Tarihin akışını değiştiren İspanyol denizci Hernan Cortes, on altıncı yızyılın başlarında Amerika kıtasında gerçekleştirdiği askeri harekatlarla Aztek İmparatorluğu'nu tarih sahnesinden silen ünlü bir kaşiftir. Kendisi, Yeni Dünya'da yürüttüğü acımasız sömürgecilik faaliyetleri ve yüz binlerce yerlinin katledilmesindeki rolü nedeniyle bilinen, insanlık tarihinin en tartışmalı figürleri arasında yer alır. Medellin kasabasında filizlenen bu macera arayışı, Meksika'nın uçsuz bucaksız topraklarında kanlı bir imparatorluk fethiyle neticelenmiştir. İspanya Krallığı adına büyük zenginlikler elde etme arzusu taşıyan Cortes, yerli kabilelerle kurduğu ittifaklar ve geliştirdiği askeri stratejiler sayesinde bu hedefine ulaşmıştır.
İlk Yılları ve Yeni Dünya'ya Geçiş
Asıl adı Hernan Cortes de Monroy y Pizarro olan kaşif, 1485 yılında İspanya'nın Badajoz bölgesindeki Medellin kentinde doğdu. Babasının ismi Martin Cortes, annesininki ise Catalina Pizarro Altamirano idi. Ebeveynleri soylu ailelerden gelseler de, ülkeyi yöneten ayrıcalıklı elit sınıfın üyeleri değillerdi. Çocukluk yıllarında oldukça zayıf ve hastalıklı bir çocuk olarak tanınan Cortes, eğitim hayatına önem veren ailesi tarafından 14 yaşındayken meşhur Salamanca Üniversitesi'ne kaydettirildi. Burada yalnızca iki yıl eğitim alan Cortes, okulu bırakarak doğduğu kasabaya geri dönmeye karar verdi. Kasabasına döndüğünde, Kristof Kolomb'un gerçekleştirdiği deniz aşırı keşiflerin heyecan verici haberleriyle karşılaştı.
Yeni kıtaya gitme hayalleri kuran genç Cortes'in okyanus ötesi yolculuk hazırlıkları, dönemin Hispaniola Valisi olan ve kendisiyle akrabalık bağı bulunan Nicolas de Ovando y Caceres tarafından ayarlandı. Bu destek sayesinde 1504 yılında yola çıkan kaşif, kısa süre sonra bugünkü Haiti sınırlarında yer alan Santo Domingo'ya ulaştı. Burada kendine çiftlikler kurarak yerleşik hayata geçti. Ayrıca 1506 yılında Küba'nın işgal edilmesi sürecinde gösterdiği başarılar, ona daha geniş topraklar ve çok sayıda köle kazandırdı. Kısa sürede idari basamakları tırmandı. Henüz 26 yaşındayken, 1511'de Küba Valisi'nin sekreterliği görevine getirildi.
Meksika Seferi ve Azteklerin Sonu
Küba'daki sakin yaşam, Cortes'in içindeki fetih ve şöhret arzusunu dindirmeye yetmedi. 1518 yılında, Meksika Körfezi'nin gizemli kıyılarına düzenlenecek yeni bir keşif gezisine liderlik etmek amacıyla adadan ayrıldı. Takvimler 1519 yılını gösterdiğinde, emrindeki askeri güçle Yucatan yarımadasına ulaştı.
Cortes'in Meksika seferine çıkarken emrinde bulundurduğu askeri güç şu unsurlardan oluşuyordu:
- Yaklaşık üç yüz İspanyol askeri,
- Savaşlarda kullanılmak üzere getirilen birkaç top,
- Taşıma ve hücum amacıyla kullanılan on üç adet at.
Bölgede uzun süre esir kaldığı için yerlilerin dilini iyi derecede öğrenmiş olan Fransisken keşişi Geronimo de Aguilar ile yolları kesişince, Cortes bu rehber sayesinde iç bölgelere doğru hızlıca ilerledi. Yerel güçlerle giriştirdiği çatışmaların ardından esir alınan yirmi genç kız arasında bulunan La Malinche, Cortes ile evlendi. Yerel dilleri çok iyi konuşan Malinche, aynı zamanda eşine tercümanlık yaparak Aztek İmparatorluğu'nu yıkacak kritik bilgileri ve sahip oldukları muazzam zenginlikleri ona aktardı.
Gücünü artırmak isteyen Cortes, 1519 yılında Veracruz kentini ele geçirerek Küba Valisi'nin otoritesini feshetti ve kendisini doğrudan İspanya Kralı'na bağladı. Askerlerinin geri dönmeye cesaret edememesi için limandaki gemileri yaktırdı. Azteklerden nefret eden yerel kabilelerle İspanyolları bir araya getirerek ordusunu devasa bir güç haline getirdi. En büyük ikinci şehir olan Cholula'yı ele geçirip halkı katletti ve kenti tamamen yaktırdı. İspanyol ordusu ve yerli müttefikleri, 8 Kasım 1519'da Aztek başkenti Tenochtitlan'a girdi. Hükümdar II. Moctezuma, bu yabancıları dostça ağırlasa da, Cortes kısa sürede kanlı bir savaş başlattı. 1520'de Moctezuma öldü. Bir sonraki yıl, son Aztek hükümdarı Cuauhtemoc'un esir alınmasıyla imparatorluk tarih sahnesinden silindi. Cortes, 1521 ile 1524 yılları arasında Meksika Valisi olarak görev yaptı.
İspanya'ya Dönüş ve Son Seferler
Meksika'daki idaresinin ardından 1528'de İspanya'ya dönen Cortes, kralın huzurunda yargılandı ancak suçlamalardan aklanmayı başararak Oaxaca Vadisi Markizi unvanını aldı. 1530 yılında yeniden Amerika'ya dönerek 1541'e kadar sürecek yeni keşif yolculuklarına imza attı. Bu süreçte Baja ve Kaliforniya bölgelerini keşfetti. 1541 yılında ülkesine kesin dönüş yaptıktan sonra Osmanlı İmparatorluğu üzerine düzenlenen askeri bir harekata katıldı. Barbaros Hayrettin Paşa komutasındaki Osmanlı donanmasının gerçekleştirdiği ani ve şiddetli saldırı karşısında ağır kayıplar veren İspanyol filosu, hedeflerine ulaşamadan geri çekilmek zorunda kaldı. Denizde boğulma tehlikesi atlatan Cortes, bu hezimetten canını zor kurtararak İspanya topraklarına döndü. Tarihin en çok bilinen conquistadorlarından biri olan Hernan Cortes, 2 Aralık 1547 tarihinde Seville kentinde dizanteri nedeniyle 62 yaşında hayatını kaybetti.