İngiltere’nin soylu ailelerinden birinin ferdi olarak 1904 yılında dünyaya gelen Patrick Kinross, namıdiğer Lord Kinross, yirminci yüzyılın ortalarında kaleme aldığı eşsiz Ortadoğu ve Türkiye eserleriyle dünya çapında tanınan seçkin bir yazar ve diplomattır. Oxford’da tamamladığı eğitiminin ardından gazetecilikle başladığı kariyerini diplomatik görevlerle taçlandıran ünlü kalem, özellikle Mustafa Kemal Atatürk üzerine hazırladığı ve 1960 yılında yayımlanan biyografisiyle modern Türkiye'nin doğuşuna ışık tutmuş, Türk tarih yazımında silinmez bir iz bırakmıştır.
Soylu Bir Aileden Büyük Savaşa Uzanan Yıllar
Patrick Kinross, İkinci Kinross Baronu Patrick Balfour'un oğlu olarak asil bir soy ağacına sahipti. Kardeşi David Andrew Balfour ile birlikte seçkin eğitim kurumlarında yetişti. Genç yaşta Winchester College ve ardından Balliol College'da aldığı eğitimlerle entelektüel birikimini güçlendirdi. Yükseköğrenimini ise 1925 senesinde Oxford'da tamamlayarak mezun oldu. Mezuniyetin ardından yöneldiği basın dünyası, ona farklı ufuklar açtı. Çeşitli gazetelerde yazar olarak çalışırken, gençliğinin ilk yıllarını farklı coğrafyaları gezerek ve yeni kültürler tanıyarak geçirdi. Bu seyahatler onun dünya görüşünü şekillendirdi.
İkinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde vatanı için sorumluluk almaktan geri durmadı. Savaş yıllarında Kraliyet Hava Kuvvetlerinde aktif görev üstlendi. Ordudaki bu deneyiminin ardından diplomatik alana geçiş yaptı. 1944 ve 1947 yılları arasında Kahire’deki İngiliz Büyükelçiliği bünyesinde başkatip olarak çalıştı. Kahire'deki bu önemli diplomatik misyon, yazarın Ortadoğu toplumlarını ve siyasi yapısını yakından analiz etmesine zemin hazırladı.
Modern Türkiye’nin Kurucusunu Anlatan Başyapıt
Yazarın hayatındaki en büyük dönüm noktası, 1952 yılında İngiltere hükümetinin kendisine verdiği özel görevle başladı. Hükümet, ondan Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk hakkında kapsamlı bir biyografi hazırlamasını talep etti. Lord Kinross, bu büyük sorumluluğu layığıyla yerine getirebilmek adına tam beş yıl süren yoğun bir hazırlık sürecine girişti. Çalışmaları boyunca çok sayıda kişisel mülakat gerçekleştirdi, daha önce erişilmemiş belgelere ulaştı ve Cumhurbaşkanlığı arşivlerini titizlikle taradı. Bu olağanüstü çabanın sonucunda ortaya çıkan 'Atatürk: Bir Ulusun Yeniden Doğuşu' adlı yapıt, 1960 yılında okurlarla buluştu.
Bu değerli çalışma, Atatürk hakkında bugüne dek kaleme alınan en nitelikli biyografilerden biri olarak kabul edilmektedir. Kinross, eserinde azami derecede tarafsız kalmaya özen gösterdi. Kitabında hem Türk liderin şahsiyetini hem de o dönemin getirdiği sosyo-politik kavramları başarıyla aktardı. Tarihsel gerçekleri anlatırken yaptığı zengin benzetmeler, anlatısını edebi açıdan da güçlendirdi. Kitap, modern Türkiye'nin doğuşuna dair küresel düzeydeki bilgi eksikliğini kapatan anıtsal bir çalışma niteliğindedir. Ancak eser, yer yer eleştirellikten uzak tavrı nedeniyle eleştirilmiştir.
Lord Kinross, bu ölümsüz çalışmasında Mustafa Kemal Atatürk hakkında son derece çarpıcı değerlendirmelere yer verir. İngiliz yazarın zihninde, onun çağımızın en büyük liderlerinden biri olduğuna dair en ufak bir şüphe bulunmamaktadır. Türkiye'nin, özellikle Atatürk'ün son on yılında hayata geçirdiği reformlarla Batılı devletleri derinden etkilediğini vurgular. Diğer yandan Batılı liderlerin demokrasiyi tehditkar bir güç olarak algıladıklarına dikkat çeker. Yazar, bu noktada Türk lideri çağdaşları Adolf Hitler ve Benito Mussolini ile kıyaslayarak tarihi bir analize imza atar: Almanya'da Hitler kendi hür ulusunu esarete sürüklerken, Atatürk esaret altındaki bir milleti bağımsızlığına kavuşturmuştur. İtalya'da Mussolini sivil bir yönetici olmasına karşın başkomutanlık hevesiyle yanıp tutuşurken, Atatürk askerlik görevinin tamamlandığına inandığı an sivil yaşama dönmüştür. Her iki Avrupalı lider de yayılmacı emellerle komşularının haklarını çiğneyip imparatorluk hayalleri peşinde koşarken, Atatürk tam aksine bir imparatorluktan bağımsız bir millet yaratmıştır.
Ayrıca kendi ülkesinin efsanevi başbakanı Winston Churchill’in de Atatürk hakkındaki övgü dolu sözlerini aktır. Churchill, Türk liderini Birinci Dünya Savaşı ve sonrasının en görkemli simalarından biri olarak tanımlamıştır. İngiliz devlet adamı, ondan büyük bir asker ve 'Savaşçı Prens' sıfatıyla bahsetmiştir. Bu tür anekdotlar, eserin uluslararası önemini ve derinliğini artırmaktadır.
Ortadoğu Araştırmaları ve Özel Yaşamı
Lord Kinross’un yazınsal mirası yalnızca Atatürk biyografisinden ibaret değildi. Özellikle Ortadoğu ülkelerini ele alan diğer çalışmalarıyla da dünya çapında büyük bir üne kavuştu. Türkiye kıyılarındaki seyahatlerinden Mısır tarihine ve Süveyş Kanalı'nın inşasına kadar pek çok alanda kıymetli eserler üretti. Özel hayatına gelince, 1938 yılında ressam John Spencer-Churchill’in eski eşi Angela Mary Culme-Seymour ile dünya evine girdi. Ancak bu evlilik uzun sürmedi ve çift 1942 senesinde yollarını ayırdı. Boşanmasının ardından eşcinsel kimliğini açıkça ortaya koymaktan çekinmeyen yazar, dürüst ve cesur duruşuyla da adından söz ettirdi. Edebiyat ve tarih dünyasına sayısız yapıt kazandıran Lord Kinross, 1976 yılında 72 yaşındayken hayata gözlerini yumdu.
Yazarın tarih ve seyahat edebiyatına kazandırdığı başlıca eserleri kronolojik olarak şu şekildedir:
- 1954 - Within the Taurus: A Journey in Asiatic Turkey
- 1956 - Europa Minor: Journeys in Coastal Turkey (Küçük Avrupa, Türkiye Kıyılarında Geziler)
- 1960 - Atatürk: The Rebirth of a Nation (Atatürk: Bir Milletin Yeniden Doğuşu)
- 1965 - Atatürk: A Biography of Mustafa Kemal, Father of Modern Turkey
- 1966 - Portrait of Egypt (Mısır'ın Portresi)
- 1967 - Windsor Years: The Life of Edward, as Prince of Wales, King, and Duke of Windsor
- 1968 - Between Two Seas: The Creation of the Suez Canal
- 1977 - Ottoman Centuries: The Rise and Fall of the Turkish Empire (Osmanlı: İmparatorluğun Yükselişi ve Çöküşü)