Türk sanayi dünyasının öncülerinden olan Vehbi Koç, 20 Temmuz 1901 tarihinde Ankara'nın Keçiören ilçesindeki Çoraklık semtinde bulunan yazlık evde dünyaya gözlerini açtı. Koçzade Hacı Mustafa Efendi ile Kütükçüzade Fatma Hanım'ın tek erkek evladı olan girişimci, babasının açtığı bakkal dükkanında ticaret hayatına atılarak geleceğin holding temellerini attı. 25 Şubat 1996 günü Antalya'da hayata gözlerini yuman iş insanı, arkasında ülkenin ekonomik çehresini değiştiren devasa bir üretim ve hizmet imparatorluğu bıraktı.
Ankara'dan Başlayan Ticari Serüven
Kökeni Hacı Bayram-ı Veli sülalesine dayanan altı asırlık köklü bir aileden gelen Vehbi Koç, çocukluk yıllarında tam doğum tarihini bilmeden büyüdü. Annesinin, doğum zamanını üzümlere alaca düştüğü günler olarak tarif etmesinden yola çıkarak, ilerleyen yaşlarında çocuklarıyla birlikte 20 Temmuz tarihini doğum günü olarak benimsedi. Eğitim hayatına on yaşındayken Hacı Bayram yakınlarındaki mahalle mektebinde adım attı. İlk eğitimini Topal Hoca'nın Mektebi'nde aldı. Buranın ardından birincilikle bitirdiği ilkokulu tamamlayıp Taş Mektep adıyla anılan Ankara İdadisine girdi. Taş Mektep çatısı altında başlayan idadi eğitim serüveni tahmin edilenden kısa sürdü. 1917 yılında babasının açtığı bakkal dükkanında çalıştı. Bu dükkanda ayakkabı lastiği ve gıda ürünleri sattı.
Tarihler 1925 yılının sonlarını gösterdiğinde, anne ve babasının kararıyla teyzesinin kızı Sadberk Aktar ile evlendi. Düğün törenleri 1926 yılının başında yapıldı. Aynı yıl, Ankara Ticaret Odası kayıtlarına Koçzade Ahmet Vehbi ismiyle ilk ticari işletmesini tescil ettirerek resmi iş hayatını başlattı.
Sanayileşme Adımları ve Koç Holding'in Kuruluşu
Ankara'nın başkent olmasıyla beraber oluşan yapılaşma talebini erken fark eden Vehbi Koç, İnşaat malzemeleri sektörüne yöneldi. Bu doğrultuda işlerini genişleterek İstanbul'da ve 1938 yılında Eskişehir'de yeni şubeler açtı. Tüm ticari girişimlerini tek bir çatı altında birleştirmek amacıyla Koç Ticaret A.Ş.'yi kurdu. 1928 senesinde ise Ford Motor Company ile Standard Oil şirketlerinin Başkentray yerel temsilciliğini üstlenerek küresel markalarla ortaklıklarının temelini attı. Ayrıca uluslararası alandaki adımlarına 1948'de imzaladığı General Electric anlaşmasıyla devam etti ve 1952 yılında ülkenin ilk ampul fabrikasını devreye soktu.
Girişimci ruhuyla 1950'li yıllarda büyük bir sanayi hamlesi başlattı. Otomotiv, dayanıklı tüketim malları, elektronik, tekstil ve enerji gibi çok farklı alanlarda yatırımlar gerçekleştirdi. Bu süreçte Türk sanayisine yön veren birçok önemli marka ve fabrikanın kuruluşuna öncülük etti.
Kuruluşunu üstlendiği bu önemli markalardan bazıları şunlardır:
- Arçelik (1955) ve Demir Döküm (1954)
- Aygaz (1962) ve Bozkurt Mensucat
- Türkay, Gazal, Türk Elektrik Endüstrisi ve Siemens ortaklı kablo fabrikası
Otomotiv sektöründe de çığır açan adımlar atan Vehbi Koç, Fiat lisansı altında traktör imalatına başladı. Ford ile yapılan iş birliği neticesinde 1959'da kamyon montajına geçildi ve bu atılım günümüzün otomotiv devi Otosan'ın doğuşunu sağladı. 1966 yılında Türkiye'nin ilk yerli seri üretim otomobili olan Anadol yollara çıktı. Bu başarıyı pekiştirmek için Fiat ile yeni bir ortaklığa imza atan iş insanı, Tofaş'ı kurdu ve 1971'de ikinci yerli araç olan Murat modelini banttan indirdi.
Holdingleşme Dönemi ve Küresel Mirası
Türk iş dünyasında kurumsallaşmanın öncüsü olan ünlü sanayici, 1963 yılında tüm şirketlerini Koç Holding çatısı altında birleştirdi. Bu büyük hamle, Türkiye'de holdingleşme çağını başlatan ilk adım oldu ve pek çok girişimciye örnek teşkil etti. Holding bünyesinde Fiat, Ford Motor Company, Yamaha ve Allianz gibi küresel devlerle uluslararası ortaklıklar kuruldu. 76 yıllık aktif çalışma hayatı boyunca Vehbi Koç, gıdadan perakendeye, finanstan enerjiye, otomotivden turizm ve teknolojiye kadar geniş bir yelpazede 108'den fazla şirketin kurulmasını sağladı. Onun kurduğu bu köklü grup, günümüzde yaklaşık 80 bin çalışanı, 40 milyar dolar cirosu, 900 milyon dolar ihracatı ve yıllık 500-600 milyon dolarlık yatırımıyla dünyanın en büyük 200 şirketi arasında yer alarak Türkiye'nin gururu olmaya devam etmektedir.