John Davison Rockefeller Kimdir?

Ailesi ve çocukluğu

John Davison Rockefeller Sr., 8 Temmuz 1839'da New York'un Richford köyünde, kalabalık ve yoksul bir çiftçi ailenin çocuğu olarak doğdu. Babası Alman ve İngiliz kökenli William A. “Şeytan Bill” Rockefeller, annesi İskoç-İrlandalı kökenli Eliza Davison'du. Kendinden büyük bir ablası Lucy ve küçük dört kardeşi William Jr., Mary ile ikizler Franklin ve Frances vardı. Babası çiftçilik ve kerestecilik yaptı, bir dönem seyyar bitkisel ilaç sattı; yerli halk ona “Devil Bill” (Şeytan Bill) lakabını takmıştı. Anne ve babasının ayrılması yüzünden aile zor günler geçirdi. Annesine tarlada patates ve mısır yetiştirip satarak yardım etti. Ailenin en büyük erkek çocuğu olarak lise eğitimini bırakıp erken yaşta çalışmaya başladı.

Standard Oil

Kariyerine 16 yaşında, ürün komisyonculuğu yapan bir şirkette muhasebeci çırağı olarak başladı. Çevresi tarafından “yüksek vizyonlu” biri diye tanımlanan Rockefeller, 20 yaşından sonra petrolün büyük bir kaynak olacağını öngördü ve petrol işine girdi. 1870'te Standard Oil'i kurdu, 1897'ye kadar işletti ve en büyük hissedarı olarak kaldı. Gazyağı ve benzin önem kazandıkça serveti yükseldi; sonunda ABD'deki petrolün yüzde 90'ını denetleyerek ülkenin en zengin kişisi oldu. Kendi petrolünü başka bir taşımacı şirkete bağlı kalmadan, döşettiği ana boru hatlarıyla taşıttı; böylece hem demiryolu şirketlerini hem de diğer rafinerileri hızla iflasa sürükledi. Büyüyen gücü gazetecilerde endişe yarattı; rakipleri ve üst sınıf halk tarafından sevilmeyen Rockefeller'a 1884 ve 1896'da silahlı suikast girişiminde bulunuldu, her ikisinde de küçük yaralarla kurtuldu. Kamuoyundaki kötü imajını düzeltmek için dönemin halkla ilişkiler uzmanından yardım aldı.

Şirketin bölünmesi ve mirası

1911'de ABD Yüksek Mahkemesi, şirketin federal tekel yasalarını ihlal ettiğine hükmederek dağıtılmasına karar verdi. Standard Oil, ExxonMobil, Chevron ve BP'nin de aralarında bulunduğu çok sayıda şirkete ayrıldı. Rockefeller bu şirketler üzerinde de etkisini sürdürdü ve bölünmeden sonra şirketlerin toplam değerinin önceki Standard Oil'in değerinin katları kadar arttığı belirtilir. Sonuçta ülkenin ilk milyarderi, dönemin yaşayan en zengini ve kaydedilmiş tarihin en zengin kişilerinden biri oldu. Kardeşi William Jr. ile Rockefeller ailesini kurdu ve ölene kadar hanedanın başında kaldı; Rockefeller Vakfı'nı kurup ölene kadar vakıf başkanlığı yaptı. Kurduğu üniversiteler arasında Chicago Üniversitesi ve Rockefeller Üniversitesi vardır. 23 Mayıs 1937'de öldü.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki John Davison Rockefeller maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.