İtalyan Aydınlanma Dönemi'nin en parlak dehalarından biri olan matematikçi ve astronom Joseph-Louis Lagrange, 25 Ocak 1736 tarihinde Torino'da asıl adı Lodovico Lagrangia olarak dünyaya geldi. Gençlik yıllarında hukuka yönlendirilmek istense de, Edmund Halley'in Yunan geometrisi üzerine kaleme aldığı analitik makaleden etkilenerek pozitif bilimlerin kapısını araladı. Klasik mekanik, analiz ve sayı kuramına getirdiği devrimsel çözümler sayesinde Avrupa bilim akademilerinin en prestijli ödüllerini toplayarak modern fiziğin temellerini attı.
Torino'dan Yükselen Bilim Işığı
Joseph-Louis Lagrange, varlıklı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelse de babasının tüm servetini yitirmesi onun yaşam yolunu tamamen değiştirdi. Eğer bu ekonomik kayıp yaşanmasaydı, genç Lodovico muhtemelen babasının isteğine uyarak hukuk eğitimi alacak ve adliye koridorlarında bir kariyer yapacaktı. Zengin olsaydı matematiğe belki hiç yönelmezdi. Okul yıllarında zoraki olarak Öklid ve Arşimet okuyan genç dahi, Edmund Halley'in kaleme aldığı bir makale sayesinde adeta büyülendi.
Kısa sürede kabuğunu kıran genç matematikçi, henüz 1755 yılında Leonhard Euler gibi devlerin çözmeye uğraştığı izoperimetrik problemler üzerinde çalışmaya başladı. Dinamik problemleri çözmek adına geliştirdiği varyasyonlar analizi ve en küçük etki ilkesi, döneminin en büyük bilim insanı olan Euler'i bile hayran bıraktı. Lagrange'ın yöntemlerinin genelliği karşısında saygı duyan Euler, bu yeni metodolojiyi Varyasyonlar Hesabı olarak adlandırarak bilime kazandırdı.
Kariyer basamaklarını hızla tırmanan Lagrange, 1756 yılında Torino Topçuluk Okulu bünyesinde öğretmenlik yapmaya başladı. Fagnano ve Euler ile yürüttüğü bilimsel mektuplaşmalar, kurucusu olduğu topluluğun Mélanges de Turin adlı dergisinde neşredildi ve bu topluluk sonradan ünlü Torino Bilimler Akademisi'ne dönüştü. Aynı yıl Euler'in tavsiyesiyle Berlin Akademisi başkanlığına seçilen Lagrange, 1764'te Ay'ın salınımları üzerine yaptığı araştırmayla Paris Bilimler Akademisi'nin büyük ödülünü kucakladı. Bu başarıyı iki yıl sonra Jüpiter'in uydularının hareketlerini inceleyerek kazandığı ikinci bir büyük ödül izledi.
Berlin Dönemi ve Bilimde Altın Çağ
Leonhard Euler'in Berlin'den ayrılmasıyla Prusya Kralı Büyük Frederik, ünlü İtalyan matematikçiye meşhur davetini iletti. Lagrange bu daveti memnuniyetle kabul etti. 1766 yılında Berlin'e taşındı. Euler ve d'Alembert'in referanslarıyla Prusya Bilim Akademisi'nin matematik direktörlüğünü üstlenen bilim insanı, burada tam yirmi yıl boyunca huzur içinde çalıştı. Eğitim verme yükümlülüğü bulunmadığı için tamamen araştırmalarına odaklanma fırsatı yakaladı.
Bu verimli süreçte Lagrange, 1767 yılında sayısal denklemlerin çözümlerine odaklanan bir çalışma yayımladı. Dört yıl sonra yeni bir tez sundu. Fermat'ın sayılar kuramındaki zorlu bilmecelerini teker teker çözen deha, gezegenlerin kütleçekim kuvvetleri üzerindeki araştırmalarını da derinleştirdi. Nitekim 1772'de Güneş, Dünya ve Ay arasındaki karmaşık çekim ilişkilerini ele alan çalışmasıyla üçüncü kez prestijli ödüle layık görüldü; 1774 ve 1778'deki ödülleri ise diğer bilim insanlarıyla paylaştı.
Yoğun çalışma temposu nedeniyle 1780'lerin başında ağır bir depresyona sürüklenen dahi, matematiğe olan tutkusunu geçici olarak kaybetti. Dostu d'Alembert'e yazdığı mektuplarda içsel durgunluğundan dert yansa da, Berlin'deki son yıllarında kariyerinin zirve noktasına ulaştı. Isaac Newton'dan sonra klasik mekanik alanında yazılmış en kapsamlı başyapıt kabul edilen ünlü tezi Mécanique Analytique'i burada tamamladı ve eser 1788 yılında okuyucuyla buluştu.
Paris'te Devrim Rüzgarları ve Son Yıllar
Fransa Kralı XVI. Louis'in davetiyle 1787 yılında Paris'e yerleşen Lagrange, Fransız Bilim Akademisi'nin etkin bir üyesi haline geldi. Burada yaşarken kanlı Fransız İhtilali'ne tanıklık etti ve birçok meslektaşının aksine hayatta kalmayı başardı. İhtilalden sonra kurulan yeni düzende senatör yapıldı. Bilimsel faaliyetlerine ara vermeyen ünlü araştırmacı, 1793 yılında Ağırlıklar ve Ölçüler Komisyonu'nun başına geçerek ondalık sistemin yürürlüğe girmesinde kilit bir rol oynadı.
Eğitim alanında da öncü olan Lagrange, 1794'te kapılarını açan Ecole Polytechnique bünyesindeki ilk analiz profesörü sıfatını kazandı. 1799 yılına gelindiğinde ise Bureau des Longitudes'un kurucu kadrosuna katıldı ve senatörlük görevini sürdürdü. Bilime yaptığı üstün hizmetler karşılığında 1808'de pek çok seçkin onur unvanıyla ödüllendirildi. Çeşitli kraliyet akademilerine yabancı üye seçildi.
Lagrange'ın Aldığı Başlıca Görevler ve Üyelikler
- Prusya Bilim Akademisi Matematik Direktörlüğü
- Ağırlıklar ve Ölçüler Komisyonu Başkanlığı
- École Polytechnique Analiz Profesörlüğü
- Bureau des Longitudes Kurucu Üyeliği ve Senatörlük
- İsveç Kraliyet Bilim Akademisi ve Edinburgh Kraliyet Topluluğu Yabancı Üyelikleri
Ömrünün son günlerini Fransa'da geçiren büyük matematikçi, kısa bir hastalık döneminin ardından 10 Nisan 1813'te Paris'te 77 yaşında hayata gözlerini yumdu. Kabri Descartes'ın mezarı yakınındaki Pantheon'dadır. Lagrange ismi günümüzde Ay'daki bir kratere, Paris'te bir caddeye ve Eyfel Kulesi'nin üzerine ismi işlenen yetmiş iki değerli bilim insanından biri sıfatıyla yaşamaya gururla devam etmektedir.