John Bannister Goodenough, 25 Temmuz 1922'de Almanya'nın Jena kentinde doğan ve 25 Haziran 2023'te Teksas'ın Austin kentinde 100 yaşında ölen Amerikalı malzeme bilimci, katı hâl fizikçisi ve Nobel Kimya Ödülü sahibidir. Austin'deki Texas Üniversitesi'nde makine mühendisliği ve malzeme bilimi alanlarında profesör olarak görev yaptı. Lityum iyon pillerin geliştirilmesi ve tanımlanması, malzemelerdeki manyetik aşırı değişim işaretlerini tanımlayan Goodenough-Kanamori kuralları ve bilgisayar RAM'lerinde yeni ufuklar açan geliştirmeleriyle tanınır.
Ailesi ve Eğitimi
Amerikalı Erwin Ramsdell Goodenough (1893-1965) ile Helen Miriam (Lewis) Goodenough'ın çocuğu olarak Jena'da doğdu. Babası, John doğduğu sıralarda Harvard İlahiyat Okulu'nda doktora çalışması yürütüyordu ve sonradan Yale Üniversitesi'nde din tarihi profesörü oldu. Kardeşi antropolog Ward Goodenough'du. Kardeşler Massachusetts'teki Groton'da yatılı okula gitti. 1944'te Yale Üniversitesi'nden matematik dalında summa cum laude lisans derecesi aldı.
İkinci Dünya Savaşı'nda ABD Ordusu'nda meteorolog olarak görev yaptı. Ardından yüksek lisans için Chicago Üniversitesi'ne gitti ve 1952'de fizikte doktora derecesi aldı. Doktora danışmanı elektrik kırılım teorisyeni Clarence Zener'di; Enrico Fermi ve John A. Simpson gibi fizikçilerle çalıştı. Chicago'dayken tarih yüksek lisans öğrencisi Irene Wiseman ile tanışıp evlendi.
Kariyeri ve Araştırmaları
Goodenough 24 yıl boyunca MIT Lincoln Laboratuvarı'nda araştırma bilimcisi ve ekip lideri olarak çalıştı. Bu süre içinde rastgele erişimli manyetik hafıza geliştirmekle görevli disiplinler arası bir ekibin parçasıydı. RAM üzerine araştırmaları, Jahn-Teller distorsiyonu olarak da bilinen oksit malzemelerde ortak yörünge düzeni kavramlarını geliştirmesine ve Junjiro Kanamori ile birlikte, sonradan Goodenough-Kanamori kuralları olarak anılan manyetik süper değişim kurallarını ortaya koymasına yol açtı. Daha sonra Oxford Üniversitesi'nde Anorganik Kimya Laboratuvarı başkanı oldu; Oxford'da şarj edilebilir lityum iyon bataryaya yönelik çalışmalarının anısına bir mavi plak yerleştirilmiştir. 1986'dan itibaren Austin'deki Texas Üniversitesi mühendislik okulunda profesör olarak çalıştı.
Ödülleri
Ulusal Bilim Madalyası, Copley Madalyası, Fermi Ödülü, Draper Ödülü ve Japonya Ödülü'ne layık görüldü. 2019'da M. Stanley Whittingham ve Akira Yoshino ile birlikte Nobel Kimya Ödülü'nü aldı ve 97 yaşında tarihin en yaşlı Nobel ödülü sahibi oldu. Malzeme biliminde verilen John B. Goodenough Ödülü de onun adını taşır.
Benzer kişiler
- Erwin Schrödinger (Fizikçi)
- Georg Wilhelm Friedrich Hegel (Profesör)
- Hendrik Antoon Lorentz (Fizikçi)
- Joseph Wilson Swan (Fizikçi)
- Pierre Curie (Fizikçi)
- Tomas Garrigue Masaryk (Profesör)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki John B. Goodenough maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.