Kimdir?
Giuseppe Donizetti, bilinen adıyla Donizetti Paşa, 6 Kasım 1788'de Bergamo'da doğmuş, 12 Şubat 1856'da İstanbul'da ölmüş, Osmanlı sarayında görev yapan İtalyan müzisyendir. Türkiye'yi 19. yüzyılda Batı müziğiyle tanıştıran ve ilk Türk bandosu olan Mûsıkâ-i Hümâyûn'un (bugünkü Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası) gelişmesine en büyük katkıyı sağlayan kişidir.
Gençliği ve askerlik yılları
Çoğu müzisyen olan bir ailede yetişti; opera bestecisi Gaetano Donizetti onun küçük kardeşidir. Bergamo'da amcası Carini Donizetti'den flüt dersleri aldı. 17 yaşındayken yaşı büyük bulunduğu için konservatuvarlara kabul edilmedi; Gaetano'nun hocası Alman besteci Johann Simon Mayr'dan bir süre ücretsiz ders aldı. 1808'de Napolyon'un Fransız ordusuna yazıldı ve 1813'e kadar Avusturya ve İspanya seferlerine katıldı. 1813'te Cenevre'de Elba Adası Taburu Bandosu'na girdi, Napolyon'un Elba'ya sürülmesi üzerine onunla birlikte adaya gitti ve Yüz Gün döneminde Napolyon'un bando şefiydi. 1815'te Angela Toki ile evlendi. Waterloo'da yenilgiden sonra Fransız ordusundan ayrıldı, Sardinya-Piyemonte ordusunun Casale alayına bando üyesi olarak katıldı ve 1821'de bu alayın müzik direktörü ve bando şefi oldu.
İstanbul'daki yılları
II. Mahmut Yeniçeri Ocağı'nı kaldırıp yeni bir ordu kurduğunda mehter sistemi yetersiz görülerek kaldırılmış ve Mûsıkâ-i Hümâyûn adlı yeni bir saray bandosu kurulmuştu. Deneyimli bir İtalyan bando şefi aranırken Sardinya Krallığı'nın İstanbul elçisi Markı Groppallo'nun tavsiyesiyle Donizetti davet edildi. Gerekli çalgıları ve birkaç müzik öğretmenini de getirerek 17 Eylül 1828'de görevine başladı; bandoyu yapılandırıp bir ay içinde padişaha ilk konserini verecek hâle getirdi. 28 yıl Osmanlı hizmetinde çalıştı; 1841'de miralay, sonra mirliva rütbesiyle "Paşa" unvanını aldı ve ölene kadar bando teşkilatını yönetti.
II. Mahmut için "Mahmudiye Marşı"nı besteledi; marş on bir yıl Osmanlı marşı olarak çalındı. Sultan Abdülmecid için bestelediği "Mecidiye Marşı" (1839) 22 yıl boyunca marş olarak çalındı. Bazı Türk musikisi eserlerini çok sesli hâle getirdi, makamları kullanarak besteler yaptı, sarayda hanedan üyelerine müzik dersleri verdi. Nacib Paşa, Hacı İbrahim Paşa, Süleyman Paşa, Neşet Paşa, Miralay Halil Bey, Kaymakam Atıf Bey ve Dürrinigar Kalfa gibi öğrenciler yetiştirdi. "İftihar", "Mecidi" ve Fransa'nın Légion d'honneur nişanlarıyla ödüllendirildi. Pera'daki İtalyan opera gösterilerini destekledi, Franz Liszt, Parish Alvars ve Leopold de Meyer gibi virtüözleri ağırladı. Gaetano onu "Benim Türk kardeşim" diye anardı. Cenazesi üç hafta Beyoğlu'ndaki Santa Maria Kilisesi'nde bekletildi, 6 Mart 1856'da Santa Esprit mezarlığına defnedildi. Yerine Callisto Guatelli Paşa geçti. Emre Aracı, hakkında Donizetti Paşa Osmanlı Sarayının İtalyan Maestrosu (2006) adlı kitabı yazmıştır.
Benzer kişiler
- Gaetano Donizetti (Besteci · Bergamo)
- Roger Waters (Müzisyen)
- Lars Ulrich (Müzisyen)
- Cem İdiz (Müzisyen)
- Fuat Güner (Müzisyen)
- Martin Gore (Müzisyen)
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Giuseppe Donizetti maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.