Ignaz Semmelweis, 1 Temmuz 1818'de Macaristan'ın Budin şehrinde dünyaya geldi. Bakkal bir ailenin on beşinci çocuğu olan Semmelweis, el yıkamanın lohusalık hummasını önlediğini bilimsel olarak ortaya koyan ilk hekim sıfatıyla tıp tarihine geçti. Dönemi onu anlamadı; ancak ölümünden sonra kazandığı "Annelerin Kurtarıcısı" unvanı, bıraktığı mirasın büyüklüğünü özetler.
Eğitim ve Viyana Yılları
Lise sonrasında hukuk okumak üzere 1837'de Viyana Üniversitesi'ne kaydolan Semmelweis, bir yıl geçmeden yönünü tıbba çevirdi. 1844'te tıp diplomasını alan genç hekim, kadın doğum uzmanlığına yönelerek Viyana Genel Hastanesi'nde göreve başladı. Hastanenin iki doğum kliniği vardı: birinde tıp öğrencileri otopsi yapıyor, diğerinde yalnızca ebeler çalışıyordu. Semmelweis, öğrenci koğuşundaki ölüm oranının çok daha yüksek olduğunu fark etti; bu fark onu meraklandırdı.
1847'de bir kırılma noktası geldi. Yakın arkadaşı Jakob Kolletschka, otopsi sırasında aldığı kesik yüzünden kan zehirlenmesiyle hayatını kaybetti. Kolletschka'nın otopsi raporunu inceleyen Semmelweis, arkadaşının belirtilerinin lohusalık ateşiyle ölen kadınlarınkiyle birebir örtüştüğünü gördü. Kadavradan bulaşan "zehir" maddelerinin doktor elleri aracılığıyla gebelere ulaştığı hipotezini kurdu ve hemen ardından tüm öğrencilerin kalsiyum hipoklorit çözeltisiyle ellerini yıkamasını zorunlu kıldı. Sonuç çarpıcıydı: anne ölüm oranı neredeyse onda bire indi.
Keşfin Reddi ve Sürgün Yılları
Bulgular meslektaşları arasında coşku değil, kuşku uyandırdı. Kirli ellerin ölüme yol açabileceği fikri tıp otoritelerince kabul görmedi. Siyasi protestolara katılması ve hastane yönetimiyle yaşadığı gerilim üstüne, Semmelweis 1849'da Viyana Hastanesi'ndeki görevini kaybetti. Ertesi yıl Pest'e geçerek küçük Szent Rókus Hastanesi'nin doğum bölümünü devraldı; burada anne ölümleri neredeyse sıfıra yaklaştı. 1855'te Pest Üniversitesi'nde Kadın Doğum Profesörü oldu.
1861'de ana eseri Lohusalık Hummasının Nedenleri, Anlaşılması ve Korunma Yolları'nı yayımladı. Kitap, önde gelen kadın doğum uzmanlarının sert eleştirilerine maruz kaldı. Semmelweis açık mektuplar yazdı, konferanslar düzenlemek istedi; hiçbiri karşılık bulmadı. Yıllara yayılan bu reddedilme süreci zihinsel sağlığını derinden sarstı. 1860'ların başında depresyona giren hekim, Viyana sokaklarında rastladığı hamile çiftleri durdurup yalnızca şunu söylüyordu: «Doğumdan önce doktorunuza söyleyin, ellerini yıkasın.»
Son Günler ve Mirası
1865'te meslektaşı János Balassa'nın talebiyle Döbling'deki bir psikiyatri kliniğine kaldırıldı. Kaçmaya çalıştı; başaramadı. Kısa süre sonra, büyük olasılıkla gardiyanlardan aldığı darbeler sonucu oluşan kangren yüzünden enfeksiyona yakalanan Semmelweis, 13 Ağustos 1865'te 47 yaşında Oberdöbling'de öldü. Hayatını kurtarmaya çalıştığı lohusalık ateşine benzer bir enfeksiyon onu da götürmüştü.
Tanınırlığı ölümünden çok sonra geldi. 1904'te Alajos Stróbl'un yaptığı heykeli Szent Rókus Hastanesi önüne dikildi; 1906'da «Annelerin Kurtarıcısı» yazılı bir anıt inşa edildi. 1969'da Budapeşte Tıp Üniversitesi adını Semmelweis Tıp Üniversitesi olarak değiştirdi. Viyana'daki bir kadın doğum hastanesi de Semmelweis Kliniği adını taşıyor. Bugün antiseptik uygulamaların kurucu isimleri arasında gösterilen Semmelweis, modern enfeksiyon kontrolünün temellerini elleriyle atan hekim olarak anılmaya devam ediyor.