Beyaz perdede hayat verdiği çılgın karakterlerle sinema tarihine damgasını vuran Amerikalı ünlü oyuncu, senarist, yönetmen ve yazar Gene Wilder, 11 Haziran 1933 tarihinde Milwaukee, Wisconsin'de dünyaya gözlerini açtı. Yahudi bir ailenin çocuğu olarak Jerome Silberman adıyla doğan sanatçı, tiyatro eğitimi ve askerlik görevlerinin ardından adım attığı sanat dünyasında komedinin en unutulmaz ikonlarından biri haline geldi. Mel Brooks ile gerçekleştirdiği ortak çalışmalar ve canlandırdığı efsanevi Willy Wonka karakteri, onun küresel çapta bir üne kavuşmasını sağladı. Hem sahne performansı hem de edebi çalışmalarıyla derin izler bırakan yıldız, 29 Ağustos 2016'da Stamford, Connecticut'ta 83 yaşında yaşama veda etti.
Eğitim Yılları ve Sanat Hayatının İlk Adımları
Gençlik yıllarında Washington lisesinden mezun olan Jerome Silberman, yükseköğrenim için Iowa Üniversitesi'ne giderek iletişim ve tiyatro sanatları alanında eğitim gördü. Sahne tutkusu onu Birleşik Krallık'a kadar sürükledi; burada Bristol kentinde yer alan ünlü Bristol Old Vic Tiyatro Okulu bünyesinde bir yıl boyunca hem oyunculuk hem de eskrim dersleri aldı. Amerika Birleşik Devletleri'ne döndükten sonra meşhur Stanislavski oyunculuk yöntemini incelemeye koyuldu. Ancak bu süreçte iki yıllığına orduya çağrılarak Pennsylvania'da sağlık görevlisi olarak hizmet verdi. 1956 ile 1958 yılları arasında ordu bünyesinde Valley Forge Genel Hastanesi'nin Psikiyatri ve Nöroloji Bölümü'nde çalıştı. Bu görevi esnasında psikiyatri hastalarının tedavi süreçlerinde aktif görev üstlendi.
Askerlik sonrasında New York'a yerleşen sanatçı, oyunculuk derslerine devam ederken geçimini sağlamak adına eskrim öğretmenliği dahil çeşitli işlerde çalıştı. Kısa süre Kalifornya askeri akademisinde çalıştıktan sonra Milwaukee'ye geri döndü. Yerel tiyatro sahnesinde ilk kez William Shakespeare'in ünlü eseri Romeo ve Juliet'te Balthasar karakterini canlandırdı. Yirmi altı yaşına geldiğinde sahne ismini değiştirmeye karar verdi. Afişlerde 'Macbeth rolünde Jerry Silberman' ibaresini görmenin uygun olmayacağını düşünerek Gene Wilder adını benimsedi. Bu yeni adın ilk kısmını Thomas Wolfe'un bir romanındaki karakterden, soyadını ise oyun yazarı Thornton Wilder'dan ödünç aldı. Ardından Broadway ve Broadway dışı yapımlarda düzenli olarak sahne almaya başladı.
Mel Brooks Ortaklığı ve Willy Wonka Efsanesi
Sanatçının kariyerindeki en büyük kırılma noktası 1963 yılındaki Cesaret Ana ve Çocukları oyununda gerçekleşti. Bu oyundaki rol arkadaşı Anne Bancroft vasıtasıyla ünlü yönetmen Mel Brooks ile tanışma fırsatı yakaladı. Kısa zamanda dost olan ikili, Brooks'un kaleme aldığı The Producers (Yapımcılar) filmiyle sinema dünyasında fırtınalar estirdi. Gene Wilder, sinema kariyerine resmi olarak 1967 yılında yer aldığı klasik film Bonnie ve Clyde ile adım atmıştı. Fakat Mel Brooks'un en gözde oyuncularından biri haline gelmesiyle asıl şöhretine kavuştu. İkilinin ortaklığından doğan Young Frankenstein (Genç Frankenstein) ve Blazing Saddles (Gümüş Eyerler) gibi yapımlar, sinema tarihinin en başarılı komedileri arasına girdi.
Wilder, 1971 yapımı Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası filminde canlandırdığı sıra dışı Willy Wonka karakteriyle sinemaseverlerin zihnine kazındı. Buradaki muazzam performansı, Premiere dergisinin hazırladığı 'Tüm Zamanların En İyi 100 Film Karakteri' listesinde 38. sırada kendine yer bulmasını sağladı. Kariyeri boyunca sinemanın yanı sıra pek çok tiyatro oyunu ve televizyon dizisinde de boy gösterdi. Oyuncu, canlandırdığı renkli ve çılgın roller sayesinde unutulmaz bir komedi ikonu olarak kabul edildi. Farklı türlerdeki yapımlarda sergilediği esneklikle dünya çapında geniş kitlelerce takdir topladı.
Yazarlık Yılları ve Kişisel Yaşamı
Sanatçı, sinema kariyerinin olgunluk döneminde ciddi bir edebiyatçı kimliği kazanarak anı kitapları ve romanlar yazmaya yöneldi. 2005 yılında yayımladığı 'Beni Bir Yabancı Gibi Öp: Aşk ve Sanat Arayışım' isimli anı kitabı büyük ilgi gördü. Hayatı boyunca dört evlilik gerçekleştiren oyuncu, ilk evliliğini 1960 yılında Mary Mercier ile yaptı ve bu birliktelik 1965 yılında boşanmayla sonuçlandı. İkinci eşi Mary Joan Schutz ile 1967 yılında evlendi ve çiftin Katharine Wilder adında bir kız çocuğu dünyaya geldi. 1980 yılında sona eren bu evliliğin ardından, 1984'te ünlü oyuncu Gilda Radner ile hayatını birleştirdi. Ancak Radner'ın 1989 yılındaki vefatı bu evliliği trajik bir şekilde sonlandırdı. Son evliliğini 1991'de Karen Boyer ile yapan Wilder, ömrünün sonuna kadar bu beraberliği sürdürdü.
Sanatçının zengin filmografisinde öne çıkan yapımlardan bazıları şunlardır:
- The Producers (1968)
- Willy Wonka ve Çikolata Fabrikası (1971)
- Genç Frankenstein (1974)
- Beni Deli Etme (1980)
- Kırmızılı Kadın (1984)
- Bana Göz Kulak Ol (1989)
Edebiyat dünyasına da değerli katkılar sunan Wilder'ın kaleme aldığı önemli kitaplar şunlardır:
- Beni Bir Yabancı Gibi Öp: Aşk ve Sanat Arayışım (2005)
- My French Whore (2007)
- The Woman Who Wouldn't (2008)
- What Is This Thing Called Love? Stories (2010)
- Something to Remember You By: A Perilous Romance (2013)