Hayatı ve valilik yılları
İsmail Paşa, 31 Aralık 1830'da Kahire'de doğdu ve 2 Mart 1895'te İstanbul'da öldü. Kavalalı İbrahim Paşa'nın oğludur. Paris'te öğrenim gördükten sonra Avrupa'da birçok diplomatik görevde bulundu. Amcası Said Paşa'nın ölümü üzerine 1863'te Mısır valisi oldu. 1865'te Osmanlı padişahı Abdülaziz'den aldığı fermanla valiliğin babadan oğula geçmesini sağladı. 1867'de hidiv unvanını aldı; bu unvan Mısır'ın iç işlerini yönetmede daha serbest davranmasına imkân verdi.
Yönetimi ve yenilikleri
İsmail Paşa, bağımsız bir devletin başkanı gibi davrandı. Kasım 1869'da Süveyş Kanalı'nın açılışı için görkemli törenler düzenledi ve Avrupa'nın önde gelen devlet adamlarını davet etti. Mısır'a getirdiği önemli yeniliklerden biri, Kasım 1866'da kurulan temsilciler meclisiydi. Ancak mecliste çoğunluğu oluşturan köy başkanlarının kırsalda ve merkezî hükûmet üzerinde etkisi arttı. Kaynak sağlamak için 1871'de çıkarılan, sonra kaldırılan ve 1876'da yeniden yürürlüğe konan bir yasada meclis önemli rol oynadı. Bu yasa, altı yıllık toprak vergisini peşin ödeyenlere toprak üzerinde mülkiyet ve vergi bağışıklığı gibi haklar tanıyordu.
Sudan politikası
Sudan'ı Mısır'ın denetimi altına almak isteyen İsmail Paşa, girişimi askerî ve idari bakımdan yönetmek üzere Avrupalı ve Amerikalı uzmanlar tuttu. Bu uzmanların olası entrikalara karışmayacağını umuyordu. Bazı ilerlemeler sağlasa da güneyde yeni bir il oluşturmayı başaramadı. Yine de girişimleri, sonraki dönemde bölgedeki milliyetçiliğin önemli hedeflerinden biri olan Nil Vadisi'nin siyasi birliği düşüncesinin oluşmasını sağladı.
Dış borçlar ve görevden alınması
İsmail Paşa'nın izlediği politikalar büyük harcamalar gerektirdi ve paranın büyük bölümü Avrupalı bankerlerden sağlandı. Yönetime geldiğinde 7 milyon sterlin olan dış borç, 1876'da yaklaşık 100 milyon sterline ulaştı. Alacaklı devletlerin baskısıyla Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu. Önerilen önlemlerin bir bölümü ülke içindeki egemenliğini sarsacağı için İsmail Paşa bu komisyonla tam bir iş birliğine yanaşmadı. Bazı Avrupalı devletlerin baskıları nedeniyle Osmanlı padişahı II. Abdülhamid, onu Haziran 1879'da görevden aldı. Mısır'ın borçlarının olağanüstü düzeye ulaşması, İngiltere'nin 1882'de Mısır'ı işgal etmesinde önemli bir rol oynadı. Oğlu Ahmed Fuad ise sonradan Mısır'ın ilk kralı oldu.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Hidiv İsmail Paşa maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.