Kıbrıs Türk siyasetinde kritik görevler üstlenen eski Başbakan Hamza Ersan Saner, mimarlık kökenli kariyeriyle dikkat çeken tecrübeli bir devlet adamıdır. 1966 yılında Gazimağusa'da dünyaya gelen siyasetçi, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde bakanlık ve başkanlık gibi pek çok üst düzey makamda bulunmuştur. Siyasi yaşamı boyunca Ulusal Birlik Partisi (UBP) bünyesinde aktif roller üstlenen Saner, özellikle 2020-2021 yılları arasında yürüttüğü başbakanlık göreviyle ülkenin yakın dönem siyasi tarihine damgasını vurmuştur. Kendisi evli ve iki çocuk babasıdır.
Mimarlık Eğitiminden Siyasete Uzanan Yolculuk
Trakya Üniversitesi Mimarlık Bölümünden 1988 yılında mezun olan Ersan Saner, eğitim hayatına devam ederek 1989 senesinde İstanbul Teknik Üniversitesi bünyesindeki Bina Yapımı Yönetimi Yüksek Lisans sınavını başarıyla kazanmıştır. Kıbrıs'ta mimarlık alanında bir ilke imza atan "12 Traditional Houses" kitabına hazırladığı projeyle katkı sağladı. Bu çalışma, UNHCR tarafından 1993 senesinde düzenlenen Geleneksel Kıbrıs Evleri ve Çevre projesinin bir parçasıydı. Mesleki uzmanlığını artırmak amacıyla 1997 yılında ABD'nin California eyaletinde kentsel tasarım üzerine özel bir kursu tamamladı. Saner, yirmi yıl boyunca serbest mimarlık faaliyetleri yürüterek kurucusu olduğu Saner Mimarlık ve Mühendislik Bürosu bünyesinde direktörlük yaptı. Birçok sivil toplum örgütünde başkanlık yaptı. Spor dünyasına da katkı sunarak 2001-2002 sezonunda Çanakkale Spor Kulübü Başkanlığı vazifesini üstlendi. Ayrıca Kıbrıs Türk Mimarlar Odası'nın ilk kez temsil edildiği 2005 yılındaki Uluslararası Mimarlık Öğrencileri Proje Yarışması'nda jüri üyeliği yaptı.
Ulusal Birlik Partisi ve Bakanlık Dönemleri
Siyasi arenaya adım atan Ersan Saner, Ulusal Birlik Partisi çatısı altında yerel yönetimlerden genel merkez kadrolarına kadar yükseldi. 1998-2004 yılları arasında üç dönem boyunca Gazimağusa İlçe Yönetim Kurulu üyesi olarak siyasi çalışmalarını sürdü. Bu süreçte, 2002 yılında UBP'den Gazimağusa Belediye Meclis Üyeliği görevine seçilerek yerel yönetim tecrübesi kazandı. Belediye meclisindeki görevini 2006 yılına dek başarıyla devam ettiren Saner, aynı yıl yapılan seçimlerde UBP'nin Gazimağusa Belediye Başkanı adayı oldu. Parti içindeki etkisi artan siyasetçi, 2002-2008 yılları arasında üç dönem UBP Parti Meclisi üyesi olarak görev yaptı. Ardından 2006-2008 yıllarında partinin Yerel Yönetimler'den sorumlu Genel Sekreter Yardımcılığı ve MYK üyeliği görevlerini üstlendi. Genel seçimlerde de başarı elde eden politikacı; 2009, 2013 ve 2018 genel seçimlerinde UBP Gazimağusa milletvekili olarak meclise girdi. Saner, parlamento bünyesinde yer aldığı süreçte farklı hükümetlerde önemli bakanlık koltuklarına oturmuştur. Bu bakanlıkların kronolojik dökümü şu şekildedir:
- 5 Mayıs 2009 - 17 Mayıs 2010 tarihleri arasında Derviş Eroğlu hükümetinde Turizm, Çevre ve Kültür Bakanı olarak görev aldı.
- 27 Mayıs 2010 tarihinde İrsen Küçük başbakanlığında kurulan kabinede Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanı unvanıyla yer aldı.
- 16 Nisan 2016 - 2 Şubat 2018 tarihleri arasında ise KKTC Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı olarak hizmet verdi.
Başbakanlık Süreci ve Siyasi Dönüm Noktaları
Ersan Saner'in parti liderliğine giden yolu, 20 Haziran 2019 tarihindeki kongrede UBP Genel Sekreteri seçilmesiyle ivme kazandı. Dönemin UBP Genel Başkanı olan Ersin Tatar'ın 23 Ekim 2020'de Cumhurbaşkanı seçilerek görevine başlamasının ardından, Hamza Ersan Saner partinin genel başkanlık makamına vekalet etme görevini üstlenmiştir. Cumhurbaşkanı Tatar, yeni hükümeti kurma görevini vekaleten parti başkanlığını yürüten Ersan Saner'e tevdi etti. Farklı partilerle yürütülen 14 günlük yoğun temaslardan sonuç alınamayınca Saner, 21 Kasım 2020'de görevi iade etmek zorunda kaldı. Diğer parti liderlerinin de hükümet kuramaması üzerine, 7 Aralık 2020'de Cumhurbaşkanı tarafından ikinci kez görevlendirildi. Bu defa uzlaşı sağlanarak UBP, Demokrat Parti (DP) ve Yeniden Doğuş Partisi (YDP) koalisyon protokolü imzalandı. 9 Aralık 2020 tarihinde bakanlar kurulu listesinin onaylanmasıyla birlikte Hamza Ersan Saner resmen KKTC Başbakanı oldu. Bu süreçte başbakanlık görevi yaklaşık on ay sürdü. Saner, 13 Ekim 2021'de hükümetin istifasını sundu. Yeni bir kabine kurulana kadar görevine devam eden siyasetçi, 27 Ekim 2021 kurultayında adaylıktan çekildiğini açıkladı. Başkanlık yarışı Faiz Sucuoğlu'nun galibiyetiyle tamamlandı. Saner'in yürüttüğü başbakanlık görevi ise 5 Kasım 2021'de Faiz Sucuoğlu'nun başbakan olarak atanmasıyla resmen tamamlanmış oldu.