Modern sanayinin ve finans dünyasının en büyük mimarlarından biri kabul edilen ABD'li iş adamı John Davison Rockefeller, 8 Temmuz 1839 tarihinde New York eyaletine bağlı Richford'da dünyaya gözlerini açtı. Petrol sektöründeki devrimsel hamleleriyle tarihin en zengin ismi haline gelen bu figür, kurduğu devasa endüstriyel imparatorlukla küresel ekonominin yönünü tamamen değiştirdi.
Ailesinin 1853 yılında Cleveland şehrine taşınmasıyla Rockefeller için yeni bir hayat başladı. Burada lise eğitimini tamamlayan genç girişimci, kariyer basamaklarını tırmanmaya oldukça mütevazı adımlarla girişti. İlk olarak yerel bir köy kilisesinde ayin eşyalarının koruyuculuğunu üstlendi. Hemen ardından ticari bir işletmede muhasebe yardımcısı olarak iş hayatına atıldı. Kısa süre sonra ise bir komisyonculuk şirketine ortak olarak kendi işinin başına geçti.
Petrol Krallığının Doğuşu ve Standard Oil
Rockefeller, 1859 yılında ortaklarıyla birlikte petrolün gelecekte olağanüstü kazançlar getireceğini öngörerek ilk adımı attı. Bu doğrultuda bir petrol işletmesi kurarak sektöre giren iş adamı, 1863 yılında ilk petrol rafinerisinin açılışını gerçekleştirdi. Girişimci dehası sayesinde kısa sürede bu şirketin tek hakimi konumuna yükseldi. Bu dönemde Amerika'daki petrol kuyularının yüzde dördünü kontrol etmeyi başardı.
Genç sanayici, otuz bir yaşına bastığı 1870 senesinde 1 milyon dolar sermaye ile Standard Oil Company adındaki anonim şirketi hayata geçirdi. 1873 yılında yaşanan ve küçük işletmeleri yutan büyük ekonomik buhranı hasarsız atlatarak tekel olma yolundaki planlarını hızlandırdı. Başarılı iş adamı, 1874'te Cleveland bölgesinde faaliyet gösteren yirmi altı bağımsız rafineri sahibine güçlerini birleştirme teklifi sundu. Bu ortaklık çağrısına yirmi bir rafinericinin onay vermesiyle National Refinery Association kurulmuş oldu.
Rakiplerinin hedefi haline gelen Rockefeller, 1884 ve 1896 yıllarında düzenlenen suikast girişimlerinden yara almadan kurtulmayı başardı. 1879 senesine gelindiğinde; tanker filoları, ticaret gemileri, liman dokları, varil üretim atölyeleri, depolar ve dev boru hattı şebekesiyle ABD petrol taşımacılığının yüzde doksanını yönetiyordu. Sektördeki mutlak gücünü pekiştirmek amacıyla 1882'de otuz dokuz farklı şirketi Standard Oil Trust çatısı altında birleştirdi ve tüm ülkenin petrol üretimine tamamen egemen oldu.
Hukuki Mücadeleler ve İmaj Yönetimi
Tröst karşıtı yasalar çerçevesinde 1887 yılında parlamento tarafından şirketlerini dağıtma kararı tebliğ edilse de Rockefeller bu kararı uymadı. Benzer şekilde 1889'da Ohio mahkemesinde ikinci kez yargılanınca tröstün dağıldığını duyurmasına rağmen, bağlı şirketler gizlice iş birliğini sürdürdü. En nihayetinde ABD Yüksek Mahkemesi, 1911 yılında holdingin kesin olarak parçalanmasına hükmetti ve Standard Oil'in varlığı otuz üç bağımsız şirkete bölündü.
Ticari agresifliği nedeniyle rakipleri ve halk tarafından pek sevilmeyen Rockefeller, olumsuz imajını düzeltmek için ilginç bir yönteme başvurdu. Dönemin ünlü halkla ilişkiler uzmanı Ivy Lee ile çalışmaya karar verdi ve bu hamlesinden büyük fayda sağladı. Sektördeki yenilikçi çıkarma ve nakliye yöntemleriyle tanınan iş adamı, 1892'de Amerika Birleşik Devletleri'nin tescilli ilk milyoneri ünvanını kazandı. Petrolün yanı sıra demiryolu yatırımları, borsa spekülasyonları ve bankacılık faaliyetleriyle de gücünü katladı.
Milyarder Girişimcinin Mirası ve Ailesi
Rockefeller, 1911 yılında muazzam bir servetle aktif iş hayatından çekilerek kendini hayır işlerine adadı. Servetinin büyük kısmını toplumsal fayda için çalışan çeşitli kurumlara dağıttı. Kurulmasına katkı sağladığı başlıca yapılar şunlardır:
- Chicago Üniversitesi
- New York'taki meşhur Rockefeller Center kompleksi
- Sosyal projeleri fonlayan Rockefeller Vakfı
- Sağlık alanında çığır açan Rockefeller Tıbbi Araştırma Enstitüsü
Hayırseverlik adımlarının yanında, 1910 ile 1937 yılları arasında dünyanın en zengin insanı ünvanını istikrarlı şekilde elinde tuttu.
Özel yaşamında 1864 yılında Laura Celestia Spelman ile evlenen ünlü iş adamının eşi 1915'te hayata veda etti. Çiftin bu evlilikten Elizabeth, Alice, Alta, Edith ve John Davison Rockefeller Jr. olmak üzere beş çocuğu dünyaya geldi. Yakın dönemde, 2017 yılında ölen David Rockefeller ise ünlü milyarderin torunudur.
John Davison Rockefeller, 23 Mayıs 1937 tarihinde Florida eyaletinde, doksan sekiz yaşındayken hayata gözlerini yumdu. Öldüğünde geride bıraktığı 912 milyon dolarlık muazzam birikim, günümüzün değişen finansal ve ekonomik enflasyon koşullarına göre uyarlandığında yaklaşık 189 milyar dolarlık akılalmaz bir parasal büyüklüğe tekabül etmektedir. Bu inanılmaz meblağ onu insanlık tarihinin geliş geçmiş en zengin kişisi yapmaktadır. Vefatının ardından beş oğlu, imparatorluğun farklı kademelerindeki sorumlulukları üstlenerek aile mirasını sürdürdüler.