Kimdir?
Joseph-Louis Lagrange, 25 Ocak 1736'da Torino'da doğdu ve 10 Nisan 1813'te Paris'te öldü. Aydınlanma Dönemi'nin İtalyan matematikçisi ve astronomudur. Analiz, sayı kuramı, klasik mekanik ve gök mekaniği alanlarında önemli katkıları vardır.
Ailesi ve gençliği
Doğum adı Lodovico Lagrangia olan Lagrange, İtalyan ve Fransız kökenliydi. Büyük dedesi Torino'ya taşınmış ve İtalyan bir kadınla evlenmiş bir Fransız ordusu subayıydı. Babası, kralın askerî hazinesinde yetkili ve Torino'da Bayındırlık ve Tahkimat Ofisi saymanıydı; iyi bir yere ve zenginliğe sahipti ancak oğlu erişkinliğe ulaşmadan servetinin büyük kısmını kaybetti. Lagrange Roma Katolik olarak yetiştirildi, sonradan agnostik oldu. Babasının belirlediği kariyer avukatlıktı ve bunu isteyerek kabul etti. College of Turin'de okudu; en sevdiği ders klasik Latinceydi, başlangıçta matematiğe ilgisi yoktu ve Yunan geometrisini sıkıcı buluyordu. On yedi yaşında, rastlantıyla karşılaştığı Edmund Halley'nin bir çalışması sayesinde matematiğe ilgi duymaya başladı. Tek başına çalışarak aynı yılın sonunda başarılı bir matematikçi haline geldi. 1755'te III. Charles Emmanuel onu yardımcı matematik profesörü unvanıyla ordu için mekanik dersi vermekle görevlendirdi.
Berlin yılları
Euler ve Maupertuis onu Berlin'e gelmesi için ikna etmeye çalıştı, ancak Lagrange bu teklifleri çekingenlikle reddetti; d'Alembert'e Euler orada olduğu sürece Berlin'in kendisine uygun görünmediğini yazdı. 1766'da Euler Saint Petersburg'a gidince II. Friedrich, "Avrupa'nın en büyük matematikçisi"ni sarayında ağırlamak istediğini belirten bir mektup gönderdi ve Lagrange sonunda ikna oldu. 1776'da Euler ve d'Alembert'in tavsiyesiyle, Euler'den devraldığı matematik yöneticiliği görevini Prusya Bilim Akademisi'nde yürüttü. Yirmi yıldan fazla süren Berlin döneminde Mécanique Analytique'i yazdı; eser 1788'de yayımlandı. 1767'de kuzeni Vittoria Conti ile evlendi. Çalışma düzenine büyük özen gösterdi: her akşam ertesi gün için görevler belirledi, bitirdiği her çalışmanın ardından kısa değerlendirmeler yazdı. Eşi 1783'te öldü ve Lagrange ağır bir depresyon dönemi yaşadı; II. Friedrich'in 1786'daki ölümüyle Berlin onun için sıkıntılı bir yer haline geldi.
Paris yılları
1787'de 51 yaşındayken Berlin'den Paris'e taşındı ve Fransız Akademisi üyesi oldu; hayatının sonuna kadar Fransa'da kaldı. 1794'te École Polytechnique açıldığında ilk analiz profesörü oldu. 1799'da Bureau des Longitudes'in kurucu üyesi ve senatör oldu.
Bilimsel katkıları
Fonksiyonların maksimum ve minimumlarına ilişkin Euler-Lagrange denklemlerini türeterek değişimler hesabının yaratıcılarından biri oldu; yöntemi kısıtlamaları da hesaba katarak genişletti ve Lagrange çarpanlarını ortaya koydu. Her doğal sayının dört tam sayının karesinin toplamı olduğunu kanıtladı. Theorie des fonctions analytiques adlı çalışması grup kuramının temellerindendir. Dünya, Ay ve Güneş için üç cisim problemi ve Jüpiter'in uydularının hareketleri üzerinde çalıştı; 1772'de bugün Lagrange noktaları olarak bilinen özel çözümleri buldu. En önemli katkıları mekanik alanındadır: Newton mekaniğini bugün Lagrange mekaniği olarak bilinen analiz dalına dönüştürdü ve mekanik ilkelerin değişimler hesabının basit sonuçları olduğunu gösterdi.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Joseph-Louis Lagrange maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.