığı 1916 yılında kendisi Dinarkom köyünde imamlık vazifesini icra etmekteydi. Ordudan bizzat savaşmak istedi. Lakin yaşı sebebiyle reddedildi. Tercan'ın Yavi köyünde görevli olduğu esnada Ermeni mezaliminin artması üzerine harekete geçmiştir. Yavi'de milis gücü kurdu. Bölgedeki köylüleri etrafında toplayarak düşmana karşı koymak amacıyla milis kuvvetleri teşkil etmiştir. Oluşturduğu bu milis gücüyle birlikte vatan topraklarını savunmak için cephede bizzat çarpışmıştır. İşgal sona erip Ruslar çekildikten sonra Hasankale'nin Alvar köyünde imamlık vazifesine başlamıştır. Alvar köyündeki bu hayırlı hizmetini 1939 senesine kadar kesintisiz şekilde sürdürmüştür.
Alvar Yılları ve Edebi Mirası
Kendisi buradan ayrılınca yerine imam olarak Fethullah Gülen'in babası Ramiz Efendi gelmiştir. Gülen, babasının görevi vesilesiyle onun dergahına devam ettiğini anılarında dile getirmektedir. Efe vefat ettiği sırada kendisinin henüz on altı yaşında olduğunu da eklemektedir. İkinci Dünya Savaşı'nın bitmesinin ardından eline geçen ilk fırsatta hac farizasını yapmıştır. Bu doğrultuda 1947, 1949 ve 1950 yıllarında olmak üzere üç kez hacca gitmiştir. Bu kutsal ziyaretler onun manevi dünyasında derin tesirler bırakmış ve şevkini artırmıştır. Hayatı boyunca beş defa evlilik yapmış olan sufinin bu evliliklerinden dünyaya gelen çocuklarından sadece Hacı Seyfeddin Efendi babasından sonraya kadar yaşamını sürdürebilmiştir. Yalnızca bir oğlu yaşadı. Bu mümtaz şahsiyet, 12 Mart 1956 tarihinde Erzurum'da Hakk'ın rahmetine kavuşmuştur. Kabri Alvar köyündedir. Cenazesi, uzun yıllar irşad faaliyetlerinde bulunduğu Alvar köyündeki kabristana defnedilmiştir.
Muhammed Lütfi Efendi, anadili olan Türkçenin yanında üç farklı doğu diline daha hakimdi. Oldukça güçlü bir şairdi. Arapça, Farsça ve Kürtçe dillerinde şiir yazabilecek seviyede edebi bir birikime sahipti. Edebi yönü çok kuvvetliydi. Tasavvuf edebiyatı sahasında eserler vererek ardında çok kıymetli manevi miraslar bırakmıştır. Kaleme aldığı şiirleri, ölümünden sonra oğlu tarafından derlenerek Hulasat'ul Hakayık adıyla basılmıştır. Bu değerli divan, tasavvuf sahasında yazılmış eserlerin en önemlilerinden biri olarak kabul edilir. Onun şiirlerinde tasavvuf edebiyatının en seçkin örnekleri ve manevi telkinler göze çarpmaktadır. Eserleri hala okunmaktadır. Oğlu şiirlerini kitap haline getirdi.
Alvarlı Efe'nin şiir yazacak ve konuşacak derecede hakim olduğu diller şunlardır:
- Türkçe
- Arapça
- Farsça
- Kürtçe