Haile Selasiye Kimdir?

I. Haile Selassie, doğum adıyla Tafari Makonnen Woldemikael, 1916'dan 1930'a kadar Etiyopya'nın naibi ve 1930'dan 1974'e kadar Etiyopya İmparatoru olan hükümdardır. Geleneksel olarak kökleri Kral Süleyman ile Saba Melikesi Belkıs'a kadar izlenen bir hanedanın mirasçısıdır. 23 Temmuz 1892'de Harar vilayetinin Ejersa Goro köyünde doğdu. Hükümdarlık çizgisi babasının annesi tarafından Amhara halkından gelir; Oromo ve Gurage kökleri de vardır.

Adı ve Unvanları

Çocukluğunda Lij Tafari Makonnen olarak biliniyordu. Tafari adı "saygı duyulan ya da korkulan kişi" anlamına gelir. Haile Selassie adı Ge'ez dilinde ona bebekken vaftiz sırasında verilmiş ve 1930'da hükümdarlık isminin bir parçası olarak uyarlanmıştır; Haile "güç", Selassie "Üçleme" demektir. Harar valisiyken Ras Tafari Makonnen olarak anılıyordu. 1916'da İmparatoriçe I. Zewditu onu Balemulu Silt'an Enderase (tam yetkili naip) makamına atadı; 1928'de Shoa tacını vererek Negus, yani "Kral" unvanına yükseltti. 2 Kasım 1930'da Zewditu'nun ölümünün ardından Kralların Kralı olarak taç giydi. Rastafaryanizm hareketinin taraftarları onu İncil'deki yeniden dirilen Mesih olarak görür; bu hareketin 200.000 ile 800.000 arasında takipçisi olduğu tahmin edilir. Haile Selassie yaşamı boyunca Etiyopya Ortodoks Tevhid Kilisesi mensubuydu.

Naiplik ve Modernleşme

İmparator Iyasu'nun azledilmesi hareketi, hem gelişimci hem muhafazakâr hiziplerden destek toplayan Tafari'yi tercih etti. II. Menelik'in kızı I. Zewditu imparatoriçe oldu, Tafari ise Ras derecesine yükseltilip veliaht prens ve tam yetkili naip oldu; Etiyopya İmparatorluğu'nun fiilî hükümdarı sayıldı. II. Menelik'in başlattığı ihtiyatlı modernizasyon politikalarını geliştirdi. Etiyopya'nın Milletler Cemiyeti'ne girişini 1923'te köleliği kaldırma sözüyle güvence altına aldı. 1924'te Kudüs, Kahire, Paris, Londra, Cenevre ve Atina'yı da içeren bir Avrupa ve Orta Doğu turuna çıktı; ana amaç denize erişim sağlamaktı, ancak bu amaç başarısız oldu. Ekonomik emperyalizme karşı korunmak için tüm girişimlerde en az bir yerli ortak bulunmasını istedi. Kudüs'te Ermeni Manastırı'nı ziyaret edip 1915 sürgününde babalarını kaybetmiş 40 Ermeni yetimi evlat edindi ve onlar için müzik eğitimi düzenleyip imparatorluk bandosunu kurdu.

İtalya ile Savaş ve Sürgün

1930'larda Etiyopya, Mussolini rejiminin hedefi oldu. Walwal olayından sonra Haile Selassie 3 Ekim 1935'te seferberlik emri verdi. İtalyanlar kimyasal silahlar dahil geniş bir hava gücüyle ilerledi. 2 Mayıs 1936'da ailesiyle Cibuti'ye hareket etti; 5 Mayıs'ta Badoglio'nun birlikleri Addis Ababa'ya girdi. Milletler Cemiyeti Genel Kurulu'nda, İtalya'yı kimyasal silah kullanmakla kınayan ve Cemiyet'e güvenmenin bedelini hatırlatan konuşmasını Amharca yaptı. Konuşma onu dünya çapında anti-faşist bir ikon yaptı; Time dergisi onu "Yılın adamı" seçti. 1936-1941 arasındaki sürgün yıllarını İngiltere'de Bath'ta satın aldığı Fairfield House'ta geçirdi ve Amharca 90.000 kelimelik hayat hikâyesi üzerinde çalıştı.

Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Haile Selasiye maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.