Ahmet Vehbi Koç, 20 Temmuz 1901'de Ankara'da doğan, 25 Şubat 1996'da Antalya'da ölen Türk sanayici, iş insanı ve Koç Holding'in kurucusudur. Doğum gününü kesin olarak bilmediği için annesinin "üzüme alaca düştüğü günlerde" sözünden yola çıkarak 20 Temmuz'u doğum günü kabul etmiştir.
Ailesi ve eğitimi
Hacı Bayram-ı Veli soyundan Koçzade Hacı Mustafa Efendi ile Kütükçüzade Fatma Hanım'ın tek erkek çocuğudur. Ankara Keçiören'de ailenin yazlık evinde doğdu. 10 yaşında mahalle mektebine başladı, ilkokulu birincilikle bitirdi ve Ankara İdadisi'ne gitti; ancak idadi hayatı uzun sürmedi. 1926'nın ilk haftasında Sadberk Hanım ile evlendi.
Ticaret hayatı
1917'de babasının açtığı küçük bakkal dükkânında ayakkabı lastiği, şeker, peynir, zeytin ve makarna satarak çalışma hayatına başladı. Koçzade Ahmet Vehbi adlı ilk firması 1926'da Ankara Ticaret Odası'na tescil edildi. 1928'de Ford Motor Company ve Standard Oil'in Ankara temsilcisi oldu. Ankara başkent olunca yapı malzemeleri işine girdi; İstanbul'da ve 1938'de Eskişehir'de şubeler açarak şirketlerini Koç Ticaret A.Ş. altında topladı.
General Electric ile 1948'de yaptığı anlaşma sonucu 1952'de ampul fabrikasını açtı. 1950'de otomobil, ev aletleri, radyatör, elektronik cihaz ve tekstil üretimine başladı. Bozkurt Mensucat, Demir Döküm (1954), Arçelik (1955), Aygaz (1962) ve Siemens ile ortak kablo fabrikası gibi işletmeler kuruldu. Fiat lisansıyla traktör üretti, Ford ile yaptığı anlaşmayla 1959'da kamyon montajına başladı ve Otosan'ı kurdu. İlk yerli seri üretim araba Anadol 1966'da, Tofaş'ın ürettiği Murat ise 1971'de çıktı. 1963'te tüm Koç şirketlerini Koç Holding çatısı altında topladı ve Türkiye'de holding dönemini başlattı. 76 yıllık kariyerinde 108'den fazla şirket Koç Grubu altında oluşturuldu. Sosyal faaliyetlere zaman ayırmak için 1984'te emekli oldu; liderliği oğlu Rahmi Koç devraldı.
Siyasi yaşamı
19 yaşında Ankara'da Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti üyeliğiyle siyasete başladı ve cemiyet CHP'ye dönüşünce bu ilişkisini sürdürdü. Belediye Meclisi ve parti il yönetim kurulu üyeliklerinde bulundu. 1943'te İsmet İnönü'nün Ankara milletvekilliği teklifini işlerinin çokluğu nedeniyle kabul etmedi. Demokrat Parti iktidara gelince baskı altına alındı ve Ankara Ticaret Odası Başkanlığı'ndan uzaklaştırıldı. DP'ye katılması yönündeki baskılara "Hayır" dedi, ancak 10 Mart 1960'ta CHP üyeliğinden istifa etti.
Ödüller ve kitapları
1987'de Uluslararası Ticaret Odası onu "Yılın İş Adamı" seçti. 1994'te BM Genel Sekreteri Boutros Boutros-Ghali ona Dünya Aile Planlama Ödülü'nü verdi. Hayat Hikâyem (1973) ile Hatıralarım, Görüşlerim, Öğütlerim (1987) adlı kitapları yazdı.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Vehbi Koç maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.