Minas Mutafyan adıyla 16 Haziran 1956 tarihinde İstanbul'da dünyaya gelen II. Mesrob Mutafyan, Türkiye Ermenileri cemaatinin 84. patriği olarak görev yapmış seçkin bir din adamıdır. İstanbul Ermenileri Patriği II. Karekin Kazancıyan'ın vefatının ardından, dinî ve dünyevî meclisin aldığı ortak kararla patrik vekili seçilerek bu yüce makama giden yolu açmıştır. Hem cemaat içinde hem de cemaat dışında geniş bir kesimin saygısını kazanan Mutafyan, Türk kamuoyuyla kurduğu olumlu diyaloğuyla hafızalarda yer edinmiştir.
Eğitim Hayatı ve Ruhbanlığa İlk Adım
Minas Mutafyan, Ermeni geleneklerine bağlı bir aile ortamında büyüdü. İlk öğrenimini doğup büyüdüğü semtte bulunan yerel bir Ermeni ilkokulunda tamamladı. Ortaöğrenim yıllarında ise o dönem British High School ismiyle anılan Nişantaşı İngiliz Erkek Lisesi'nde ders aldı ve buradan mezun oldu. Yükseköğrenim için yurt dışına yönelen Mutafyan, önce Almanya'da eğitim gördü. Ardından 1974 ile 1979 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Memphis Üniversitesi'nde sosyoloji ve felsefe üzerine çalıştı. Amerika'daki eğitiminin hemen sonrasında, 1979 yılında ruhbanlık sınıfına katılarak Mesrob adını aldı. Genç rahip, ilk resmi görev yeri olarak Kınalıada Ermeni Kilisesi'ne atandı. Akademik ve dini gelişimini sürdürmek amacıyla 1979-1981 yıllarında Kudüs'e giderek teoloji eğitimini başarıyla tamamladı.
Patriklik Dönemi ve Toplumsal Etkisi
Dini hiyerarşide hızla yükselen Mesrob Mutafyan, 1986 yılında piskoposluk mertebesine yüceltildi. 1998 senesinde İstanbul Ermeni Patriği II. Karekin Kazancıyan vefat edince cemaatin hem dinî hem de dünyevî meclisi tarafından patrik vekili seçilerek sorumluluk aldı. Türkiye Ermenileri Patriği olarak görev yaptığı yıllarda, birçok önemli niteliğiyle öne çıktı:
- Sahip olduğu yüksek entelektüel birikimi ve zengin kültürü,
- Türkçe ve İngilizce dillerine olan mükemmel hâkimiyeti,
- Türk kamuoyu ve Türkiye Cumhuriyeti resmî makamlarıyla kurduğu olumlu ve yapıcı ilişkiler.
Bu değerli özellikleri sayesinde gerek Ermeni cemaati içinde gerekse cemaat dışında büyük bir saygı ve itibar kazandı.
Hastalık Süreci ve Vefatı
Mesrob Mutafyan, 2008 yılında frontotemporal demans hastalığına yakalandı. Bu sağlık sorunu sebebiyle resmiyet bünyesinde patriklik makamında kalmayı sürdürse de fiilî görevlerinin tamamından çekilmek durumunda kaldı. Kendisinin yerine yönetimi vekâleten Aram Ateşyan üstlendi. Mutafyan'ın rahatsızlığı süresince Türkiye Ermeni toplumu sık sık yeni bir patriğin seçilmesini talep etti. Demans hastalığına bağlı gelişen komplikasyonlara dayalı olarak 8 Mart 2019'da Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi'nde 62 yaşında yaşamını yitirdi. Ruhani lider için 17 Mart 2019 tarihinde Surp Asdvadzadzin Patriklik Kilisesi'nde düzenlenen dinî merasimin ardından naaşı Şişli Ermeni Mezarlığı'na defnedildi.