Türk edebiyatının modern dönemine eleştiri yazıları, hazırladığı başucu sözlükleri ve yetiştirdiği öğrencilerle damga vuran Hikmet Altınkaynak, 18 Şubat 1945 tarihinde Niğde'de dünyaya gözlerini açtı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ndeki eğitimini tamamladıktan sonra edebiyat dünyasında kalemiyle derin izler bırakmaya yönelen yazar, ömrünün büyük kısmını basın, yayıncılık ve akademik çalışmalara adadı. Hayatı boyunca kaleme aldığı binlerce inceleme, yönettiği nitelikli dergiler ve üniversitelerde verdiği dersler aracılığıyla ülkenin kültür birikimini gelecek nesillere aktardı. Edebiyatın gelişimine katkıda bulunmak adına durmaksızın üreten usta kalem, 17 Şubat 2023 günü İstanbul'da hayata veda ederek edebiyat camiasını yasa boğdu.
Basın Dünyasında ve Yayıncılıkta Onyıllar Süren Emek
Altınkaynak, yazın dünyasına adımını ilk kez 1972 yılında Yeni Ortam gazetesinde yayımlanan eleştiri yazısıyla attı. Bu ilk denemenin ardından genç eleştirmenin nitelikli değerlendirmeleri, 1975'ten itibaren prestijli Cumhuriyet gazetesinin sayfalarında okuyucuyla buluşmaya başladı. Yazınsal yeteneği ve titiz çalışma ahlakı sayesinde kısa sürede dikkat çeken kalem, 1980'li yıllara gelindiğinde basın dünyasının merkezine doğru ilerledi. Milliyet ve Hürriyet bünyesindeki yayın gruplarında aralıksız on yedi yıl boyunca mesai harcadı. Bu uzun süreçte redaktörlükten yazar kadrosuna, yazı işleri müdürlüğünden genel yayın yönetmenliğine kadar pek çok kritik idari rolde sorumluluk üstlendi.
Yayıncılık kariyeri boyunca yaklaşık on farklı süreli yayının mutfağında yer alan Altınkaynak, sayısız eserin de editörlüğünü yürüttü. Yazıları sadece ulusal basınla sınırlı kalmadı; Almanya merkezli Hessen/Toplum gazetesinin yanı sıra Radikal gibi önemli mecralarda da yayınlandı. Ayrıca Varlık, Yansıma, Eleştiri ve Hürriyet Gösteri gibi ülkenin köklü edebiyat dergilerinde kaleme aldığı makalelerle edebi tartışmalara yön verdi. Bu dönemde radyo ve televizyon ekranları için hazırladığı kültür sanat programları sayesinde geniş kitlelerin edebiyatla buluşmasına vesile oldu. Onun öncülüğünde hayata geçen ve Türkiye'nin en saygın edebiyatçılarından oluşan danışma kuruluyla dikkat çeken Yaşasın Edebiyat dergisi, usta yazarlar ile genç yetenekleri aynı platformda buluşturan öncü bir girişim oldu. Ancak bu önemli yayın, şirket ortaklıklarındaki değişimler ve ekonomik koşullar nedeniyle yayın hayatına erken veda etmek zorunda kaldı.
Akademik Yaşam ve Edebiyata Sunulan Kalıcı Kaynaklar
Hikmet Altınkaynak, 2001 yılında Yıldız Teknik Üniversitesi bünyesinde rektör danışmanlığı ve öğretim görevlisi görevlerine getirilerek hayatında yeni bir sayfa açtı. Yazar, akademik alandaki yetkinliğini öğrencileriyle paylaştı. 2004 yılından sonra ise tamamen eğitimciliğe odaklandı. Geleceğin entelektüellerine modern Türk şiirinin inceliklerini, Türk dilinin zengin kurallarını ve en önemlisi kendi uzmanlık alanı olan biyografi yazımının inceliklerini öğretti. Üniversite kürsülerindeki verimli derslerinin yanı sıra edebi araştırmalarını da aralıksız sürdürmeye devam etti.
Yazarın adını geniş kitlelere duyuran ilk büyük çalışması, Edebiyatımızda 1940 Kuşağı isimli hacimli yapıtı oldu. Bu önemli araştırma üzerine ilk değerlendirmeyi yapan usta yazar Oktay Akbal, Altınkaynak'ın gelecekte çok daha parlak eserler üretebilecek kabiliyete sahip olduğunu erken dönemde öngördü. Benzer şekilde edebiyat tarihçisi Kemal Sülker de araştırmacının 1940 kuşağının şairlerini bir araya getirmek gibi son derece güç bir misyonu başarıyla yerine getirdiğini belirtti. Bu yapıt, yazarın konumunu sağlamlaştırdı.
Yazarın bir diğer anıtsal çalışması ise, edebiyat dünyasında büyük yankı uyandıran Türk Edebiyatında Yazarlar ve Şairler Sözlüğü adlı başvuru kaynağıdır. Ünlü dil bilimci Prof. Dr. Tahsin Yücel bu çalışmayı özlenen bir sözlük olarak tanımlayıp överken, dönemin önde gelen pek çok saygın gazeteci ve aydını da yapıtın taşıdığı değeri sütunlarına taşıdı. Duayen gazeteci Mehmet Ali Birand da eseri kütüphanelerde mutlaka yer alması gereken bir başucu kaynağı olarak tanımladı.
Ödülleri ve Üstlendiği Edebi Görevler
Kültür dünyasına sağladığı nitelikli katkıların yanı sıra Altınkaynak, çeşitli saygın kurullarda jüri üyeliği yaparak edebiyatın yönünü belirlemede aktif rol oynadı. Uzun yıllar boyunca prestijli kurullarda jüri üyeliği yaptı. Bu kapsamda Yunus Nadi Ödülleri Öykü Dalı seçici kurulunda görev aldı. Ayrıca Ebubekir Hazım Tepeyran Roman Ödülü jürisinde de yer aldı. Bu sayede yeni yeteneklerin keşfedilmesine önemli katkı sundu.
Altınkaynak, meslek hayatı boyunca edebi birikimi ve basın dünyasına sunduğu eşsiz katkılarla birçok ödül ve unvana layık görüldü. Bunların en önemlileri ve üstlendiği bazı kritik edebi görevler şunlardır:
- Burhan Felek Basın Hizmet Ödülü (2022 yılında Türkiye Gazeteciler Cemiyeti tarafından layık görülmüştür)
- Yunus Nadi Ödülleri Öykü Dalı Seçici Kurulu Üyeliği
- Ebubekir Hazım Tepeyran Roman Ödülü Seçici Kurulu Üyeliği
- Yaşasın Edebiyat Dergisi Genel Yayın Yönetmenliği